Bezettingsschema volleybal: wie vervangt wie op elke positie

Een bezettingsschema voor volleybal beantwoordt één vraag voordat hij op wedstrijddag gesteld wordt: wie neemt het over als je spelverdeler, je midden of je libero er niet is? Hieronder staat een sjabloon dat je zo overneemt, hoe je het invult en bijhoudt, en welk deel Koach je daarbij uit handen neemt.

Wat is een bezettingsschema in volleybal?

Een bezettingsschema is een overzicht per positie: wie is eerste keus, wie is tweede keus, en wat doe je als die er allebei niet zijn. In het Engels heet het een depth chart. Een team met tien tot twaalf spelers heeft geregeld iemand die geblesseerd is, moet werken of ziek thuis zit. Met een schema leg je die puzzel thuis, met rust en overzicht, in plaats van in de kleedkamer met de klok erbij.

Twee lijstjes lijken erop, maar zijn iets anders:

• Je opstelling. Die laat zien wie er bij de eerste service waar staat en hoe je team doordraait. Het bezettingsschema zegt wie er in die opstelling komt als een vaste speler ontbreekt.
• Je selectie. Daarbij gaat het om hoeveel spelers je per positie nodig hebt; dat lees je in je selectie samenstellen per positie. Het schema zet de namen die je al hebt in een volgorde.

Sjabloon bezettingsschema volleybal: zo ziet het eruit

Hieronder een ingevuld voorbeeld voor een team dat 5-1 speelt, met elf vaste spelers en één meetrainer. Tussen haakjes staat hoeveel basisspelers je op die positie hebt: zes in het veld plus de libero, die achterin de plaats van een midden inneemt. Neem de vorm over op papier of in een spreadsheet en zet je eigen namen erin.

Je leest het eerst per rij. Valt Lars uit, dan speelt Max. Zijn ze er allebei niet, dan gaat Ruben spelverdelen. Daarna kijk je in de rij Diagonaal, want daar ontstaat nu een gat: Bram neemt die plek over. Uitval op de ene positie kan dus een gat op een andere positie maken, en dat zie je alleen als het schema op één blad staat.

Drie kolommen zijn genoeg. Wie per positie vijf reserves opschrijft, maakt een selectielijst en geen schema: de waarde zit in de volgorde, niet in de lengte.

Zo vul je het bezettingsschema in

1. Begin bij je basis. Zet in de eerste kolom wie er bij een volledige selectie start, verdeeld over de posities. Dat is je basisopstelling, maar dan per positie in plaats van per plek in het veld.
2. Zet de reserves op hun eigen positie. In de tweede kolom komen spelers die deze positie als hoofdpositie hebben: een tweede spelverdeler, een derde midden, een tweede libero. Heb je die niet, zoals hier bij de diagonaal, dan schuift de beste speler met deze positie als tweede positie naar voren.
3. Vul de derde kolom met tweede posities. Hier komen spelers met een andere hoofdpositie die deze plek ook aankunnen. Welke combinaties daarvoor werken en hoe je ze traint, staat in tweede posities: spelers flexibel inzetten.
4. Sluit af met wie er van buiten komt. Een meetrainer of een invaller uit een ander team kan het laatste gat vullen, als de regels van je competitie dat toestaan. Wat een meetrainer precies is, lees je in meetrainers: meedoen zonder in de selectie te zitten.
5. Controleer het per rij. Staat er op een positie niemand in de tweede of derde kolom, dan weet je waar je selectie dun is. Daar zoek je vóór het seizoen een oplossing, niet op de dag dat het misgaat.

Het schema is geen besluit voor het hele seizoen. Werk het bij na een blessure, als een speler een andere positie gaat leren of als een reserve zijn plek verdient. Hoe je op wedstrijddag met die wisselingen omgaat, valt onder flexibel opstellen; dit artikel gaat over de lijst die je daarvoor nodig hebt.

Wat moet een app onder je bezettingsschema bijhouden?

Het schema zelf is één blad. De vraag is wat eronder moet liggen om het elke week te kunnen gebruiken. Vier dingen:

• Per speler een positie en een tweede positie. Dan hoef je niet uit je hoofd te weten wie wat kan, en je assistent ook niet.
• Wie er deze week uitvalt. Een blessure, een afmelding voor de wedstrijd, een speler die een tijd weg is.
• Wie bij de vaste selectie hoort en wie niet. Een meetrainer wil je kunnen opstellen, maar niet per ongeluk vóór je eigen reserve.
• Een noodopstelling die klaarstaat. Speelt je tweede keus, dan wil je op wedstrijddag niet nog zes namen moeten verschuiven.

Wat Koach onder je bezettingsschema doet, en wat niet

Eerst het eerlijke deel: Koach heeft geen apart scherm voor een bezettingsschema. Een tabel met per positie een eerste, tweede en derde keus maakt de app niet voor je; die blijft jouw sjabloon. Koach kijkt bij het opstellen ook niet naar de tweede positie: wie er in je wedstrijdopstelling invalt, beslis je zelf. Wat de app wel doet, is de vier dingen hierboven bijhouden, zodat je het schema elke week met actuele gegevens leest.

Positie en tweede positie per speler

Op het tabblad Team open je een speler en tik je op Speler bewerken. Daar kies je de Positie en de Tweede positie: spelverdeler, buitenaanvaller, midden, libero of diagonaal. In het profiel staan ze daarna naast elkaar. In de spelerslijst zie je per speler alleen de hoofdpositie; de tweede positie staat in het profiel.

Spelers met een eigen account kunnen hun positie en tweede positie ook zelf invullen: in hun profiel onder Profiel bewerken, bij Mijn spelersgegevens. De status en het aanvoerderschap blijven bij jou. Kijk zelf ingevulde tweede posities dus even na voordat je ze in je schema overneemt.

Wie er deze week uitvalt

De status van een speler zet je zelf: Actief, Geblesseerd, Afwezig of Niet actief. Boven de spelerslijst telt de app hoeveel spelers er geblesseerd zijn. Voor wedstrijden melden spelers zich aan of af met Ik kom of Ik kom niet, als ze willen met een reden, en onder Aanmeldingen zie je wie komt en wie nog niet gereageerd heeft.

Zet je de startopstelling van een wedstrijd klaar, dan staan spelers met de status Geblesseerd of Afwezig onder Beschikbare spelers achteraan, lichter en met hun status erbij. Zo zet je niet per ongeluk iemand neer die er niet is, en zie je in één blik welke rij van je schema je nodig hebt.

Meetrainers komen als laatste in beeld

Een speler die meetraint maar niet in je vaste selectie zit, geef je in Koach het label Meetrainer. De app zegt er zelf bij: Traint mee, maar hoort niet bij de vaste selectie. Wordt bij het neerzetten van een opstelling pas gekozen als er geen vaste speler beschikbaar is. Dat is ook de plek die hij in je schema heeft: de laatste kolom.

Een noodopstelling die klaarstaat

In het Opstellingsoverzicht zet je een opstelling neer met je tweede keus erin en bewaar je hem met Bewaar huidige opstelling, onder een naam die zegt waarvoor hij is, bijvoorbeeld "Zonder Lars". Onder Opgeslagen opstellingen staat hij daarna klaar. Wat je in het Opstellingsoverzicht neerzet, is ook de vaste opstelling van je team; bewaar daarom eerst je basisopstelling, bijvoorbeeld als "Basis", zodat je die daarna met één tik terugzet. Zet je de startopstelling van een wedstrijd klaar, dan kies je hem daar met één tik terug. Meer over bewaren en terugladen staat in opstelling opslaan en hergebruiken.

Bezettingsschema op papier of in Koach?

Wij maken Koach, dus lees dit als de vergelijking van de maker. Voor het schema zelf is papier of een spreadsheet prima, en op één punt zelfs beter: je ziet alle posities met hun volgorde op één blad.

Het eerlijke advies: houd het schema zelf op papier of in een spreadsheet, en laat Koach bijhouden wat eronder ligt. Dan klopt je schema op de dag dat je het nodig hebt.

Voor wie past dit? Voor een coach met meer spelers dan plekken, die elke week opnieuw moet uitzoeken wie er kan, of die met een tweede trainer werkt die hetzelfde moet zien. Hoe posities, status en aanmeldingen samen je hele teambeheer dekken, lees je in volleybalteam beheren als coach.

Voor wie niet? Speel je met een vaste groep van zeven die er altijd is, of zoek je alleen een geprint overzicht, dan is het sjabloon hierboven genoeg. Beachvolleybal valt erbuiten: Koach gaat uit van zaalvolleybal met zes spelers in het veld. En wil je alleen de zes rotaties van je opstelling op papier, gebruik dan de gratis rotatiegenerator, zonder account.

Wat kost Koach?

Koach probeer je 14 dagen gratis, zonder creditcard en met alle functies. Daarna kies je Coach voor € 2,99 per maand (één team, twee trainers) of Club voor € 9,99 per maand (onbeperkt teams en trainers). Met een jaarabonnement betaal je € 2,49 of € 8,33 per maand. Spelers en ouders gebruiken de app gratis. De bedragen staan op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Tweede posities: spelers flexibel inzetten Spelers op twee posities: flexibel opstellen Meetrainers: meedoen zonder in de selectie te zitten

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken