Siatkówka: zmiennicy na pozycjach, czyli kto kogo zastępuje

Siatkówka to sześciu zawodników na boisku, a w dniu meczu prawie zawsze kogoś brakuje. Dobrze rozpisani zmiennicy na pozycjach odpowiadają na jedno pytanie, zanim padnie ono w szatni: kto wchodzi, gdy nie ma rozgrywającego, środkowego albo libero? Poniżej znajdziesz wzór do przejęcia, sposób jego wypełniania i aktualizowania oraz to, co przejmuje od ciebie Koach.

Czym są zmiennicy na pozycjach w siatkówce?

Rozpiska zmienników to zestawienie według pozycji: kto jest pierwszym wyborem, kto drugim i co robisz, gdy nie ma żadnego z nich. Po angielsku nazywa się to depth chart. W drużynie liczącej od dziesięciu do dwunastu zawodników regularnie ktoś jest kontuzjowany, musi pracować albo leży chory w domu. Dzięki rozpisce układasz tę łamigłówkę w domu, spokojnie i z dystansem, a nie w szatni z zegarem nad głową.

Dwie listy wyglądają podobnie, ale to coś innego:

• Twój skład. Pokazuje, kto gdzie stoi przy pierwszej zagrywce i jak drużyna rotuje. Rozpiska zmienników mówi, kto wchodzi do tego składu, gdy brakuje podstawowego zawodnika.
• Twoja kadra. Tu chodzi o to, ilu zawodników potrzebujesz na każdej pozycji; przeczytasz o tym w artykule jak zbudować kadrę według pozycji. Rozpiska ustawia w kolejności zawodników, których już masz.

Wzór: zmiennicy na pozycjach w jednej tabeli

Poniżej wypełniony przykład dla drużyny grającej systemem 5-1, z jedenastoma stałymi zawodnikami i jednym zawodnikiem treningowym. W nawiasie jest liczba podstawowych zawodników na danej pozycji: sześciu na boisku plus libero, który w drugiej linii zajmuje miejsce środkowego. Przenieś ten układ na papier albo do arkusza kalkulacyjnego i wpisz swoich zawodników.

Najpierw czytasz ją wierszami. Gdy wypada Kuba, gra Michał. Gdy nie ma żadnego z nich, rozgrywa Bartek. Potem patrzysz na wiersz atakującego, bo tam właśnie powstaje luka: to miejsce przejmuje Szymon. Brak na jednej pozycji może więc otworzyć lukę na innej, a widzisz to tylko wtedy, gdy cała rozpiska mieści się na jednej kartce.

Trzy kolumny wystarczą. Kto na każdą pozycję wpisuje pięciu rezerwowych, tworzy listę powołanych, a nie rozpiskę: wartość tkwi w kolejności, nie w długości.

Jak wypełnić rozpiskę zmienników

1. Zacznij od podstawowej szóstki. W pierwszej kolumnie wpisz, kto zaczyna mecz przy pełnej kadrze, z podziałem na pozycje. To twój podstawowy skład, tylko według pozycji, a nie według miejsca na boisku.
2. Rezerwowych wpisz na ich własnej pozycji. W drugiej kolumnie są zawodnicy, dla których to pozycja główna: drugi rozgrywający, trzeci środkowy, drugi libero. Jeśli takiego nie masz, jak tutaj na pozycji atakującego, do przodu przesuwa się najlepszy zawodnik, który ma tę pozycję jako drugą.
3. Trzecią kolumnę wypełnij drugimi pozycjami. Tu trafiają zawodnicy z inną pozycją główną, którzy poradzą sobie także na tym miejscu. Jakie połączenia się sprawdzają i jak je trenować, opisujemy w artykule druga pozycja: wszechstronni zawodnicy.
4. Na końcu wpisz tych, którzy przychodzą z zewnątrz. Zawodnik treningowy albo zawodnik z innej drużyny może zapełnić ostatnią lukę, jeśli pozwala na to regulamin twoich rozgrywek. Kim dokładnie jest zawodnik treningowy, przeczytasz w artykule zawodnicy treningowi: trenują z drużyną, ale nie są w kadrze.
5. Sprawdź ją wiersz po wierszu. Jeśli na jakiejś pozycji nikogo nie ma w drugiej ani w trzeciej kolumnie, wiesz, gdzie twoja kadra jest za wąska. Tam szukasz rozwiązania przed sezonem, a nie w dniu, w którym coś pójdzie nie tak.

Rozpiska nie jest decyzją na cały sezon. Aktualizuj ją po kontuzji, gdy zawodnik zaczyna uczyć się nowej pozycji albo gdy rezerwowy zasłuży na swoje miejsce. Jak radzić sobie z tymi zmianami w dniu meczu, opisujemy w artykule elastyczne ustawianie składu; ten tekst dotyczy listy, której do tego potrzebujesz.

Co aplikacja powinna śledzić pod rozpiską zmienników?

Sama rozpiska to jedna kartka. Pytanie brzmi, co musi pod nią leżeć, żeby dało się z niej korzystać co tydzień. Cztery rzeczy:

• Pozycja i druga pozycja każdego zawodnika. Wtedy nie musisz pamiętać, kto co potrafi, i twój asystent też nie.
• Kto wypada w tym tygodniu. Kontuzja, nieobecność na meczu, zawodnik, którego przez jakiś czas nie będzie.
• Kto należy do stałej kadry, a kto nie. Zawodnika treningowego chcesz móc wystawić, ale nie przez pomyłkę przed własnym rezerwowym.
• Gotowy skład awaryjny. Gdy gra twój drugi wybór, w dniu meczu nie chcesz jeszcze przestawiać sześciu zawodników.

Co Koach robi pod twoją rozpiską zmienników, a czego nie

Najpierw uczciwie: Koach nie ma osobnego ekranu na rozpiskę zmienników. Tabeli z pierwszym, drugim i trzecim wyborem na każdej pozycji aplikacja za ciebie nie zrobi; to pozostaje twój wzór. Przy ustawianiu składu Koach nie patrzy też na drugą pozycję: kto wchodzi do składu na mecz, decydujesz sam. Aplikacja śledzi natomiast cztery rzeczy z listy powyżej, dzięki czemu co tydzień czytasz rozpiskę z aktualnymi danymi.

Pozycja i druga pozycja każdego zawodnika

W zakładce Drużyna otwierasz zawodnika i dotykasz Edytuj zawodnika. Tam w polach Pozycja i Druga pozycja wybierasz: rozgrywający, przyjmujący, środkowy, libero albo atakujący. W profilu są potem obok siebie. Na liście zawodników widzisz przy każdym tylko pozycję główną; druga pozycja jest w profilu.

Zawodnicy z własnym kontem mogą też sami uzupełnić pozycję i drugą pozycję: w swoim profilu, po dotknięciu Edytuj profil, w sekcji Moje dane zawodnika. Status i opaska kapitana zostają w twoich rękach. Samodzielnie wpisane drugie pozycje sprawdź więc, zanim przeniesiesz je do rozpiski.

Kto wypada w tym tygodniu

Status zawodnika ustawiasz sam: Aktywny, Kontuzjowany, Nieobecny albo Nieaktywny. Nad listą zawodników aplikacja liczy, ilu jest kontuzjowanych. Na mecze zawodnicy zgłaszają się albo wypisują przyciskami Przyjdę i Nie przyjdę, jeśli chcą z podaniem powodu, a w sekcji Zgłoszenia widzisz, kto przyjdzie, a kto jeszcze nie odpowiedział.

Gdy przygotowujesz skład wyjściowy na mecz, zawodnicy ze statusem Kontuzjowany albo Nieobecny są w sekcji Dostępni zawodnicy na końcu, wyszarzeni i z widocznym statusem. Dzięki temu nie wystawisz przez pomyłkę kogoś, kogo nie ma, i od razu widzisz, którego wiersza rozpiski potrzebujesz.

Zawodnicy treningowi wchodzą na końcu

Zawodnikowi, który trenuje z drużyną, ale nie należy do stałej kadry, nadajesz w Koach oznaczenie Zawodnik treningowy. Aplikacja sama to wyjaśnia: Trenuje z drużyną, ale nie należy do stałego składu. Do składu trafia dopiero wtedy, gdy nie ma dostępnego stałego zawodnika. I takie jest też jego miejsce w rozpisce: ostatnia kolumna.

Gotowy skład awaryjny

Na ekranie Widok składu ustawiasz skład z twoim drugim wyborem i zapisujesz go przyciskiem Zapisz obecny skład, pod nazwą, która mówi, do czego służy, na przykład „Bez Kuby”. Potem czeka gotowy w sekcji Zapisane składy. To, co ustawisz w Widoku składu, jest też stałym składem twojej drużyny; dlatego najpierw zapisz swój podstawowy skład, na przykład jako „Podstawa”, żeby potem przywrócić go jednym dotknięciem. Gdy przygotowujesz skład wyjściowy na mecz, tam również wybierasz go jednym dotknięciem. Więcej o zapisywaniu i wczytywaniu przeczytasz w artykule zapisywanie i ponowne użycie składu.

Zmiennicy na pozycjach na papierze czy w Koach?

Koach tworzymy my, więc czytaj to jako porównanie autora aplikacji. Do samej rozpiski papier albo arkusz kalkulacyjny w zupełności wystarczą, a w jednym punkcie są nawet lepsze: wszystkie pozycje z kolejnością widzisz na jednej kartce.

Uczciwa rada: samą rozpiskę trzymaj na papierze albo w arkuszu, a Koach niech śledzi to, co pod nią leży. Wtedy rozpiska będzie aktualna w dniu, w którym jej potrzebujesz.

Dla kogo to jest? Dla trenera, który ma więcej zawodników niż miejsc, co tydzień od nowa ustala, kto może zagrać, albo pracuje z drugim trenerem, który musi widzieć to samo. Jak pozycje, statusy i zgłoszenia razem obejmują całe zarządzanie drużyną, przeczytasz w artykule zarządzanie drużyną siatkarską jako trener.

Dla kogo nie? Jeśli grasz stałą siódemką, która zawsze jest w komplecie, albo szukasz tylko wydrukowanego zestawienia, wystarczy ci wzór powyżej. Siatkówka plażowa odpada: Koach zakłada siatkówkę halową z sześcioma zawodnikami na boisku. A jeśli chcesz tylko mieć sześć rotacji swojego składu na papierze, skorzystaj z darmowego generatora rotacji, bez konta.

Ile kosztuje Koach?

Koach wypróbujesz przez 14 dni za darmo, bez karty kredytowej i ze wszystkimi funkcjami. Potem wybierasz Coach za 2,99 € miesięcznie (jedna drużyna, dwóch trenerów) albo Club za 9,99 € miesięcznie (dowolna liczba drużyn i trenerów). W planie rocznym płacisz 2,49 € lub 8,33 € miesięcznie. W App Store i Google Play zobaczysz cenę w swojej walucie. Zawodnicy i rodzice korzystają z aplikacji za darmo. Kwoty znajdziesz na stronie z cennikiem.

Częste pytania

Czytaj dalej

Druga pozycja: elastyczne wykorzystanie zawodników Zawodnicy na dwóch pozycjach: elastyczne ustawienia Osoby trenujące gościnnie: w hali, ale nie w kadrze

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni