Fouten tonen aan jeugdspelers: moeten ze hun eigen fouten zien?

Fouten tonen aan jeugdspelers is een keuze die veel trainers liever niet maken. Een kind van twaalf ziet een rode 7 naast zijn naam en denkt niet aan zijn service, maar aan zichzelf. Toch willen spelers weten hoe het gaat. Dit artikel helpt je kiezen en laat zien hoe je het per speler instelt.

Waarom twijfelen trainers over fouten tonen aan jeugdspelers?

Een foutentelling is kaal. "Vier fouten" zegt niet dat drie daarvan services waren die de speler bewust harder sloeg, omdat jij dat vorige week vroeg. Een volwassen speler zet dat getal vaak zelf in context. Een kind van tien of twaalf ziet eerder dat het er vier zijn, en dat de teamgenoot naast hem er maar één had.

Het risico is dat een speler gaat sparen: minder hard serveren, de moeilijke bal laten gaan, geen aanval wagen. De foutenkolom wordt dan kleiner, maar de speler groeit niet. In het artikel over foutenlast per speler heet dat het verschil tussen investeringsfouten en verliesfouten: de ene fout hoort bij durven, de andere kost alleen punten. Een teller maakt dat onderscheid niet.

Tegelijk is verbergen ook geen oplossing voor alles. Een speler die niet weet dat hij elke wedstrijd vijf passes laat wegspringen, kan er ook niet gericht aan werken. De vraag is dus niet óf een speler zijn fouten moet kennen, maar hoe hij ze te zien krijgt.

Wat zegt onderzoek over feedback na goede en slechte pogingen?

Onderzoek naar foutentellers in een volleybalapp is ons niet bekend. Wel is er onderzoek naar de vraag na welke pogingen feedback het meest oplevert. In een studie van Chiviacowsky en Wulf (2007) gooiden volwassenen met hun niet-voorkeurshand pittenzakjes naar een doel. De ene groep kreeg na elk blok te horen hoe hun drie beste worpen waren, de andere groep hoe hun drie slechtste waren. Tijdens het oefenen presteerden de groepen gelijk, maar op een test zonder feedback deed de groep met feedback na goede worpen het beter (samenvatting van het onderzoek).

Bij kinderen is het beeld gemengd. Saemi, Wulf en collega's (2011) herhaalden de opzet met 28 basisschoolkinderen van rond de tien jaar. Ook daar leerden de kinderen met feedback na hun beste worpen meer, en ze voelden zich bekwamer (het artikel). Een studie van Chiviacowsky en collega's met 40 kinderen vond daarentegen geen verschil tussen de groepen (samenvatting).

Trek daar dus geen harde regel uit: het gaat om kleine groepen en een werptaak, niet om volleybal en niet om een statistiek op een telefoon. Wat je er wel uit meeneemt: feedback werkt ook via motivatie, en bij een jonge speler kun je succes minstens zo zichtbaar maken als fouten.

Wanneer helpt het juist om fouten te laten zien?

De keuze hangt meer af van de speler dan van zijn geboortejaar. Dit is onze afweging, geen regel van een bond:

Zichtbare fouten werken het best als ze bij een doel horen ("minder servicefouten dan vorige maand") en als de speler zijn punten ernaast ziet. Hoe je dat doel kiest en volgt, staat bij spelerontwikkeling volgen in volleybal. Voor het bredere verhaal over groeien in de jeugd: jeugdspelers laten groeien. Welke cijfers je per leeftijd überhaupt bijhoudt, staat bij statistieken bij jeugdvolleybal.

Zo stel je het in Koach in: per team en per speler

1. Voor het hele team. Open Team en scrol onder de spelerslijst naar Teaminstellingen. Daar staat de schakelaar Spelers zien eigen fouten, met eronder Trainers zien ze altijd, teamouders bij hun eigen kind. De schakelaar staat standaard aan. Zet je hem uit, dan ziet geen speler nog zijn eigen fouttellers, behalve wie je per speler op Zichtbaar zet.
2. Voor één speler. Tik op de speler, dan op het potlood rechtsboven (Speler bewerken). Onder In het team staat Eigen fouten zien met drie keuzes: Teaminstelling (de speler volgt het team), Zichtbaar of Verborgen. Tik op Bewaar.
3. Terug naar één regel. Wijken er spelers af, dan staat dat bij de teaminstelling, bijvoorbeeld 2 spelers wijken af, met de knop Iedereen volgt het team.

Alleen trainers kunnen dit zetten. Een speler kan zijn eigen instelling niet veranderen.

Wat ziet een speler als zijn fouten verborgen zijn?

Verbergen gaat over wat de speler in zijn eigen scherm ziet. Er wordt niets gewist: de fouten worden gewoon geregistreerd, en zet je de schakelaar weer aan, dan staat alles er weer.

• In zijn profiel verdwijnen het blok Fouten met het veldje Op het veld, de inzichtregel over fouten, de keuze Fouten bij Per wedstrijd en de foutaantallen bij Rotaties en posities en in de wedstrijdlijst onder Historie.
• Bij een gespeelde wedstrijd ziet hij geen tegel Fouten en geen foutkolom in zijn rotatietabel. Op het toernooischerm ziet hij zijn punten zonder foutenaantal.
• Wat blijft: in een Expert-wedstrijd krijgt elk balcontact een cijfer van 0 tot 5. Die cijfers ziet de speler wel, ook de nullen, en in het aanvalsblok van zijn profiel staat het percentage aanvallen dat fout ging. Verbergen haalt dus de tellers weg, niet elk spoor van een fout.

Trainers zien de fouten altijd. Ouders ook, voor zover ze wedstrijdcijfers zien: een teamouder ziet bij een gespeelde wedstrijd de fouten van zijn kind, ook als ze voor het kind verborgen zijn. Een gewone ouder ziet geen wedstrijdcijfers. Hoe dat zit, lees je bij als ouder de statistieken van je kind bekijken.

Een speler ziet in Koach bovendien alleen zijn eigen cijfers, geen teamtotalen en geen profielen van teamgenoten. Er is dus geen ranglijst waarop hij zijn fouten naast die van een ander legt.

Beide abonnementen hebben deze instelling; wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Jeugdspelers laten groeien: ontwikkeling boven resultaat Foutenlast per speler: risico versus rendement Statistieken van je kind bekijken: wat ouders wel en niet zien

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken