Timing rozgrywającego i atakującego: cztery ćwiczenia

Większość drużyn trenuje przyjęcie, atak i blok osobno, milcząco zakładając, że wystawa pomiędzy nimi jakoś sama się ułoży. Nie ułoży się: zgranie rozgrywającego z atakującym jest osobną umiejętnością i wymaga własnego czasu na treningu.

Gdzie zgranie się sypie

Gdy atak nie wychodzi, choć przyjęcie było dobre, prawie zawsze chodzi o jedną z trzech rzeczy:

• Wysokość się nie zgadza. Atakujący jest w najwyższym punkcie, a piłki jeszcze nie ma, albo odwrotnie. Uderza wtedy w dół zgiętym ramieniem albo musi czekać w powietrzu.
• Odległość od siatki się nie zgadza. Piłka schodzi za daleko od siatki (atakujący musi sięgać do przodu) albo za blisko niej (nie może wyprostować ramienia i dotyka siatki).
• Moment startu rozbiegu się nie zgadza. Atakujący rusza na wystawę zamiast na przyjęcie. To najczęstszy błąd i najtrudniejszy do oduczenia.

Zauważ, że dwie z trzech przyczyn leżą po stronie atakującego, a winę zwykle dostaje rozgrywający. Blok timingu zaczynaj więc zawsze od ustalenia, że chodzi o duet, a nie o jednego z dwojga.

Najpierw ustal liczby

Bez konkretnych ustaleń ćwiczenie timingu nie trenuje niczego, bo każda piłka jest wtedy nową dyskusją. Zanim zaczniesz, ustal, czym jest dobra wystawa, w metrach:

• Wysokość: przy normalnej piłce na pozycję 4 półtora do dwóch metrów ponad taśmą w najwyższym punkcie.
• Odległość od siatki: piłka schodzi jakieś 30 do 50 centymetrów od siatki, żeby atakujący sięgnął do niej wyprostowanym ramieniem, nie dotykając siatki.
• Głębokość: mniej więcej pół metra wewnątrz linii bocznej, żeby atakujący rozbiegał się na zewnątrz, a nie wciskał do środka.
• Moment startu: atakujący stawia pierwszy krok w momencie, gdy rozgrywający dotyka piłki — przy szybszej piłce wcześniej, przy wysokiej później.

Te ustalenia nie są święte, ale muszą istnieć. Podział ról wokół nich jest w roli rozgrywającego, a sam rozbieg w trzykrokowym rytmie.

Cztery ćwiczenia

1. Wystawa-chwyt na wysokość (10 min). Rozgrywający wystawia dwadzieścia piłek na pozycję 4; atakujący wykonuje swój rozbieg i łapie piłkę w najwyższym punkcie zamiast uderzać. Liczenie: ile piłek złapie bez zginania ramion i bez czekania. To najczystsze ćwiczenie timingu, jakie istnieje, bo uderzenie już nie rozprasza. Szesnaście na dwadzieścia to bardzo dobry wynik.

2. Drabina tempa (15 min). Ta sama wystawa, ale rozgrywający świadomie zmienia wysokość: piłka 1 wysoka, piłka 2 normalna, piłka 3 szybka, i od nowa. Atakujący musi dopasować moment startu do każdej piłki i zapowiada z góry, jakiej wysokości się spodziewa. Trenuje dokładnie to, co dzieje się w meczu, gdy przyjęcie nie jest idealne. Tło o prędkościach: tempo ataku i pierwsze tempo.

3. Ćwiczenie gadania (12 min). Po każdym ataku atakujący mówi jednym słowem, co było nie tak — „wysoko”, „krótko”, „za blisko”, „dobrze” — a rozgrywający koryguje następną piłkę. Żadnego coachingu z boku, tylko między tą dwójką. Piętnaście piłek na duet. Efekt: zawodnicy uczą się języka, którego potrzebują w meczu, bo tam stoisz za daleko, żeby pomóc.

4. Przyjęcie-wystawa-atak z blokiem (18 min). Pełny łańcuch: zagrywka, przyjęcie, wystawa, atak, z jednym blokującym. Teraz piłka nie leży już idealnie i duet musi improwizować. Liczenie: punkt dla atakującej trójki za udany atak, punkt dla bloku za muśnięcie albo zablokowanie. To forma, w której widzisz, czy nauczone rzeczy się trzymają.

Co w nich korygujesz

Jako trener patrz nie na piłkę, tylko na nogi atakującego. Rusza za późno — zobaczysz, jak skraca dwa ostatnie kroki i wyskakuje prosto w górę zamiast przez piłkę. Rusza za wcześnie — wisi nieruchomo w powietrzu, a ramię uderzające opada. U rozgrywającego pilnuj miejsca, w którym piłka schodzi, a nie tego, gdzie ją dotyka: wystawa zbyt płaska wygląda z boku świetnie, ale daje atakującemu zero przestrzeni.

Ostatni, często popełniany błąd: zmiana par. Masz czterech atakujących i dwóch rozgrywających — nie pozwól, żeby każdą piłkę grał inny duet. Timing buduje się w seriach — minimum dziesięć piłek pod rząd z tym samym duetem, inaczej każdy zaczyna wciąż od nowa.

Mierzenie, czy działa

Efekt treningu timingu jest prawie zawsze widoczny w jednej liczbie: skuteczności ataku danego zawodnika. Zapisz ją przed i po bloku trzytygodniowym. Nie rośnie, choć ćwiczenia na treningu szły coraz lepiej — problem siedzi zwykle w przyjęciu, a nie w wystawie; zajrzyj wtedy do tego, co dokładnie mierzy skuteczność ataku, zanim zaplanujesz kolejny blok timingu.

Częste pytania

Czytaj dalej

Rozgrywający: rola i przydzielanie go w ustawieniu Tempa ataku: od wysokiej piłki po pierwsze tempo Rozbieg do ataku: rytm trzech kroków na wyższy wyskok