Czytanie rozgrywającego: pięć sygnałów zdradzających wystawę

Blokujący, który rusza dopiero wtedy, gdy piłka jest już w drodze, prawie zawsze się spóźnia. Dobrzy blokujący wyruszają wcześniej — nie dlatego, że są szybsi, tylko dlatego, że wcześniej wiedzieli, dokąd poleci piłka. Tego czytania da się nauczyć, w pięciu konkretnych sygnałach.

Dlaczego czytanie jest szybsze niż reagowanie

Policz razem ze mną. Wystawa do przyjmującego pokonuje jakieś pięć metrów i zajmuje mniej więcej sześć dziesiątych sekundy. Środkowy blokujący, który musi przejść z P3 na P4, potrzebuje na to przemieszczenie plus wyskok wyraźnie więcej czasu. Kto rusza dopiero wtedy, gdy piłka opuszcza dłonie rozgrywającego, strukturalnie spóźnia się o pół ruchu — i w momencie ataku wciąż ląduje, zamiast blokować.

Różnica nie leży więc w szybkości nóg, tylko w momencie wyruszenia. Każda dziesiąta sekundy, którą zyskujesz, zauważając sygnał wcześniej, to dziesiąta sekundy więcej na przemieszczenie. Wygranie czterech dziesiątych oznacza w praktyce: z pół bloku robi się domknięty blok podwójny.

Kolejność patrzenia: przyjęcie, rozgrywający, piłka

Zanim zaczniesz szukać sygnałów, musi się zgadzać kolejność patrzenia. Jest ona u każdego blokującego taka sama i liczy trzy kroki. Najpierw przyjęcie: gdzie ląduje piłka? Przyjęcie, które spada trzy metry od siatki albo za rozgrywającym, wyklucza już szybkie opcje — wtedy szansa na wysoką piłkę na skrzydło jest od razu duża i na rozgrywającego nie musisz nawet patrzeć. Potem rozgrywający: jego postawa, dłonie i biodra, czyli cztery sygnały poniżej. I dopiero jako trzecia piłka, żeby ustalić ostatni krok i wyczucie wyskoku.

Klasycznym błędem jest kolejność odwrotna: blokujący, którzy od początku do końca gapią się na piłkę i nigdy nie widzą rozgrywającego. Oni muszą reagować, bo nie zebrali żadnej informacji.

Pięć sygnałów po kolei

1. Linia barków. Najpewniejszy sygnał, jaki istnieje. Rozgrywający może schować dłonie, ale jego barki prawie zawsze wskazują stronę, w którą poleci piłka. Stoisz naprzeciw rozgrywającego z wyraźnym obrotem barków — wiesz już, zanim piłka dotknie jego rąk.
2. Odchylenie do tyłu. Wystawa do tyłu — do atakującego po prawej — wymaga wygiętych pleców i tułowia odchylonego wstecz. Prawie żaden rozgrywający na poziomie amatorskim tego nie ukryje. Zostaje wyprostowany nad piłką — piłka idzie do przodu.
3. Położenie dłoni wobec głowy. Dłonie nad czołem oznaczają w przód; dłonie nad czubkiem głowy lub za nim oznaczają w tył. Ten sygnał zawsze łącz z barkami — sam jeden to za mało.
4. Odległość od siatki. Rozgrywający stojący dalej niż jakieś dwa metry od siatki rzadko zagra jeszcze szybki atak środkiem; ryzyko piłki w siatkę jest zbyt duże. Widzisz, że cofa się do tyłu — możesz puścić środkowego i od razu ruszyć na skrzydło.
5. Rozbieg środkowego. Formalnie nie jest to sygnał rozgrywającego, ale widać go najszybciej. Środkowy, który nie robi rozbiegu albo robi go w połowie, piłki nie dostanie — wtedy pierwsze tempo znika ze stołu, zanim rozgrywający cokolwiek zrobił.

Taka zauważona preferencja jest warta złota, ale tylko wtedy, gdy ją zachowasz: zapisz zaobserwowaną tendencję w notatkach o przeciwniku w Koach, a twój środkowy blokujący zacznie następny mecz już z tą wiedzą.

Tendencje: co wiesz jeszcze przed meczem

Obok mowy ciała jest drugie źródło, jeszcze pewniejsze: przyzwyczajenia. Prawie każdy rozgrywający ma stałe schematy, a da się je wyskautować w ciągu jednego meczu. Zwróć uwagę na te cztery:

• Pierwsza piłka po przerwie na żądanie. Dziewięciu na dziesięciu rozgrywających wybiera wtedy swoją najpewniejszą opcję — zwykle stałego przyjmującego.
• Przy ważnych punktach. Od stanu 20-20 wariacja znika: piłka idzie do zawodnika, który ma zaufanie.
• Po przeciętnym przyjęciu. Wybiera wtedy zawsze lewą stronę, czy odważa się też grać do tyłu? Większość rozgrywających wraca do jednej stałej strony.
• Jego własna pozycja w rotacji. Rozgrywający stojący z przodu gra często inaczej niż wtedy, gdy wbiega z tylnego rogu — sprawdź, w której rotacji jest najbardziej przewidywalny.

Czego zdecydowanie nie robić

Czytanie to nie zgadywanie. Dwie pułapki. Pierwsza to zbyt wczesne zaangażowanie: kto na podstawie jednego sygnału wybiera stronę jeszcze przed kontaktem z piłką, zostaje wyprowadzony z meczu pierwszą podwójną wystawą. Ruszaj dopiero wtedy, gdy zobaczysz dwa sygnały mówiące to samo. Druga to rozdanie czytania wszystkim: niech czyta i decyduje twój środkowy blokujący, a blokujący skrzydłowi mają po prostu za nim iść. Trzech zawodników czytających samodzielnie produkuje trzy różne odpowiedzi i blok z dziurami. Jak zapisać takie ustalenia, przeczytasz w organizacji bloku.

Tak to wytrenujesz

Postaw rozgrywającego i pozwól blokującym tylko wskazywać — bez wyskoku, bez dotykania piłki, tylko wyciągnięte ramię w stronę, w którą ich zdaniem poleci piłka, w momencie kontaktu rozgrywającego z piłką. Licz trafienia. Potem odwróć zadanie: niech rozgrywający świadomie myli, żeby blokujący nauczyli się, że dwa sygnały są mocniejsze niż jeden. Do pełnego bloku z przemieszczeniem i wyskokiem przechodź dopiero w trzecim kroku, bo inaczej trenujesz szybkość zamiast czytania. Zakończ grą właściwą, w której twój środkowy może przed każdą akcją głośno mówić, czego się spodziewa — głośna pomyłka uczy szybciej niż ciche trafne zgadywanie.

Częste pytania

Czytaj dalej

Skautowanie przeciwnika: na co zwracasz uwagę? Ustawianie się przeciw silnemu atakującemu Blok w siatkówce: praca nóg, wyczucie czasu i dłonie