Rozgrzewka przy siatce przed meczem: plan od przyjazdu

Rozgrzewka i rozgrzewka przy siatce to nie to samo, i właśnie tu robi się bałagan. Rozgrzewka przygotowuje ciała; czas przy siatce nastraja drużynę właśnie na tę halę i na tego przeciwnika. Wszędzie znajdziesz rozkład dnia meczowego, nigdzie planu na te ostatnie dziesięć minut przy siatce. Oto ten plan, minuta po minucie, plus to, co da się odczytać po drugiej stronie, zanim spadnie pierwsza piłka.

Dwie osobne rzeczy, które często wrzuca się do jednego worka

Rozgrzewka dotyczy twoich zawodników: temperatura w górę, grupy mięśniowe włączone, stawy przeprowadzone przez pełen zakres ruchu, a na koniec intensywność niemal meczowa. Ta budowa dzieli się na cztery fazy i przed meczem nie różni się zasadniczo od tej przed treningiem — jest tylko z tyłu dłuższa. Jak ją poskładać, opisuje w całości budowa dobrej rozgrzewki; tego nie musisz tu czytać drugi raz.

Rozgrzewka przy siatce to co innego. To oficjalny czas przy siatce, z piłką, zwykle z przeciwnikiem po drugiej stronie i z sędzią obok. Celem nie jest rozgrzanie się — to powinno być już zrobione — tylko wykalibrowanie. Twoi zawodnicy w pięć do dziesięciu minut nastrajają się na naprężenie tej siatki, wysokość tego sufitu, przyczepność tej podłogi, światło nad tą linią końcową i piłkę, jakiej używa ten klub. Kto traktuje ten czas jak „rozgrzanie się przy piłce”, wyrzuca kalibrację do kosza i zaczyna pierwszą akcję na wyczucie.

Praktyczna różnica: opuszczasz rozgrzewkę — wymagasz wiele od zimnych barków. Opuszczasz czas przy siatce — kosztuje cię to punkty na początku pierwszego seta.

Rozkład godzin od przyjazdu

Licz wstecz od pierwszej zagrywki, a nie do przodu od drzwi. O której trzeba być na miejscu i czy gospodarze dostają halę wcześniej, różni się w zależności od związku i rozgrywek — to stoi w regulaminie twojej klasy.

• 60 minut przed — w hali. Gospodarze: siatka na wysokość, słupki zablokowane, antenki założone, przywitanie sekretarza i sędziego. Goście: szatnia i torby.
• 45 minut — przebrani i w komplecie. Od tego momentu liczy się każdy zawodnik. Kogo wtedy nie ma, tego nie ma też w twojej wyjściowej szóstce.
• 40 minut — pięć minut w szatni. Wyjściowa szóstka, pierwszy zagrywający, dwa do trzech ustaleń. Więcej nikt nie zapamięta.
• 35 minut — rozgrzewka bez siatki. Na wolnym pasie, na korytarzu albo na drugiej połowie hali: fazy Raise, Activate i Mobilise z metody RAMP. Czas: dwanaście do piętnastu minut.
• 20 minut — losowanie i obchód hali. Kapitanowie do sędziego, a ty w tych samych dwóch minutach obchodzisz boisko.
• 15 minut — rozbicie w parach, obok siatki. Narastająco od wysokości kolan do pełnej siły, trzy do czterech minut.
• 10 minut — oficjalna rozgrzewka przy siatce. Od tego momentu twój plan jest ustalony, patrz niżej.
• 2 minuty — zagrywka. Ostatnie dwie minuty tego samego czasu: robisz to na końcu, bo zdarza się jako pierwsze.
• 0 — kartka z ustawieniem oddana, gwizdek.

Jak to przeliczysz, zostaje kilka kilkuminutowych luk: potrzebujesz ich na przyniesienie piłek, zdjęcie kurtek i sędziego, który jeszcze nie jest gotowy. To, co zwykle się sypie, siedzi na początku — rozgrzewka musi zaczynać się wcześniej, niż trenerzy myślą. Po ostatnim ćwiczeniu mobilizacyjnym są jeszcze losowanie, rozbicie i dziesięć minut oficjalnego czasu przy siatce: razem dwadzieścia minut. Zadbaj, żeby twoi zawodnicy nie stali w tym czasie bezczynnie, bo to dokładnie ten moment, w którym wypracowana temperatura opada.

Losowanie i obchód hali: dwie minuty, w których da się coś ugrać

Losowanie odbywa się w przepisach międzynarodowych jeszcze przed rozgrzewką przy siatce, w obecności obu kapitanów. Zwycięzca wybiera jedną z dwóch rzeczy: zagrywkę (serwować albo przyjmować) albo stronę boiska. Zadbaj, żeby twój kapitan wiedział, co wybieracie, jeszcze zanim tam pójdzie — który wybór kiedy się opłaca, opisuje zagrywka czy przyjęcie po losowaniu. Kapitan, który musi wymyślić to na miejscu, prawie zawsze wybiera stronę.

Gdy on tam stoi, ty raz obchodzisz boisko. Cztery rzeczy, wszystkie w dwie minuty:

1. Siatka. Wysokość mierzy się na środku, a przepisy dopuszczają, by końce przy liniach bocznych wisiały maksymalnie dwa centymetry wyżej; jaka miara obowiązuje twoją kategorię, zależy od wieku i od związku — zobacz wysokość siatki w siatkówce. Sprawdź też naprężenie: luźna siatka zmienia zachowanie piłki na twoim bloku.
2. Antenki. Stoją prosto, trzymają się mocno, stoją na linii bocznej? Krzywa antenka to dyskusja na cały mecz.
3. Podłoga. Przejdź strefę ataku pod kątem mokrych i śliskich miejsc i zgłoś je sędziemu.
4. To, co wisi nad tobą i za tobą. Niskie belki, tablice do kosza, jaskrawa lampa dokładnie nad linią końcową. Powiedz drużynie w jednym zdaniu, co widzisz: „sufit jest niski nad pozycją cztery, żadnych wysokich piłek na tę stronę”.

Podział czasu przy siatce: 4-4-2

Ile czasu dostaniesz, nie wszędzie jest tak samo. W przepisach międzynarodowych oficjalna rozgrzewka przy siatce trwa sześć minut wspólnie, jeśli obie drużyny miały wcześniej do dyspozycji boisko, i dziesięć minut, jeśli nie miały; poprosi jeden z kapitanów o rozgrzewkę osobną, to robi się z tego trzy i pięć minut na drużynę. Czy twoje rozgrywki trzymają się dokładnie tych czasów i czy jest po nich jeszcze osobny czas na zagrywkę, stoi w twoim własnym regulaminie. Planuj więc na dziesięć minut i miej gotową wersję skróconą.

Oto plan na dziesięć minut: cztery minuty lewa strona, cztery minuty środek i prawa, dwie minuty zagrywka. To nie jest kolejność, która powstaje sama — ktoś musi ją ogłosić na głos.

• Minuta 0-4 — lewa strona (pozycja 4). Zacznij od pół minuty bez uderzenia: rozgrywający wystawia pięć, sześć piłek, a atakujący robią rozbieg i wyskok bez uderzania. Tak każdy poczuje tę siatkę i tę podłogę, zanim pierwsza piłka pójdzie mocno. Potem uderzenia: w dobrze idącym rytmie piłka leci co osiem do dziesięciu sekund, więc licz na ponad dwadzieścia piłek — pięć do sześciu na przyjmującego, jeśli masz ich czterech. Pierwsza połowa po prostej, druga po skosie, każdy atakujący jedno i drugie. Należy tu też jedna wysoka piłka z linii końcowej, bo w meczu i tak ją dostaniesz.
• Minuta 4-8 — środek, potem prawa strona. Środkowi pierwsi i najwięcej: po sześć piłek na zawodnika, bo pierwsze tempo jest najczulsze na siatkę odbiegającą o kilka centymetrów. Potem po cztery piłki na atakującego, a jeśli ten uderza także z linii końcowej, to należy do tego jedna piłka z pozycji 1. Przy trzech środkowych i dwóch atakujących wychodzi ci dwadzieścia osiem piłek; w cztery minuty mieści się to dokładnie.
• Minuta 8-10 — zagrywka. Każdy, kto dzisiaj serwuje, minimum cztery piłki, z tego miejsca za linią końcową, z którego stanie też w meczu. Dwie spokojnie, dwie pełną siłą.

Dwie role dzielą ten plan od chaotycznego przybijania piłek. Podający: jeden zawodnik spoza podstawowego składu albo libero wrzuca wszystkie piłki rozgrywającemu, w stałym rytmie. Zbierający piłki: drugi niestartujący zawodnik pilnuje, żeby wózek albo kosz były pełne. Bez tych dwóch ról rytm siada, kolejka stoi i czeka, a rozgrywający zbiera własne piłki.

Zagrywkę robisz na końcu celowo. Pierwszą akcją meczu jest zagrywka albo przyjęcie, a czucie tego, co robiłeś na końcu, jeszcze w tobie siedzi. Kto swoją kolejkę zagrywki odbębni w drugiej minucie, a potem osiem minut bije ataki, zaczyna z zimną zagrywką — a właśnie ta pierwsza kolejka zagrywki jest tą, z którą da się coś zrobić, zobacz zagrywka z planem.

Co rozgrywający ustala w tych dziesięciu minutach

Dla większości zawodników rozgrzewka przy siatce to powtórka. Dla rozgrywającego to pomiar i jest jedynym, który naprawdę musi wyciągnąć z niej informacje. Cztery rzeczy, a wszystkie cztery może zapytać na głos:

• Jak piłka niesie. Jak daleko piłka leci przy tej siatce i w tej hali? Zimna, sucha hala i twarda piłka dają inne wystawienie niż wilgotna hala w listopadzie.
• Wysokość, jakiej jego atakujący chce dzisiaj. Zapytać dosłownie: „wyżej czy płaściej?”. Dwie piłki później wie. To minuta pracy, a oszczędza w pierwszym secie kilka piłek, które inaczej wylądowałyby na bloku.
• Czy środkowy jest na tempie? Środkowego, który za późno zaczyna rozbieg, widać w pierwszych czterech piłkach. Wiesz to wcześniej — w pierwszym secie wystawiasz mu nieco wyżej, zamiast odkrywać, że pierwsze tempo dzisiaj nie idzie.
• Długość rozbiegu. Na przyczepnej podłodze atakujący hamują wcześniej i wychodzą bliżej siatki. To zmienia, gdzie ma leżeć wystawienie.

Co ty robisz w tym czasie

Największym marnotrawstwem w dniu meczowym jest trener stojący dziesięć minut przy wózku i podający piłki. To może robić zawodnik. Ty masz w tych samych dziesięciu minutach trzy zadania, których nikt inny za ciebie nie zrobi.

Raz: dopiąć ustawienie. Masz je przygotowane już z domu — to jest sedno przygotowania ustawienia. W hali sprawdzasz już tylko, kto naprawdę jest i czy ktoś nie wszedł na boisko kulejąc. Ustaw ekran meczu na żywo z tym ustawieniem, żebyś przy pierwszej zagrywce nie musiał już nic wpisywać; jak to działa, opisuje prowadzenie meczu na żywo. Kartkę z ustawieniem wypełnij spokojnie przed gwizdkiem, a nie w ostatnich dwudziestu sekundach.

Dwa: patrzeć na drugą stronę. O tym niżej; to jedyne dziesięć minut, w których widzisz przeciwnika grającego za darmo.

Trzy: dwóch zawodników na chwilę na bok. Kto dziś nie zaczyna, słyszy to teraz, a nie przy pierwszej zmianie; zawodnik, na którego liczysz, słyszy w jednym zdaniu, czego od niego chcesz. Więcej rozmów tu nie ma.

Czytanie tego, co pokazuje przeciwnik

Po drugiej stronie stoi drużyna, która bez bloku, bez presji i w stałej kolejności pokazuje ci swoje preferencje. To darmowy skauting, a dla wielu drużyn jedyny, jaki dostaną. Widziałeś przeciwnika wcześniej w grze — te dziesięć minut jest sprawdzeniem tego, co już wiesz; jak takie oglądanie ustawić, opisuje skauting przeciwnika. Zwracaj uwagę na cztery rzeczy i zapisz najwyżej trzy numery — więcej i tak nie zapamiętasz.

• Kto jak serwuje. W fazie zagrywki widać to od razu: kto cofa się do rozbiegu i wyskakuje, a kto stoi w miejscu z krótkim, płaskim uderzeniem. Zagrywka w wyskoku i float wymagają innego miejsca w twoim przyjęciu, a drużyna z jednym prawdziwym zagrywającym w wyskoku ma jedną rotację, w której robi się trudno.
• W którym kierunku uderza ich najlepszy atakujący. Policz osiem piłek u ich najmocniejszego przyjmującego. Uderza siedem po skosie — to prawdopodobnie ta sama piłka, którą wybierze przy 23-23. Ustaw pod to obronę, z niuansem z uderzenia po linii czy po skosie.
• Jak wystawia ich rozgrywający. Wysokie, daleko na skrzydło wiszące piłki oznaczają atakującego, który czeka: twój blok ma czas, żeby stanąć podwójnie. Płaskie, szybkie piłki oznaczają, że twój blok musi czytać, zamiast wyskakiwać razem.
• Co robi blok. Czy w ogóle robią pracę nóg przy siatce i jak wysoko sięgają wtedy ich środkowi? Środkowy, który w rozgrzewce ledwo wychodzi nad taśmę, w meczu też nagle nie zablokuje wyżej.

Bądź tak samo dokładny co do tego, czego tu akurat nie zobaczysz. Rozbicie odbywa się bez bloku, z piłki podanej z ręki: czytasz kierunek i preferencję, a nie siłę i nie odporność meczową. Atakujący, który w rozgrzewce rozbija wszystko, po słabym przyjęciu może być zupełnie innym człowiekiem. Notuj więc preferencje, a nie oceny, i zapisz je po meczu przy tym przeciwniku zamiast w głowie — zobacz zapamiętywanie przeciwników.

Podziel się swoimi spostrzeżeniami w ostatnich trzydziestu sekundach, w maksymalnie trzech zdaniach. Na przykład: „numer 6 serwuje w wyskoku, bierzemy go we trzech; numer 11 uderza praktycznie wszystko po skosie; ich środkowy wchodzi tylko na pierwsze tempo”. Więcej niż trzy punkty tuż przed gwizdkiem to szum.

Kiedy rozkład bierze w łeb

Pół godziny w korku. Wysiadasz z auta, gdy zostało dziesięć minut. Kolejność skreślania jest wtedy taka: najpierw Mobilise, potem Raise, nigdy narastające uderzenia. Wersja sześciominutowa, która działa: dwie minuty solidnego ruchu i rozkręcania barków, gdy reszta się przebiera, trzy minuty rozbicia (dwie lewa strona, jedna środek), jedna minuta zagrywki. Kto w ogóle nie rozbijał, nie zaczyna — posadź go w pierwszym secie na ławce i wprowadź w drugim. To nie kara, tylko polityka barkowa.

Mądry dojazd. Ustalcie, że pierwsze trzy minuty w hali to ruch, jeszcze przed przebraniem. Drużyna, która po dwóch godzinach jazdy od razu siada w szatni, przy pierwszej zagrywce jest wciąż sztywna.

Mecz przed wami się przeciąga. Wtedy twoja drużyna jest rozgrzana i musi czekać. Reguła kciuka: stoi bezczynnie dłużej niż dziesięć minut — zrób Raise jeszcze raz. Dwie minuty ruchu na korytarzu to załatwiają — przede wszystkim nie dopuść, żeby zawodnicy usiedli na zimnej trybunie.

Brak miejsca na rozgrzewkę albo dwa mecze jednego dnia. Jest tylko jedno boisko — zrób Raise, Activate i Mobilise na korytarzu albo za linią końcową; to działa bez piłki, a rozbicie bierzesz w całości z oficjalnego czasu przy siatce. Na drugi mecz tego samego dnia nie zaczynasz od zera, ale narastających uderzeń i zagrywki nie odpuszczasz nigdy.

Zrób z tego rutynę, którą drużyna prowadzi sama

Wszystko powyżej działa tylko wtedy, gdy co tydzień wygląda tak samo. Wypisz ten rozkład raz na kartce: godziny, kto podaje, kto zbiera piłki, kto pilnuje zegara. Powieś ją w szatni albo wstaw jako stałe ustalenie drużyny w swojej aplikacji drużynowej. Po trzech meczach nie musisz już niczego ogłaszać — a w dniu, w którym sam się spóźnisz, zastaniesz rozgrzaną drużynę.

W drużynach młodzieżowych rozdaj role wyraźnie i każ je rotować: podający, zbierający piłki, pilnujący czasu. Bez tych ról rozgrzewka przy siatce u dwunastolatków rozpada się na dwanaście indywidualnych piłek. A zawodnikom ze stresem meczowym pomaga stała, przewidywalna rutyna: kto wie, co robi przez najbliższe dwadzieścia minut, ma dwadzieścia minut mniej na zamartwianie się.

Częste pytania

Czytaj dalej

Wyciszenie i regeneracja po treningu i meczu Co powiedzieć drużynie po ciężkiej porażce? Organizacja dnia naboru: uczciwy wybór bez chaosu

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni