“Die liberowissel deed ik jaren met mijn hoofd — en in de app ging het tóch mis”
Waar de libero hoort te staan, waarom hij nooit serveert, en hoe Koach de wissel sinds kort zelf doet — inclusief het leergeld.
Elke rotatie gaat de libero het veld in of eruit, en geen coach die daar tijdens een rally bij stilstaat — tot de tweede scheidsrechter zijn arm opsteekt. De liberowissel is de enige wissel die je de hele set door blijft doen zonder dat hij meetelt, en juist daarom is hij in een app zo makkelijk mis te tellen.
Dennis Boekhout legt uit waarom Koach die wissel sinds kort zelf doet, waarom de basis-zes juist zónder libero op het bord blijft staan, en welke fout de app hem eerst zelf heeft aangereikt.
Van alles wat een app fout kan doen: waarom is juist de liberowissel zo'n verhaal?
“Omdat het de enige wissel is die niet voelt als een wissel. Een gewone wissel doe je bewust — je steekt je hand op, je stuurt iemand het veld in, iedereen ziet het gebeuren. De libero gaat er elke rotatieronde in en uit terwijl niemand er iets voor doet. Dat gaat bij mij op de automatische piloot, en precies dat soort dingen vergeet je in te tikken.”
Waar hoort de libero te staan?
“Achterin, op plek 5 of 6. Hij komt in voor de midden die achterin staat, dus zodra die midden naar de voorlijn roteert, hoort de libero eruit en komt die midden gewoon terug.”
“Plek 1 is met opzet geen liberoplek, want dat is de serveerplek. De libero mag niet serveren. Komt de speler die hij vervangt daar terecht, dan staat de libero aan de kant en slaat de midden zelf op. Dat is geen appregel, dat is de spelregel — de app hoort er alleen naar te luisteren.”
En daar luisterde hij niet naar?
“Een tijd lang niet. De app volgde netjes de rotatie: iedereen schuift één plek op. Alleen geldt dat voor zes veldspelers, en de libero is de zevende man. Die schoof dus vrolijk mee naar voren.”
“Dan stond mijn libero volgens de app op plek 3, pal aan het net. Dat is een positiefout. En het vervelendste: er lichtte niks op. De app reikte me een opstelling aan die in de zaal een punt tegen was geweest.”
Hoe kwam dat erin?
“Via een hervatte wedstrijd. Sloot je de app tussendoor af en ging je later verder, dan wist hij niet meer wie de libero was. Dan viel de automatische wissel stil, en zonder die wissel roteert de libero gewoon mee. Nu valt hij terug op de libero van het team, dus dat gat is dicht.”
“En staat hij tóch vooraan — plek 2, 3 of 4 — dan zet de app er een rode melding bij dat dat een positiefout is. Liever één waarschuwing te veel dan een app die zwijgend meekijkt met iets wat niet mag.”
Op het opstellingsbord zie ik de libero helemaal niet staan.
“Klopt, en dat is expres. Het bord toont de basis-zes, en dat zijn precies de zes namen die op het opstellingsbriefje komen dat je voor de set inlevert. Je libero hoort daar niet tussen.”
“Je wijst hem aan in de rij eronder, naast je spelverdeler. Zo blijft het bord de opstelling die je aan de scheidsrechter geeft, en komt de libero er bij de eerste service vanzelf in.”
Kun je vooraf zien wat er in de zes rotaties gaat gebeuren?
“Ja, je klapt de zes rotaties uit onder het bord. Dat is voor mij het rustigste moment van de week: je ziet welke midden waar staat, en dus waar je libero straks in- en uitloopt. In de zaal heb je die tijd niet.”
“Wat er in die kaartjes staat, zijn steeds de zes veldspelers. De libero staat eronder aangewezen, niet in de rotatie zelf — want hij roteert niet mee, hij vervangt iemand.”
Waarom doet de app eerst de libero eruit en pas daarna erin? Dat klinkt als een detail.
“Het is een detail dat elke rotatieronde langskomt. Bij één rotatie gaat de ene midden naar voren terwijl de andere achterin komt. Draai je de volgorde om, dan stapt de libero over naar de verkeerde speler, of staat hij heel even nergens.”
“Dus eerst: staat hij op een plek waar hij niet hoort? Eruit, en de speler die hij verving komt terug. Pas dán kijkt de app of er nu een midden op 5 of 6 staat om voor in te komen. In die volgorde klopt het in alle zes de rotaties.”
Telt zo'n wissel mee voor je zes wissels per set?
“Nee, en dat is precies waarom je hem niet met de hand wilt doen. Een liberowissel is volgens de regels geen wissel. Deed je hem op het wisselblad, dan was je na één rotatieronde al de helft van je zes wissels kwijt — aan iets wat geen wissel is. [lacht]”
“De zes echte wissels houdt de app apart bij, en bij zes blokkeert hij de zevende. De liberowissel loopt daar volledig buitenom.”
En bij een nieuwe set?
“Dan vul je in de setpauze de zes plekken opnieuw in, weer zonder libero. Zet je hem er toch neer, dan zegt de app dat je die plek beter aan een veldspeler kunt geven: hij komt bij de start vanzelf in voor de midden achterin.”
“En staat er geen midden op 5 of 6, dan meldt hij dat je libero die set buiten het veld blijft. Dat mag, het is geen fout, maar je wilt het weten vóór de eerste service en niet halverwege.”
En teams die helemaal geen libero aanwijzen?
“Dan gebeurt er niets. Geen libero, geen liberowissel: de zes op het bord zijn de zes in het veld, de hele set door. Bij jeugd is dat vaker regel dan uitzondering, dus dat moest werken zonder dat je eerst iets uit hoeft te zetten.”
“Wijs je er wel een aan maar wil je zelf blijven wisselen, dan zet je de schakelaar uit en doe je het met de hand, zoals eerst. Ik heb dat laten staan omdat niet iedere coach dezelfde afspraken heeft.”
Wat merkt een coach er tijdens de wedstrijd van?
“Dat hij er niks van merkt. Dat is het hele punt. Je tikt het punt aan, het veld draait, en de libero staat waar hij hoort te staan. Er komt kort in beeld wie erin of eruit ging, en verder ben je met je wedstrijd bezig.”
“En maak je dat punt ongedaan, dan draait de wissel mee terug. Dat was voor mij de voorwaarde. Een automatische wissel die je niet kunt terugdraaien is geen hulp, dat is een tweede probleem.”
Laat de liberowissel met rust
Wijs je libero één keer aan bij je opstelling, en Koach houdt hem de hele wedstrijd op de goede plek. Gratis te proberen, met je eigen selectie erin.
Probeer Koach gratis