Welke volleybal per leeftijd? Maat en gewicht op een rij

Een officiele volleybal weegt 260 tot 280 gram. Op de onderarmen van een negenjarige is dat het verschil tussen leren passen en de bal ontwijken. Welke bal je in de zaal legt, bepaalt bij jonge kinderen meer van het leerrendement dan welke oefening je kiest.

Leestijd: 5 min

De maten op een rij

Type bal	Omtrek	Gewicht	Geschikt vanaf
Schuim- of zachte bal	63-67 cm	150-200 g	Tot ongeveer 9 jaar
Maat 4 (jeugdbal)	63-65 cm	230-250 g	Ongeveer 10-13 jaar
Lichte maat 5	65-67 cm	200-220 g	Ongeveer 10-12 jaar
Maat 5 (officieel)	65-67 cm	260-280 g	Vanaf ongeveer 13 jaar

Let op het verschil tussen de twee middelste rijen: een maat 4 is kleiner en middelzwaar, een lichte maat 5 heeft het formaat van de wedstrijdbal maar weegt aanzienlijk minder. Voor kinderen die binnen een jaar naar het volledige spel doorstromen, is die lichte maat 5 vaak de slimmere tussenstap — het formaat is dan al vertrouwd.

Waarom gewicht belangrijker is dan omtrek

De omtrek bepaalt vooral of een kind de bal goed in zijn handen krijgt bij bovenhands spelen. Het gewicht bepaalt bijna al het overige. Een lichtere bal vliegt trager, blijft langer in de lucht en geeft een kind daardoor een halve seconde extra om onder de bal te komen — precies de tijd die het tekortkomt. En hij doet geen pijn: een bal van 270 gram die van vijf meter hoogte op de onderarmen van een negenjarige landt, verklaart in zijn eentje waarom sommige kinderen wegduiken.

Het effect in de zaal is direct meetbaar aan het aantal rally's dat langer dan drie ballen duurt. Zwaardere bal, minder rally's, minder herhalingen, minder plezier — in die volgorde. Wat er technisch misgaat bij het bovenhandse contact staat in bovenhands spelen leren aan kinderen, en de opbouw van de pass in onderarms passen.

Wat je per leeftijd in de zaal legt

6-8 jaar: schuimballen en zachte ballen, plus een paar ballonnen of langzame vliegers voor de eerste vangvormen. Nog geen enkele wedstrijdbal.
8-10 jaar: zachte ballen als standaard, een kist met lichte ballen erbij voor wie het aankan.
10-12 jaar: maat 4 of lichte maat 5 als standaard, een paar officiele ballen om aan te wennen bij service en aanval.
12-13 jaar: officiele maat 5 als standaard, lichte ballen achter de hand voor techniekblokken met veel herhalingen.

Draai het bij techniekwerk gerust om: ook een dertienjarige leert een nieuwe beweging sneller met een lichte bal, omdat hij dan aan de beweging kan denken in plaats van aan de klap. En andersom: laat een groep die al met de officiele bal traint af en toe een blok met de zware bal serveren, zodat het gewicht in de wedstrijd niet als een verrassing voelt.

Verwar de jeugdbal trouwens niet met de beachbal. Die laatste is groter van omtrek, zachter van buitenlaag en staat op lagere druk, en is dus geen goedkope vervanger voor een zachte zaalbal. Hij vliegt anders en stuit anders, waardoor kinderen zich vergissen zodra ze weer met de zaalbal spelen.

Een nieuwe training aanmaken in de Koach-app met de opzet en onderdelen van de sessie — Vastleggen welke bal bij deze groep hoort, scheelt een invaller een verkeerde kist en een half uur zoeken.

Dat laatste is precies waarom het loont om de bal bij het trainingsplan te noteren: zet je in Koach in de opzet van de training welke bal deze groep gebruikt, dan pakt een invallende trainer de juiste kist zonder te hoeven bellen. Hoe je zo'n opzet bewaart en hergebruikt staat in een trainingssjabloon hergebruiken.

Wanneer je overstapt op de officiele bal

Kijk niet naar de leeftijd maar naar drie criteria. Ten eerste: het kind krijgt acht van de tien services over het net dat bij zijn categorie hoort — hoe hoog dat hangt lees je in het overzicht van nethoogtes. Ten tweede: de onderarmen doen na een training met de zwaardere bal geen pijn. Ten derde: het kind speelt binnen een jaar wedstrijden waarin die bal verplicht is.

Maak de overstap geleidelijk. Begin met een kwart van de training op de zware bal en bouw dat over zes tot acht weken op. Een groep die van de ene week op de andere volledig overgaat, verliest gegarandeerd een paar weken aan rally's en zelfvertrouwen.

Praktische tips voor de ballenkar

Kleur per gewicht. Gebruik ballen die visueel verschillen, of markeer ze met een stift. Anders liggen zware en lichte ballen na twee trainingen door elkaar.
Controleer de spanning maandelijks. Een officiele bal staat op ongeveer 0,30 tot 0,325 bar; zachte jeugdballen wil je juist bewust wat slapper. Een te hard opgepompte bal doet meer pijn dan een bal die honderd gram zwaarder is.
Minimaal een bal per twee kinderen. Alle voordelen van de juiste bal verdampen als de helft van de groep staat te wachten.
Koop niet de goedkoopste. Harde, gladde plastic ballen vliegen onvoorspelbaar en zijn onaangenaam; een fatsoenlijke jeugdbal gaat jaren mee.

Veelgestelde vragen

Welke bal is geschikt voor een kind van tien?

Een maat 4 van 230 tot 250 gram of een lichte maat 5 van rond de 210 gram. Beide zijn licht genoeg om zonder pijn te passen en traag genoeg om op tijd onder te komen; de lichte maat 5 heeft als voordeel dat het formaat al klopt.

Wat is het verschil tussen maat 4 en maat 5?

Maat 5 is de officiele bal: 65 tot 67 centimeter omtrek en 260 tot 280 gram. Maat 4 is met 63 tot 65 centimeter iets kleiner en met 230 tot 250 gram lichter, bedoeld voor kinderen die de wedstrijdbal nog niet aankunnen.

Kun je met een lichte bal ook wedstrijden spelen?

In competitieverband is de voorgeschreven bal leidend, dus check het reglement van je leeftijdscategorie. Voor trainingen en onderlinge partijtjes is een lichtere bal altijd toegestaan en bij jonge kinderen vaak verstandiger.

Probeer het zelf in Koach

Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.

Start met Koach