Końcówka seta w siatkówce: kto zdobywa punkty od 20?

Końcówka seta w siatkówce to ta część seta, w której drużyna, która dobrze zaczęła, wciąż może przegrać. Co zmienia się od 20, jak trenować tę fazę i jak zmierzyć, kto wtedy zdobywa punkty? Z przykładem liczbowym z czterech setów i pułapką małych liczb.

Kiedy zaczyna się końcówka seta?

Set gra się do 25 punktów z co najmniej dwoma punktami przewagi, bez górnej granicy; decydujący piąty set gra się do 15. Tak mówią oficjalne przepisy FIVB; niektóre rozgrywki krajowe i młodzieżowe grają krótsze sety, a to różni się w zależności od kraju i rozgrywek. Końcówka seta nie jest pojęciem z przepisów. Trenerzy zwykle stawiają granicę na 20: od tej chwili drużynie brakuje pięciu punktów albo mniej. W secie do 15 ta granica przesuwa się na 10.

Zmienia się nie przepis, tylko rachunek. Przy 10-10 błąd zagrywki to jeden punkt z 25; przy 23-23 ten sam błąd może dać rywalowi piłkę setową. Zawodnicy to czują i dlatego wiele drużyn od 20 gra inaczej niż wcześniej: ostrożniej albo właśnie w pośpiechu.

Co zmienia się od 20 punktów?

• Zagrywka: presja czy pewność. Zagrywka, która bezpiecznie wpada w boisko, daje rywalowi łatwy side-out. Mocna zagrywka może skończyć się błędem. Wybieraj dla każdego zagrywającego osobno, a nie dla całej drużyny: sprawdź, ile błędów kosztuje go zagrywka i ile punktów przynosi.
• Czas. Według tych samych przepisów FIVB masz dwa czasy na set, po 30 sekund. Wielu trenerów zostawia jeden na końcówkę: żeby przerwać serię rywala albo tuż przed akcją, którą musisz wygrać. Kiedy go brać i co wtedy mówić, opisuje artykuł o wykorzystywaniu przerw technicznych.
• Zmiana. Specjalista od zagrywki albo dodatkowy blokujący na ostatnie punkty to opcja tylko wtedy, gdy masz jeszcze zmiany; limit to sześć na set. Zaplanuj to przed setem, a nie przy 22-22.
• Piłka do kogo? W końcówce wszyscy chcą piłki dla najlepszego atakującego, a rywal też o tym wie. Ustalona druga opcja sprawia, że jesteś mniej przewidywalny.
• Rotacja. Wiedz, w którym ustawieniu twoja drużyna jest słaba. Jeśli wypada przy 21-21, to moment na czas albo zmianę. Słabe ustawienia znajdziesz, analizując side-out i break point w rotacjach.

Jak trenować końcówkę seta?

• Zaczynaj gry od 20-20. Graj krótkie sety od 20-20 albo 21-21, trzy albo cztery razy z rzędu. Tak twoja drużyna na jednym treningu częściej jest w końcówce niż w całym meczu.
• Daj stratę na start. Niech jedna drużyna zaczyna przy 20-23. Odrabianie strat to osobna umiejętność, a kto ćwiczy to często, rzadziej wpada w panikę.
• Niech zagrywka się liczy. Od 20 błąd zagrywki w grze treningowej liczy się podwójnie. Wtedy każdy zagrywający świadomie wybiera między presją a pewnością, tak jak w meczu.
• Ćwicz plan na końcówkę. Ustal, kto dostaje piłkę po dobrym i po słabym przyjęciu, i rozgrywaj to, aż zacznie iść samo.

Stronę mentalną, na przykład stałą rutynę przed zagrywką i to, co mówisz zawodnikowi, który zastyga przy 23-23, opisuje artykuł o treningu mentalnym i radzeniu sobie z presją.

Jak zmierzyć, kto zdobywa punkty od 20?

Licz akcje rozegrane od chwili, gdy jedna z drużyn ma 20 punktów, i zapisuj, kto je wygrywa. Na papierze w każdym secie stawiasz kreskę w przebiegu wyniku w momencie, gdy ktoś dochodzi do 20; wszystko potem to końcówka.

Przykład liczbowy: mecz na cztery sety

Wygrywasz 3-1: 25-22, 23-25, 25-18 i 26-24. Od chwili, gdy jedna z drużyn miała 20 punktów, sety wyglądały tak:

W całym meczu wygrałeś końcówki 23-17 (5 + 6 + 5 + 7 przeciw 4 + 5 + 4 + 4). Rzucają się w oczy trzy rzeczy:

• Set 3 się liczy, choć nie było w nim nic emocjonującego. Przy 20-14 set był praktycznie wygrany, a mimo to te 5-4 są w sumie.
• W secie 2 wygrałeś końcówkę 6-5, a i tak przegrałeś. Ten set przegrałeś przed 20: zaczynałeś końcówkę z trzema punktami straty.
• Bez seta 3 zostaje 18-13, z trzech setów, które naprawdę były wyrównane. To jest liczba, która coś mówi o twojej drużynie pod presją.

Co to jest dobra końcówka?

Nie ma na to normy, a odsetek bez porównania mówi niewiele. Dlatego zestaw końcówkę z całym meczem. W przykładzie wygrałeś w całym meczu 99 ze 188 akcji (25 + 23 + 25 + 26 przeciw 22 + 25 + 18 + 24): trochę ponad połowę. W końcówkach wygrałeś 23 z 40: prawie sześć na dziesięć. Twoja drużyna grała więc od 20 trochę lepiej niż w pozostałej części meczu. Gdyby było odwrotnie, wiesz, w którą stronę ma iść trening.

Czterdzieści akcji w meczu na cztery sety to mało. Dwie akcje w drugą stronę i 23-17 zmienia się w 21-19. Dlatego patrz na serię meczów: kto pięć razy z rzędu przegrywa końcówkę, ma wzorzec; kto przegrywa ją raz, miał słaby wieczór.

Pomiar końcówki seta w Koach

Jeśli prowadzisz mecz na żywo, w trybie Prosty albo Ekspert, Koach sam liczy końcówkę. Otwórz rozegrany mecz, wybierz Statystyki i przewiń do Momentum. Na górze jest najdłuższa seria dla nas i dla rywala, pod nią fala przebiegu wyniku dla każdego seta, a w tabeli z kolumnami Dla nas i Dla rywala wiersz Końcówka (od 20). Ten wiersz liczy akcje, w których jedna z drużyn miała już 20 punktów; w secie do 15 aplikacja liczy od 10.

Tabela to suma z całego meczu. Gdy wybierzesz przycisk konkretnego seta, widzisz tylko falę tego seta, a tabela znika. Końcówkę pojedynczego seta odczytasz więc z fali albo policzysz ją jak w przykładzie. Jak czytać tę falę i znaleźć punkt zwrotny, opisuje artykuł o linii momentum; akcję po akcji wracasz do meczu dzięki przebiegowi wyniku.

W trakcie meczu pomaga ekran czasu. Są tam Najwięcej błędów i Najsłabsza rotacja w secie, a gdy bierzesz drugi czas, pojawia się też Od czasu nr 1 z wynikiem tego okresu i strzałką, czy poszło lepiej, czy gorzej. W trybie Prosty na ekranie meczu przy Czas i Zmiana widzisz, ile już wykorzystałeś w tym secie; w trybie Ekspert oba są w menu Więcej.

Końcówka liczy się tylko w meczach, które od Koach 3.0 prowadziłeś na żywo w aplikacji, a nie przy wyniku wpisanym później ani przy meczu, który kończy upoważniony prowadzący wynik. W decydującym secie do 15 końcówka zaczyna się już przy 10; co jeszcze jest w tym secie inaczej, opisuje artykuł o secie decydującym. Jak czytać te liczby obok reszty statystyk meczu, przeczytasz w tekście o rozumieniu statystyk siatkarskich.

Koach wypróbujesz 14 dni za darmo; ile kosztuje potem, znajdziesz na stronie z cennikiem.

Częste pytania

Czytaj dalej

Linia momentum: zobacz, gdzie odwrócił się mecz Wykorzystywanie przerw technicznych: kiedy i jak Liczenie live przy 2-2 w setach: set decydujący

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni