Znajdź najsłabszą rotację: czytanie strat punktowych

Prawie każda drużyna ma jedną rotację, w której strukturalnie ucieka jej wynik. Trenerzy to wyczuwają, ale zwykle wskazują nie tę właściwą. Z dwiema liczbami na rotację w ciągu dwóch meczów wiesz dokładnie, gdzie jest dziura.

Sześć rotacji to sześć różnych drużyn

Gdy tylko zarotujesz, zmienia się prawie wszystko: kto stoi z przodu i może atakować, kto przyjmuje, kto blokuje i skąd przychodzi twój rozgrywający. Drużyna, która średnio wygrywa 55 procent własnych akcji z przyjęcia, może mieć w jednej rotacji 70, a w innej 35. Ta średnia nic ci więc nie mówi — rozkład owszem.

Nazwij swoje rotacje jednoznacznie, inaczej będziecie mówić obok siebie. Przyjęta konwencja: rotacja nazywa się od zawodnika stojącego na P1, czyli od tego, który zagrywa. W systemie 5-1 „rotacja 1” to więc ustawienie, w którym twój rozgrywający stoi na P1, a ty masz trzech atakujących z przodu. Dalej liczysz po kolei: rotacja 2 to ustawienie, w którym twój zawodnik z P1 zarotował, a zagrywa następny.

Co trzeba mierzyć: dwie liczby na rotację

Na rotację są dokładnie dwa pytania i oba łatwo zliczyć kreskami:

• Side-out: z akcji, w których zagrywał przeciwnik, ile procent wygrałeś? To zdecydowanie najważniejsza liczba; co oznacza, przeczytasz w procencie side-out. Na poziomie amatorskim zdrowa średnia leży wokół 50-60 procent. Wszystko poniżej 40 w jednej rotacji to dziura.
• Punkty zdobyte na własnej zagrywce: z akcji, w których zagrywałeś ty, ile procent wygrałeś? Tu normalna średnia jest niższa, w okolicach 35-45 procent. Rotacja, która strukturalnie schodzi poniżej, urywa twoje serie zagrywek.

Żeby zacząć, nie potrzebujesz oprogramowania. Kartka A4 z sześcioma kolumnami i kreską na akcję we właściwej kolumnie, z plusem albo minusem, wystarczy. Ważne: zapisuj przy każdej akcji, która to była rotacja, nie tylko kto zdobył punkt.

Tak to zliczysz w jednym meczu

1. Przed setem wypisz swoich sześć rotacji po kolei, z nazwiskiem zagrywającego przy każdej.
2. Przy każdej akcji postaw kreskę w kolumnie rotacji, w której staliście, z +, gdy punkt wygraliście, i −, gdy przegraliście.
3. Dopisz jedną literę, jeśli przyczyna była oczywista: A przy asie przeciwnika, B przy błędzie w ataku, K przy zablokowanej piłce, Z przy własnym błędzie zagrywki.
4. Po meczu policz na rotację plusy i minusy, osobno dla przyjęcia i dla zagrywki.

Jeden mecz daje przypuszczenie, trzy mecze dają wniosek. Sześć rotacji w trzech meczach daje po jakieś piętnaście-dwadzieścia pięć akcji na rotację — dość, żeby poważnie potraktować różnice piętnastu punktów procentowych, i za mało, żeby obradować nad pięcioma.

Kto liczy na żywo, nie musi zresztą stawiać kresek: ponieważ przebieg wyniku i zagrywający są w Koach zapisywane, serię straconych punktów da się potem cofnąć do rotacji, w której powstała.

Cztery przyczyny przeciekającej rotacji

Gdy już masz swoją rotację, zaczyna się prawdziwa praca: dlaczego przecieka? W praktyce niemal zawsze jest to jedna z tych czterech.

• Przyjęcie. Dwaj słabi przyjmujący stoją w tym ustawieniu obok siebie albo twój najlepszy przyjmujący stoi tam, gdzie piłka nie przylatuje. Rozpoznasz po asach przeciwnika i po atakach, które strukturalnie zaczynają się out-of-system.
• Za mało opcji ataku. Klasyka w 5-1: rotacje z rozgrywającym z przodu mają tylko dwóch atakujących przy siatce. Stoi tam jeszcze twój najsłabszy atakujący — przeciwnik wie, gdzie ustawić blok.
• Blok. Twój najniższy zawodnik przedni stoi tam, gdzie atakuje ich najlepszy atakujący. Widzisz dużo straconych punktów od tego samego przeciwnika w tym samym ustawieniu — to właśnie to.
• Zagrywka. Przy liczbie z własnej zagrywki przyczyną jest często po prostu zagrywający: zawodnik, który myli się dwa razy na set, kosztuje cię dwie akcje, których nigdy nie zacząłeś.

Pięć napraw

1. Przesuń przyjęcie w tej rotacji. Nie musisz we wszystkich sześciu ustawieniach grać tej samej formacji. Daj w słabym ustawieniu najlepszemu przyjmującemu większą strefę albo przejdź z czterech przyjmujących na trzech.
2. Daj atakowi drugą opcję. Dwóch atakujących przy siatce staje się trzema, gdy pozwolisz atakować zawodnikowi z linii obrony. Jeden ustalony atak z pola obrony na rotację utrzymuje blok w ryzach.
3. Zmieniaj celowo. Blokujący na te trzy rotacje, w których atakuje ich gwiazda, albo specjalista od zagrywki na jedną kolejkę: zmiana nie musi być ratunkiem awaryjnym.
4. Przesuń ustawienie startowe. Najtańsza ingerencja, jaka istnieje. Zaczniesz o jedną pozycję dalej, a słaba rotacja przesunie się na inny moment seta — na przykład z dala od pierwszych punktów, gdzie najmniej możesz sobie na nią pozwolić. Rozważania znajdziesz w wyborze ustawienia startowego.
5. Trenuj ustawienie, nie umiejętność. W grze właściwej postaw całą drużynę w słabej rotacji i rozegrajcie z niej dziesięć akcji. Powtarzaj to przez trzy tygodnie. Nic nie poprawia rotacji tak szybko jak częstsze jej granie.

Popatrz też na rotację najmocniejszą

Lustrzane odbicie jest niemal zawsze zapominane: w którym ustawieniu twoja drużyna właśnie wygrywa? Tę rotację chcesz mieć jak najczęściej na początku seta i przy ważnych punktach, a załatwiasz to tym samym pokrętłem — ustawieniem startowym. Kto prześwietli swój przebieg wyniku, regularnie widzi, że sety nie są oddawane w najsłabszej rotacji, tylko po prostu niedowożone w najmocniejszej.

Częste pytania

Czytaj dalej

Side-out w siatkówce: co to jest i jak go liczyć Wybór ustawienia startowego: 3 kwestie Odczytywanie przebiegu wyniku: co się stało w trzecim secie?