Hoe lang duurt een volleybalwedstrijd? Zo plan je je dag

Op de wedstrijdbrief staat één tijdstip, en dat is precies het tijdstip waar je het minst aan hebt. Een ouder wil weten hoe laat hij moet halen. Een coach wil weten hoeveel zaaltijd hij moet boeken. Een nieuwe speler wil weten of hij die avond nog iets kan afspreken. Dit artikel rekent de wedstrijddag door van aankomst tot vertrek — niet alleen de minuten waarin er daadwerkelijk gespeeld wordt.

Het korte antwoord: anderhalf uur spelen, tweeënhalf uur weg

Een gewone seniorenwedstrijd op clubniveau duurt anderhalf tot twee uur speeltijd, gerekend van het eerste fluitsignaal tot het laatste punt. Maar niemand plant zijn zaterdag op speeltijd. Van deur tot deur ben je bij een thuiswedstrijd tweeënhalf tot drie uur kwijt, en bij een uitwedstrijd komt de reistijd daar twee keer bovenop.

Dat verschil van een uur is waar ouders op misrekenen en waar zaalbeheerders coaches op terugfluiten. De wedstrijd is namelijk maar één blok van een wedstrijddag die uit acht blokken bestaat, en de zeven andere staan nergens opgeschreven. Hieronder staan ze wel, met minuten erbij, zodat je van zaalslot tot zaalslot kunt rekenen in plaats van van fluit tot fluit.

De acht blokken van een wedstrijddag

Dit is de opbouw van een thuiswedstrijd bij een gemiddelde vereniging. Speel je uit, zet dan de reistijd voor en na blok 1 en na blok 8.

1. Aankomst en omkleden — 10 minuten. Veel teams hanteren een verzameltijd van drie kwartier voor de aanvangstijd. Bij het eerste team van de dag is dat een uur, want dat team zet de zaal op.
2. Zaal opbouwen — 15 tot 20 minuten. Net spannen, palen zetten, scheidsrechtersstoel, banken, telformulier en ballenkar. Alleen voor het eerste team van de speeldag; daarna erft elk volgend team een klaar veld.
3. Warming-up buiten het veld — 15 minuten. Inlopen, mobiliseren, onderling inspelen langs de kant. Hoe je die vijftien minuten indeelt zonder ze te verspillen, staat in de warming-up opbouwen.
4. Inspelen en inslaan op het veld — 6 tot 10 minuten. De internationale spelregels geven de teams zes minuten samen aan het net, of tweemaal drie minuten apart. Had geen van beide teams vooraf een speelveld tot zijn beschikking, dan wordt dat tien minuten. In de praktijk is dit het blok dat het vaakst uitloopt.
5. Toss, opstelling en eerste service — 5 minuten. Loten om service en speelhelft, opstellingsbriefje bij de teller, spelers op hun plek, eerste fluitsignaal.
6. Spelen — 1 uur 10 tot 2 uur. Afhankelijk van het aantal sets. Zie de rekensom hieronder.
7. Afronden — 5 tot 15 minuten. Handen schudden, wedstrijdformulier controleren en tekenen, en bij het laatste team van de dag: de zaal weer afbreken.
8. Douchen en napraten — 15 minuten tot open einde. Het enige blok waar je zelf volledig over gaat, en het blok waar bij een uitwedstrijd de meeste tijd weglekt.

Tel je blok 1, 3, 4 en 5 op, dan zit je op 35 tot 40 minuten zaaltijd vóór het eerste fluitsignaal — en op 50 tot 60 minuten als jouw team ook de zaal opbouwt. Blok 7 en 8 samen zijn 20 tot 30 minuten ná het laatste punt. Die twee getallen zijn de kern van dit artikel: reken standaard drie kwartier ervoor en een half uur erna, en pas daarbinnen de speeltijd aan op je format.

Het setformat in drie regels

Officieel wordt er gespeeld om drie gewonnen sets: sets tot 25 punten, een beslissende vijfde set tot 15, altijd met twee punten verschil en zonder puntenplafond. Sommige bonden spelen in hun regionale of recreantencompetities een vast aantal sets — in Nederland bijvoorbeeld altijd vier, ook bij een 3-0-stand — waardoor elke wedstrijd even lang duurt. Wat er bij jou geldt, staat in je competitiereglement; het volledige verhaal over sets, punten en verlengingen staat in hoeveel sets een volleybalwedstrijd telt.

De rekensom: sets keer 22, plus drie minuten pauze

Een set duurt op vrijwel elk niveau 20 tot 25 minuten. Bij de jeugd en bij recreanten vallen de punten sneller omdat er meer wordt weggegeven; hogerop duren de rally's langer maar wordt er minder verspeeld. Netto komt het op hetzelfde neer. Reken daarom met 22 minuten per set, 13 minuten voor een beslissende set tot 15, en drie minuten pauze tussen elke twee sets — dat laatste is een spelregel en geen zaalgewoonte, zoals uitgelegd in de pauze tussen twee sets.

• Driesetter (3-0): 3 × 22 + 2 × 3 = 72 minuten, dus ruim een uur en tien.
• Viersetter (3-1 of een vast vierdesetformat): 4 × 22 + 3 × 3 = 97 minuten, dus een uur en veertig.
• Vijfsetter (3-2): 4 × 22 + 13 + 4 × 3 = 113 minuten, dus bijna twee uur.

Het verschil tussen de kortste en de langste uitkomst is ruim veertig minuten. Dat is de enige echte onzekerheid in je planning, en precies daarom is een format met een vast aantal sets voor zaalverhuurders en vervoersschema's zo prettig: je weet vooraf hoe laat je klaar bent.

Vuistregels per format, van mini-ochtend tot beach

Niet elke volleybalwedstrijd is een seniorenwedstrijd op een heel veld. Dit zijn de formats die in de praktijk het meest voorkomen, met de speeltijd en het zaalblok dat je ervoor moet reserveren. Alle getallen zijn vuistregels — het exacte format en de duur verschillen per bond en per competitie.

• Senioren, best-of-five: 1 uur 10 tot 2 uur speeltijd. Reserveer een zaalblok van 2 uur 30.
• Senioren, vast aantal sets (vier): steevast rond 1 uur 40. Zaalblok van 2 uur 15, en je weet vooraf hoe laat het afgelopen is.
• Jeugd op het grote veld: vergelijkbaar met senioren, maar met kortere rally's en meer servicefouten: vaak 1 uur 15 tot 1 uur 30. Zaalblok van 2 uur.
• Jeugd 4 tegen 4 op een klein veld: 1 uur tot 1 uur 15 voor een volledige wedstrijd. Zaalblok van 1 uur 45. Vaak worden er twee wedstrijden achter elkaar op hetzelfde veld gespeeld.
• Mini- of CMV-ochtend: geen wedstrijd maar een toernooi. Een groep speelt vier tot zes korte wedstrijdjes, vaak op tijd. Reken op 2 uur 30 tot 3 uur van aankomst tot vertrek, met een verzameltijd van een half uur. De veldmaten, nethoogtes en telregels per niveau staan in de minivolleybal-regels.
• Recreanten, best-of-three: 1 uur 10 tot 1 uur 20. Veel recreantencompetities plannen twee wedstrijden op één avond, waardoor je alsnog een blok van 2 uur 30 kwijt bent.
• Beachvolleybal, best-of-three tot 21: 40 tot 60 minuten per wedstrijd. Kortere sets, kortere pauzes, geen zaal om op te bouwen — zie ook de verschillen tussen zaal en beach.
• Toernooien en bekerrondes: vrijwel altijd een verkort format, van sets tot 15 tot wedstrijden op tijd. Hier helpt geen vuistregel: het toernooireglement is leidend, en dat verschilt per organisatie.

Voor de ouder: hoe laat is mijn kind thuis?

Gebruik deze formule en je zit er zelden meer dan een kwartier naast:

Thuis = aanvangstijd + speeltijd + 30 minuten + reistijd.

Een voorbeeld. Je dochter speelt een uitwedstrijd die om 12:00 begint, de sporthal ligt veertig minuten rijden en het is een jeugdteam dat vier sets speelt. Dan wordt het: 12:00 + 1 uur 40 speeltijd + 30 minuten afronden en omkleden + 40 minuten reistijd = 14:50. Niet half twee, waar de meeste ouders op mikken. Het vertrek van huis reken je andersom uit: aanvangstijd min 45 minuten in de zaal, min de reistijd, min tien minuten marge. Voor dezelfde wedstrijd is dat vertrekken om 10:25.

Drie dingen die deze som verstoren, en die het waard zijn om vooraf te vragen. Eén: speelt het team best-of-five, dan kan de speeltijd ruim veertig minuten langer uitvallen. Twee: rijdt jouw auto ook terug, of blijven de kinderen kijken naar het team dat na hen speelt? Drie: bij een mini-ochtend geldt de formule helemaal niet — daar is de eindtijd van het toernooi het enige getal dat telt. Wie rijdt en wie terugrijdt spreek je bij voorkeur voor het hele seizoen in één keer af, zoals beschreven in het rijschema voor uitwedstrijden.

Voor de coach: hoeveel zaal moet je boeken?

Een zaalblok bestaat uit drie stukken: inspelen, spelen en uitloop. Voor één seniorenwedstrijd in een best-of-fiveformat is dat 20 minuten inspelen, maximaal 2 uur spelen en 10 minuten uitloop — samen 2 uur 30. Boek je krapper, dan gaat het bij de eerste vijfsetter mis.

Plan je twee wedstrijden achter elkaar op hetzelfde veld, dan is de valkuil dat je ze twee uur uit elkaar zet omdat de meeste wedstrijden in twee uur klaar zijn. Doe dat niet: zet er 2 uur 30 tussen. Anders staat het tweede team in te spelen op een halve zaal terwijl de vijfde set van het eerste team nog loopt, en schuift die vertraging de rest van de dag door. Speel je een format met een vast aantal sets, dan mag je wél op 2 uur 15 plannen, want dan bestaat de uitschieter niet.

Twee dingen om bovendien vast te leggen als je de zaal huurt: wie zet het veld op en wie breekt het af (dat kost aan beide kanten een kwartier dat niemand meerekent), en tot hoe laat de zaal daadwerkelijk open is. Een blok tot 22:00 met een beheerder die om 22:00 de deur op slot doet, is in de praktijk een blok tot 21:45.

Wat een wedstrijd uit laat lopen — en wat niet

Er is één factor die er echt toe doet, en dat is het aantal sets. De rest is ruis, maar wel ruis die zich opstapelt:

• Verlenging boven de 25. Een set die op 30-28 eindigt, kost ongeveer vijf minuten extra. Twee zulke sets in een wedstrijd en je bent een kwartier verder.
• Een teller of scheidsrechter die niet komt opdagen. De duurste vertraging van allemaal: 10 tot 20 minuten, en hij treft altijd de eerste wedstrijd van de dag, waardoor alles erna opschuift.
• Een blessure. Het spel ligt stil en de spelregels kennen een hersteltijd van drie minuten als wisselen niet mogelijk is. Bij iets ernstigers is elke planning van tafel.
• Inspelen dat uitloopt. Zes officiële minuten worden er in de praktijk moeiteloos twaalf als beide teams laat zijn.

Wat er níet toe doet, tegen de intuïtie in: de onderbrekingen tijdens het spel. Twee time-outs van dertig seconden per set kosten samen één minuut per set. Zelfs een competitie die nog technische time-outs speelt, komt op hooguit drie minuten per set. Je bent dus nooit laat thuis door de time-outs van je coach — je bent laat thuis omdat het 2-2 werd.

Zet twee tijden in de agenda, niet één

De meeste verwarring op een wedstrijddag komt niet doordat mensen de duur verkeerd inschatten, maar doordat er maar één tijd gecommuniceerd wordt. De bond publiceert de aanvangstijd; het team heeft een verzameltijd nodig. Staat alleen de eerste in de groepsapp, dan rekent elke speler zijn eigen marge uit en arriveert de helft van het team tien minuten voor de toss.

Zet daarom in de teamagenda standaard beide tijden bij elke wedstrijd, plus het adres en of het thuis of uit is. In Koach staan die velden per wedstrijd vast en zien spelers en ouders in dezelfde agenda wanneer ze verwacht worden — dat scheelt de wekelijkse ronde appjes. Werk je zonder app, spreek dan één vaste regel af voor het hele seizoen ("thuis 45 minuten voor aanvang, uit 60 minuten voor aanvang bij de sporthal"), want een regel die elke week hetzelfde is, hoef je niet elke week te herhalen. Hoe je zo'n agenda opzet en met de telefoons van je spelers synchroniseert, staat in de teamagenda inrichten.

Voeg er voor de ouders één zin aan toe die je maar één keer per seizoen hoeft te sturen: hoe lang een wedstrijd bij dit team gemiddeld duurt en wanneer het uitloopt. Dat is het antwoord op vrijwel elk bericht dat je op zaterdagochtend krijgt.

Veelgestelde vragen