Czym jest joust w siatkówce i dlaczego nie ma gwizdka?
Atakujący i blokujący docierają do piłki jednocześnie, naciskają na siebie nawzajem, piłka stoi przez pół sekundy nad taśmą — a sędzia nie gwiżdże. Dla kogoś, kto nie zna przepisu, wygląda to jak dwa przetrzymania naraz. Jest dokładnie odwrotnie.
Czym jest joust
Joust (wymawiane: dżaust) to sytuacja, w której dwaj przeciwnicy dotykają piłki jednocześnie nad siatką i przez chwilę na nią naciskają. Polscy komentatorzy mówią też o pojedynku nad siatką albo o walce nad siatką. Przepisy nie znają tego terminu, ale sytuację regulują — w dwóch artykułach.
Po pierwsze: dłuższy kontakt z piłką dwóch lub więcej przeciwników przy siatce jest dozwolony. To, co u jednego zawodnika byłoby od razu przetrzymaną piłką, u dwóch przeciwników nie jest błędem. Po drugie (przepis 9.1.2.2): dotkną dwaj przeciwnicy piłki jednocześnie nad siatką i piłka pozostanie w grze, to drużyna, w której stronę piłka idzie, ma ponownie prawo do trzech kontaktów.
Dlaczego to nie podwójne odbicie ani przetrzymanie
Przepisy o podwójnym odbiciu i przetrzymanej piłce dotyczą operowania piłką przez jednego zawodnika w obrębie własnej drużyny. W jouście dwaj zawodnicy z różnych drużyn naciskają na tę samą piłkę z dwóch stron: żaden z nich nie może jej czysto odbić, bo siła przeciwna ją zatrzymuje. Gdyby tu gwizdać, karałoby się arbitralnie jednego z nich za coś, co spowodował drugi. Stąd ten wyjątek.
Ważne: wszystkie pozostałe przepisy obowiązują normalnie. Kto podczas jousta dotknie siatki, popełnia błąd siatki. Kto dotyka piłki, blokując jako zawodnik tylny nad krawędzią siatki, popełnia błąd bloku. Joust zawiesza wyłącznie przepis o operowaniu piłką, nic więcej.
Kto wygra joust, dostaje trzy świeże kontakty, a więc nową szansę na atak; punkt, który potem pada, zapisujesz w Koach normalnie według typu — atak, blok albo zagrywka.
Kto jest potem przy piłce?
Po jouście piłka spada po jednej ze stron. Drużyna po tej stronie ma trzy pełne kontakty. Dotknięcie z jousta nie liczy się przy tym jako kontakt drużyny, a zawodnik, który brał w nim udział, może zaraz potem sam zagrać piłkę — tak jak po bloku. W praktyce tak właśnie się dzieje: blokujący, który przegrywa joust, cofa się i broni własnej piłki.
Spadnie piłka po jouście poza boisko, to jest to błąd drużyny po drugiej stronie siatki (przepis 9.1.2.2). Wyszła piłka za twoją linię końcową — punkt idzie do ciebie: to przeciwnik ją wypchnął. Przy linii bocznej często wydaje się to niesprawiedliwe, ale to logiczne odwrócenie tej samej myśli — ostatnia siła przyszła z drugiej strony.
Joust czy jednoczesny kontakt w obrębie własnej drużyny?
Nie myl jousta z drugim przepisem o jednoczesności. Dotkną piłki dwaj koledzy z drużyny jednocześnie, to liczy się to jako dwa kontakty (poza blokiem) i żaden z nich nie może zagrać następnej piłki — zostaje ci wtedy tylko jeden kontakt. Dwóch kolegów rzucających się razem do tej samej piłki kosztuje cię więc kontakt; dwóch przeciwników nad siatką nie kosztuje cię nic.
Tak wygrywa się joust
Joust to w dużej mierze technika, a w małej wyczucie czasu:
- Kto przychodzi ostatni, często wygrywa. Dotykaj piłki wyprostowanymi rękami w najwyższym punkcie, nie sięgaj po nią wcześnie. Kto naciska pierwszy, wcześniej jest rozciągnięty do granicy.
- Mocne, lekko przechylone nadgarstki. Luźne nadgarstki oznaczają, że piłka zostanie wypchnięta na twoją stronę. Blokujący uczą się tego w technice bloku.
- Nie wycofuj się. Częstym błędem jest puszczenie, gdy tylko poczujesz opór. Dokładnie wtedy piłka spada na twoją połowę.
- Naciskaj w górę, nie w przód. Naciskasz do przodu — piłka przelatuje nad ich blokiem albo daleko w ich boisko, często na aut. Naciskasz lekko w górę — spada po ich stronie, a ty masz sytuację do obrony.
- Ustalcie, kto broni odbicia. Przegrywasz joust — piłka spada szybko i stromo tuż za blokiem. Umówcie się, że twój środkowy tyłu automatycznie tam wchodzi.
Młodzież, minisiatkówka i plaża
Przepis jest identyczny we wszystkich kategoriach wiekowych: od młodzika gwiżdże się w Polsce zwyczajnie według przepisów FIVB. W minisiatkówce na najniższych poziomach się nie blokuje, więc sytuacja nie powstaje. W siatkówce plażowej obowiązuje ten sam wyjątek, z jedną ważną różnicą: tam dotknięcie bloku liczy się jako kontakt drużyny, więc wygrany joust daje ci już tylko dwa kontakty. Więcej o tym w siatkówce halowej a plażowej.
Częste pytania
Dlaczego sędzia nie gwiżdże przy jouście?
Bo dłuższy kontakt z piłką dwóch lub więcej przeciwników przy siatce jest wprost dozwolony. Obaj zawodnicy trzymają piłkę wzajemnym naciskiem; żaden nie może jej czysto odbić, więc nie ma komu nic zarzucić.
Kto może zagrać piłkę po jouście?
Drużyna, w której stronę piłka spada, i ma ona ponownie trzy pełne kontakty. Zawodnik, który brał udział w jouście, może potem sam zagrać piłkę — dotknięcie z jousta nie liczy się jako kontakt drużyny.
Kto dostaje punkt, gdy piłka po jouście wyjdzie na aut?
Drużyna po tej stronie, po której piłka wyszła. Błąd leży po stronie drużyny z drugiej strony siatki, bo stamtąd przyszła siła, która wypchnęła piłkę poza boisko.
Co, jeśli dwaj koledzy dotkną piłki jednocześnie?
To zupełnie co innego: liczy się jako dwa kontakty, a drużynie zostaje potem tylko jeden. Wyłącznie przy bloku jednoczesny kontakt kolegów liczy się jako jedno dotknięcie.
