Telt een blok als balcontact? De drieslagregel na het blok
Blok, verdediging, set, aanval: dat zijn vier aanrakingen en toch geen fout. De blokuitzondering is een van de meest praktische regels in volleybal, maar hij werkt alleen als de aanraking volgens de regels ook echt een blok wás. En daar gaat het geregeld mis.
De regel: een blokaanraking telt niet mee
Regel 14.4.1 is kort en ondubbelzinnig: een aanraking door het blok telt niet als teamcontact. Het gevolg staat er direct achter: na een blokaanraking heeft het team drie balcontacten om de bal terug over het net te brengen. Blok, verdediging, set, aanval is dus volstrekt legaal — vier aanrakingen, drie contacten.
Regel 14.4.2 vult aan: het eerste contact na het blok mag door iedere speler worden uitgevoerd, inclusief de speler die de bal bij het blok raakte. Een blokkeerder die zijn eigen geblokte bal opvangt en doorspeelt, maakt dus geen dubbele raak. Dat is precies waarom die uitzondering bestaat: bij een blok kun je onmogelijk kiezen of je de bal raakt.
Maar wanneer is het een blok?
Hier zit de valkuil. De definitie (14.1.1) stelt drie voorwaarden: het is de actie van spelers dicht bij het net, gericht op het onderscheppen van de bal die van de tegenstander komt, waarbij zij hoger reiken dan de bovenkant van het net. Die laatste voorwaarde gaat over de handen, niet over de bal — de bal zelf mag lager worden geraakt.
De consequentie: een speler bij het net die een aanval afstopt met de handen onder de netrand, blokkeert niet. Dat is een gewoon eerste balcontact. Je team heeft daarna nog twee contacten in plaats van drie, en die speler mag de bal niet direct nog een keer spelen. Precies dat verschil kost teams punten: de blokkeerder duikt weg voor een harde bal, tikt hem laag mee, en de rally wordt daarna met één contact te veel afgemaakt.
Een blokaanraking is dan wel geen teamcontact, het is wel een statistiek: Koach telt blokaanrakingen en blokpunten per speler.
Nog twee voorwaarden die vergeten worden
- Alleen voorspelers. Een achterspeler of libero mag geen voltooid blok maken. Raakt hij bij zo'n actie de bal, dan is het geen blokaanraking maar een fout — zie mag een achterspeler blokkeren.
- De bal moet van de tegenstander komen. Je kunt je eigen bal niet blokkeren. Een speler die bij het net een bal van een teamgenoot boven het net wegtikt, maakt gewoon een teamcontact.
Gelijktijdig contact tussen twee of drie blokkeerders van hetzelfde team telt bovendien als één aanraking — en dus alsnog als nul teamcontacten. Een collectief blok waarbij de bal langs twee handen scheert, kost je dus niets.
Nog een gevolg dat teams verrast: een geblokte bal die direct terugvalt op de vloer van de tegenstander is een punt voor jou, ook al raakte je hem maar met één vinger. En een geblokte bal die via je eigen blok het veld uit gaat, is een punt voor de tegenstander — het blok telt dan wel niet als contact, maar het is nog steeds jouw aanraking die de bal buiten bracht.
Wat dit tactisch oplevert
De blokuitzondering is meer dan een technisch detail: het is de reden dat een soft block loont. Als je blok de bal afremt in plaats van hem terug te slaan, heeft je verdediging een makkelijke bal én heeft je team daarna nog drie volle contacten om er een echte aanval van te maken. Blokkeerders die krampachtig alles proberen dood te slaan, geven meer weg dan ze binnenhalen. Hoe je dat aanleert, staat in de bloktechniek.
Voor de aanvaller aan de andere kant geldt het spiegelbeeld: 'tool the block' — bewust tegen de handen aan slaan zodat de bal uit gaat — werkt juist omdat het blok geen contact van hén is maar wel de bal uit het veld stuurt.
Beach: daar telt het blok wél
Op het strand is de regel omgedraaid: een blokaanraking telt daar wel als teamcontact, waardoor een beachteam na een blok nog maar twee contacten heeft. Met twee spelers per team zou een niet-meetellend blok de verdediging te makkelijk maken. Alle overige verschillen staan in zaalvolleybal vs beachvolleybal.
Wat het voor je statistieken betekent
Omdat de blokaanraking geen teamcontact is, is hij in de meeste statistiekmodellen ook geen 'balcontact' maar een aparte categorie. Onderscheid daarbij twee dingen: een blokpunt (de bal valt direct op de vloer van de tegenstander) en een blokaanraking (de bal wordt afgeremd en je eigen verdediging speelt hem door). Teams die alleen blokpunten tellen, onderschatten hun middenaanvallers structureel — het merendeel van de blokwinst zit in de aanrakingen. Hoe je dat meet, lees je in blokpunten meten, en de rest van de balbehandelingsregels in dubbele raak en technische fouten.
Veelgestelde vragen
Telt een blok als een van de drie balcontacten?
Nee. Een blokaanraking telt niet mee als teamcontact, dus na een blok heeft je team nog drie volledige contacten om de bal terug te brengen. Blok, verdediging, set en aanval is daarom volkomen legaal.
Mag de blokkeerder de bal daarna zelf weer spelen?
Ja. Het eerste contact na het blok mag door iedere speler worden uitgevoerd, ook door de speler die bij het blok de bal raakte. Dat is geen dubbele raak.
Wanneer is een aanraking bij het net geen blok?
Als de speler niet hoger reikt dan de bovenkant van het net, als hij achterspeler of libero is, of als de bal niet van de tegenstander komt. In al die gevallen is het gewoon een teamcontact.
Telt het blok op het strand ook niet mee?
Bij beachvolleybal telt de blokaanraking wél als teamcontact: daarna heeft het team nog maar twee contacten. Dat is een van de grootste verschillen tussen zaal- en beachvolleybal.
Probeer het zelf in Koach
Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.
Start met Koach