Stacking: rozgrywający przy siatce bez błędu ustawienia

Wbiegający rozgrywający, który ma do przebiegnięcia sześć metrów, spóźnia się do drugiej piłki. A mimo to w wielu drużynach stoi w każdej rotacji grzecznie w swoim rogu. Nie musi: zasada ustawienia pozwala na więcej, niż większość trenerów sądzi.

Co ta zasada naprawdę mówi

Zasada ustawienia bywa tłumaczona surowiej, niż brzmi. W momencie, gdy zagrywający trafia piłkę, obowiązują dokładnie dwa wymogi, i oba wyłącznie wobec bezpośrednich sąsiadów:

• Przód-tył: każdy zawodnik tylny musi choćby częścią stopy stać dalej od siatki niż odpowiadający mu zawodnik przedni. P1 stoi za P2, P6 za P3, P5 za P4.
• Lewo-prawo: w obrębie tej samej linii kolejność musi się zgadzać. Z przodu P4 stoi na lewo od P3, a P3 na lewo od P2; z tyłu P5 na lewo od P6, a P6 na lewo od P1.

To, czego tam nie ma, jest co najmniej równie ważne. Nie ma żadnego wymogu między zawodnikami, którzy nie są sąsiadami — P1 i P4 nie mają ze sobą nic wspólnego. Nie ma minimalnej odległości: kilka centymetrów różnicy wystarczy. A gdy tylko piłka zostanie trafiona, każdy może iść, gdzie chce. Wszystko, co dzieje się potem, jest wolne. Więcej o zasadzie i najczęstszych błędach znajdziesz w zapobieganiu błędom ustawienia.

Dlaczego chcesz mieć rozgrywającego blisko

Każdy metr, który rozgrywający musi pokonać, to czas, w którym nie patrzy na piłkę. Rozgrywający, który na czas stoi nieruchomo w swojej strefie między P2 a P3, może zagrać wszystkie tempa; rozgrywający, który w momencie przyjęcia jeszcze biegnie, gra piłkę z ruchu i cofa się do wysokiej piłki na skrzydło. Różnica między biegiem na sześć metrów a biegiem na dwa nie jest więc kosmetyczna: decyduje, czy twoje schematy ataku w ogóle istnieją.

Trzy ustawienia wbiegającego rozgrywającego

1. Rozgrywający na P1. Musi tylko zostać za P2 i na prawo od P6. Postaw zawodnika z P2 blisko siatki przy prawej linii bocznej, a rozgrywającego tuż za nim, jakieś dwa metry od siatki. Jego bieg to wtedy niecałe trzy metry. To najłatwiejsze ustawienie i nigdy nie powinno sprawiać kłopotów.
2. Rozgrywający na P6. Musi zostać za P3 i między P5 a P1. Ustaw więc zawodnika z P3 tuż przy siatce, nieco na prawo od środka, a rozgrywającego bezpośrednio za nim. Nie zapominaj, że P1 musi stać na prawo od rozgrywającego — twój przyjmujący z P1 przesuwa się więc w stronę linii bocznej. Bieg to teraz przekątna około czterech metrów.
3. Rozgrywający na P5. Najtrudniejsze. Musi zostać za P4 i na lewo od P6. Sztuczka: przesuń całą konstrukcję do środka. Nie stawiaj P4 przy linii bocznej, tylko na lewo od środka przy siatce, rozgrywającego tuż za nim, a P6 i P1 zepchnij solidnie w prawo. Rozgrywający startuje wtedy niemal centralnie zamiast w lewym rogu, a jego bieg skraca się o połowę.

Takiej ściśniętej formacji nie chcesz wymyślać co mecz od nowa: zapisz ją w Koach osobno dla każdej rotacji, a sprawdzisz ją raz spokojnie w domu zamiast w hali z sędzią nad głową.

Stacking robisz też z atakującymi

Ta sama logika dotyczy reszty drużyny. Twój przyjmujący na P4 chce zaczynać rozbieg spoza boiska, ale przed zagrywką spokojnie może stać w środku, dopóki zostaje na lewo od P3 — po zagrywce po prostu wybiega na zewnątrz. Twój środkowy, który ma biec pierwsze tempo, może startować blisko siatki zamiast pomiędzy przyjmującymi. A najsłabszego przyjmującego możesz wyprowadzić ze strefy zagrożenia, „chowając” go tuż za kolegą i pozwalając silnemu przyjmującemu obok zgłaszać wszystko. Jakie formacje zostają ci potem, opisują formacje przyjęcia.

Gdzie zacznie zagrywać przeciwnik

Stacking nie jest darmowym zyskiem. Kto ściska zawodników, zostawia miejsce gdzie indziej, a uważny przeciwnik znajdzie je w parę punktów:

• Krótka piłka w opuszczoną strefę. Stoi twój rozgrywający na P5 razem z P4 w środku, to lewy róg jest pusty. Ustal, kto tam sprintuje.
• Zagrywka w rozgrywającego. Rozgrywający stojący blisko siatki jest celem: trafi go piłka, a twój atak od razu jest out-of-system.
• Szew, który sam tworzysz. Zawodnicy blisko siebie oznaczają jedną wielką strefę obok. Przypisz ją wprost.

Tak sprawdzisz to bez ryzyka

Przejdź swoje sześć ustawień po kolei i zadaj przy każdym zawodniku te same dwa pytania: kto jest moim zawodnikiem przednim albo tylnym i kto stoi na lewo, a kto na prawo ode mnie? Niech każdy zawodnik nazwie głośno swoje dwie kotwice. Potem ustaw formację naprawdę na treningu i poproś kolegę z linii bocznej o sprawdzenie kolejności — zdjęcie z podwyższenia sędziowskiego działa jeszcze lepiej. I buduj to spokojnie: zacznij od stackingu w ustawieniu, w którym daje najwięcej (rozgrywający na P5), a rozszerzaj dopiero, gdy to ustawienie idzie bezbłędnie. Przy pierwszych krokach z młodym rozgrywającym dobrym uzupełnieniem jest ustawianie początkującego rozgrywającego.

Częste pytania

Czytaj dalej

Zapobieganie błędom ustawienia: zasady dla rotacji Formacje przyjęcia: przyjęcie 3, 4 czy 5 zawodnikami? Pozycjonowanie początkującego rozgrywającego