Blokkeren in volleybal: voetenwerk, timing en handen

Een goed blok is de meest demoraliserende actie in het volleybal: de aanvaller doet alles goed en krijgt de bal keihard terug voor zijn voeten. Toch wordt blokkeren op amateurniveau het minst getraind van alle technieken. Onterecht — want blok is vooral techniek en timing, en die zijn leerbaar.

Wat een blok eigenlijk moet doen

Een blok heeft twee taken, en punten scoren is maar één ervan. Minstens zo belangrijk: het veld kleiner maken. Een goed geplaatst blok schermt een deel van het veld af, zodat je verdedigers weten waar de bal wél kan komen. Zelfs een blok dat de bal niet raakt, is geslaagd als de aanvaller moest sturen naar de plek waar jouw verdediging klaarstaat. Hoe blok en verdediging samenwerken, lees je in verdedigingssystemen en het blok organiseren.

De uitgangshouding aan het net

Sta op ongeveer een halve meter van het net, voeten op schouderbreedte, knieën licht gebogen. De handen zijn op schouderhoogte of hoger, vingers gespreid, klaar om direct omhoog te gaan — wie de handen laag laat hangen, raakt op weg naar boven het net. Kijk niet naar de bal alleen: lees pass, spelverdeler en aanvaller, in die volgorde.

Voetenwerk: zo verplaats je langs het net

• Korte afstand (tot een meter): zijwaartse bijtrekpassen — schuiven zonder de heupen te draaien, schouders evenwijdig aan het net.
• Grotere afstand: de kruispas: openstappen met de buitenste voet, kruispas, bijzetten en afzetten. Sneller dan schuiven, maar vraagt dat je de schouders op tijd terugdraait naar het net.
• Afzetten: altijd vanuit twee voeten, recht omhoog — níet zijwaarts zwevend, want dan land je op de voeten van je medeblokkeerder of buurman aan de overkant.

Veelgemaakte fout: springen "in de breedte". Wie zijwaarts door de lucht zweeft, blokt met bewegende handen en landt gevaarlijk. Eerst verplaatsen, dan stilstaan, dan pas springen.

Timing: later dan je denkt

De gouden regel: de blokkeerder springt ná de aanvaller. Tegen een hoge bal buitenom spring je vlak nadat de aanvaller heeft afgezet; alleen tegen snelle aanvallen door het midden spring je vrijwel gelijktijdig. De meeste gemiste blokken op amateurniveau komen door té vroeg springen: de blokkeerder hangt al in de lucht terwijl de aanvaller nog kan kiezen. Kijk naar de slagarm van de aanvaller — die vertelt je wanneer en waarheen geslagen wordt.

De handen: over het net heen

Boven het net duw je beide handen actief over het net richting de bal — het zogenoemde "penetreren". Vingers wijd gespreid en aangespannen, duimen bijna tegen elkaar, polsen stevig. De schouders halen op, de buikspieren spannen aan, en je kijkt naar het contact. Handen die slap of recht omhoog staan, geven kaatsballen die bij de tegenstander alsnog raak vallen; handen óver het net sturen de bal omlaag het veld van de aanvaller in.

Let op de netfout: je mag over het net reiken, maar het net zelf niet raken tussen de antennes. En houd bij het terugkomen de handen hoog — de meeste netfouten gebeuren op de weg naar beneden.

Alleen of samen: het blok als samenwerking

Op amateurniveau blokkeer je zelden alleen. Bij een tweemansblok bepaalt de buitenste blokkeerder de plek — hij zet de lijn of de diagonaal dicht volgens de teamafspraak — en sluit de middenblokkeerder aan. "Aansluiten" betekent: schouder aan schouder, zonder gat waar de bal doorheen kan. Een blok met een gat ertussen is gevaarlijker dan geen blok, omdat de verdedigers erachter op een dichte muur rekenen. Spreek per wedstrijd af wat het blok afschermt en train het aansluiten net zo vaak als het springen; het is voetenwerk, geen toeval. Lukt het aansluiten niet op tijd, dan is de afspraak simpel: liever één goed geplaatst blok dan twee halve — de tweede blokkeerder blijft dan staan en verdedigt de korte bal.

Opbouw en oefenvormen

1. Blokhouding en sprong ter plekke: aan het net, focus op handen over het net.
2. Verplaatsen en blokkeren: schuif- en kruispassen langs het net, afgesloten met een sprong.
3. Blok tegen aanval van een kist of verhoging: de trainer slaat voorspelbare ballen — ideaal om timing te isoleren.
4. Blok in de rally: tweetallen als blok tegen echte aanvallers, met verdediging erachter.

Meer vormen vind je bij de blokoefeningen. En meet het effect niet alleen in killblocks: ook aanvallen die door het blok afgezwakt bij je verdediging vallen, tellen. Hoe je dat bijhoudt, lees je bij blokpunten meten.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Verdedigen in volleybal: houding, positie en duiktechniek Hoe leer je smashen in volleybal? Techniek in 5 stappen