Mag de libero smashen of blokkeren? De netregels
De bal komt hoog terug, je libero staat toevallig vooraan en slaat hem weg. Punt — of fout? Bij het net gelden voor de libero twee aparte verboden die net iets anders werken dan de meeste spelers denken, en het verschil zit in de hoogte van de bal.
Blokkeren: nooit, en zelfs geen poging
Regel 19.3.2.2 is de strengste beperking die een volleyballer kent: de libero mag niet blokkeren en geen poging tot blokkeren doen. Dat gaat verder dan de regel voor gewone achterspelers, die alleen worden bestraft als zij bij een blokactie de bal raken. Voor de libero is de handeling zelf al fout: bij het net omhoogspringen met de handen boven de netrand levert een fout op, ook zonder balcontact.
Ook deel uitmaken van een collectief blok mag niet. Een groepsblok waar de libero tussen staat, is fout zodra hij meedoet aan die actie. Het verschil met de achterspelerregel behandelen we in mag een achterspeler blokkeren.
Aanvallen: alleen verboden boven de netrand
Hier zit de nuance die vaak wordt gemist. Regel 19.3.2.1 verbiedt de libero het afmaken van een aanvalsslag vanaf welke plek dan ook — speelveld én vrije zone — wanneer de bal op het moment van het contact volledig hoger is dan de bovenkant van het net.
Twee dingen volgen daaruit:
- De plek doet er niet toe. Anders dan bij gewone achterspelers helpt afzetten achter de driemeterlijn de libero niet. Ook vanaf zes meter mag hij een bal die volledig boven de netrand is niet afmaken.
- De hoogte doet er wél toe. Is de bal op het contactmoment niet volledig boven de netrand — steekt er nog een deel onder de bovenkant van het net uit — dan mag de libero hem gewoon met kracht over het net spelen. Een downball, een lage prikbal of een strakke bagger over het net zijn dus toegestaan.
De vergelijking met de gewone achterspelerregels staat in de driemeterlijn-regels: die draaien om de plek van de afzet, deze om de hoogte van de bal.
Omdat de libero een rally nooit bij het net afmaakt, beoordeel je hem op de cijfers die er wél toe doen: receptiebeoordelingen en verdedigingen per set worden in Koach per speler bijgehouden.
De derde beperking: de set in de voorzone
Er is nog een regel die indirect met het net te maken heeft. Zet de libero de bal bovenhands met de vingers vanuit de voorzone, dan mag zijn medespeler die bal niet aanvallen wanneer hij hem volledig boven de netrand raakt. De fout ligt dan bij de aanvaller, niet bij de libero. De volledige uitwerking staat in mag de libero bovenhands setten.
Wat de libero wél mag
Het rijtje is korter dan het verbodslijstje maar wel het hart van de rol:
- Passen en verdedigen op elke plek in het veld en in de vrije zone.
- De tweede bal spelen, bovenhands of onderarms — met de beperking hierboven voor de aanvaller die volgt.
- Springen voor een verdediging of een set, zolang het geen blokactie bij het net is.
- De bal over het net spelen, mits die op het contactmoment niet volledig boven de netrand is.
- Ongelimiteerd wisselen met achterspelers — zie de liberowisselregels.
Serveren mag hij niet; dat behandelen we apart in mag de libero serveren.
Kort samengevat: alles wat de libero doet, gebeurt onder de netrand of ver van het net. Boven de netrand is hij simpelweg geen speler.
Waar het in de praktijk misgaat
- De reflexsprong bij het net. Een libero die bij een overgeschoten bal meespringt, maakt al fout voordat hij iets raakt. Leer hem: bij het net blijven de handen laag.
- De derde bal onder druk. De libero staat achterin, de bal komt hoog terug en hij wil hem afmaken. Als die bal boven de netrand hangt, is dat een fout — hoe verleidelijk ook.
- De 'gewoon even overtikken'. Dit mag juist wél, zolang de bal niet volledig boven het net is. Veel libero's laten deze bal ten onrechte lopen.
Jeugd, CMV en recreanten
De regels zijn vanaf de C-jeugd identiek aan die van de senioren. Bij CMV-volleybal bestaat de rol van libero niet, omdat kinderen daar juist alle taken moeten leren. In recreanten- en bedrijfscompetities wordt regelmatig met een 'libero' gespeeld die van alles mag — dat is dan een huisregel en geen officiële libero; wat daar geldt, staat in het reglement van die competitie. De rest van de bepalingen — shirt, aanwijzing, tweede libero — vind je in de liberoregels.
Veelgestelde vragen
Mag de libero blokkeren?
Nee, nooit. De libero mag niet blokkeren en zelfs geen poging tot blokkeren doen: bij het net omhoogspringen met de handen boven de netrand is al fout, ook zonder de bal te raken.
Mag de libero smashen?
Alleen als de bal op het moment van het contact niet volledig boven de bovenkant van het net is. Is hij dat wel, dan mag de libero hem nergens afmaken — ook niet vanaf ver achter de driemeterlijn.
Mag de libero de bal over het net spelen?
Ja, zolang de bal op het contactmoment niet volledig boven de netrand is. Een downball, een lage tik of een strakke bagger over het net zijn dus gewoon toegestaan.
Waarin verschilt de libero van een gewone achterspeler?
Bij een gewone achterspeler draait het om de plek van de afzet ten opzichte van de driemeterlijn, en is alleen een voltooid blok fout. Bij de libero draait het om de hoogte van de bal, geldt het aanvalsverbod overal, en is zelfs een blokpoging al fout.
Probeer het zelf in Koach
Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.
Start met Koach