Sport en school combineren: volleybal en toetsweken | Koach
Start 14 dagen gratis

Sport en school combineren: volleybal rond toetsweken en examens

Het korte antwoord

Sport en school combineren lukt het best als de planning vooraf rond is: zet in september de toets- en examenweken in de teamagenda, spreek af dat afmelden voor een toets mag zonder schuldgevoel, en maak die weken lichter in plaats van ze te schrappen. De coach past de training aan, de speler meldt op tijd af.

Sport en school combineren wordt lastiger tussen 14 en 18 jaar: meer huiswerk, toetsweken en examens, terwijl het volleybal juist serieuzer wordt. Dit artikel is voor de coach en de ouder die het seizoen daarop willen inrichten: wat je in september afspreekt, wat je in een toetsweek aanpast en hoe een speler afmeldt zonder zich schuldig te voelen.

Leestijd: 6 min

Waarom sport en school botsen tussen 14 en 18 jaar

Tot een jaar of veertien gaan school en volleybal meestal vanzelf samen. Daarna verandert er aan beide kanten iets. Op school komen er toetsweken, werkstukken met een deadline en uiteindelijk eindexamens. In het volleybal komen er meer trainingen, langere reistijden en wedstrijden die ertoe doen. Daar komen vaak nog een bijbaan en een sociaal leven bij.

Het goede nieuws: de botsing is niet het hele jaar even groot. Ze piekt in een paar weken per jaar. Wie die pieken vooraf kent, kan er omheen plannen. Wanneer ze vallen, verschilt per land, per school en zelfs per klas. Het is dus geen datum die je kunt opzoeken, maar een vraag die je aan het begin van het seizoen stelt.

Stoppen met sporten om tijd voor school te maken, lijkt logisch maar is zelden nodig. De bewegingsrichtlijn van de WHO noemt voor kinderen en jongeren van 5 tot 17 jaar naast lichamelijke voordelen ook betere cognitieve uitkomsten, zoals schoolprestaties en executieve functies, en minder depressieve klachten (Bull en collega's, 2020). Het gaat er dus niet om óf een speler blijft sporten, maar hoe de weken rond toetsen eruitzien. Wat korte nachten in een toetsweek met herstel doen, staat in slaap en sporten.

Drie afspraken in september die het hele seizoen schelen

  1. De kalender. Vraag in de eerste trainingen welke toets- en examenweken er zijn en zet ze in de teamagenda, naast de trainingen en wedstrijden. Vraag ook wie dit jaar eindexamen doet en wie een bijbaan heeft op trainingsavonden. Zo zie je in september al welke weken krap worden.
  2. De afmeldregel. Spreek hardop af: "Een toets gaat voor een training. Wie zich afmeldt voor school, doet dat op tijd en zet de reden erbij, en hoeft zich niet te verontschuldigen." Voor wedstrijden vraag je meer tijd vooraf, omdat het team genoeg spelers nodig heeft. Leg uit waarom, dan voelt het niet als een strafregel.
  3. Wie het regelt. Vanaf een jaar of veertien meldt de speler zelf af, niet de ouder. Dat leert verantwoordelijkheid en het scheelt jou berichten via drie kanalen. Ouders blijven op de hoogte, maar hoeven het niet over te nemen.

Doet iemand eindexamen, maak dan een eigen afspraak voor die maanden: bijvoorbeeld één training per week in plaats van twee, of alleen de wedstrijden. Belangrijk is dat de speler bij het team blijft horen, ook als hij minder komt.

Afmelden voor een toets zonder schuldgevoel

Veel tieners vinden afmelden lastig. De een komt toch, moe en met zijn hoofd bij de toets. De ander zegt niets en blijft weg. Een derde laat het leren schieten om het team niet te laten zitten. Geen van drieën is wat je wilt. Je maakt afmelden normaal door het in de eerste training te zeggen: "School gaat voor. Ik reken niemand een afmelding voor een toets aan."

Wees daarin ook eerlijk over speeltijd. Speelt in jouw team wie het meest traint, zeg dan vooraf hoe toetsweken meetellen. Een speler die na een toetsweek ineens op de bank zit zonder dat hij dat wist, voelt zich gestraft voor zijn school. Een regel die iedereen kent, voorkomt dat gesprek.

Let wel op het omgekeerde. Een speler die het hele seizoen school als reden noemt, ook buiten de toetsweken, zit misschien met iets anders: minder plezier, een andere sport of het idee om te stoppen. Vraag het rustig na, los van de groep. Hoe je zo'n lichting bij elkaar houdt, staat in jeugdspelers behouden.

Stel de vraag in de eerste training. Vraag: 'Wie heeft dit jaar examens, en wanneer zijn jullie toetsweken?' Schrijf de antwoorden meteen op en zet ze nog dezelfde week in de agenda. Dat kost vijf minuten en scheelt je later in het seizoen een hoop gepuzzel.

Wat de coach aanpast in een toetsweek

Een toetsweek is geen week om de training te schrappen. Voor veel spelers is de training dan juist even iets anders dan leren. Maak de week lichter, niet leger:

PeriodeWat je plantWat je laat
Gewone weekVolle training, nieuwe stof, tactiekNiets bijzonders
ToetsweekTechniek en spelvormen, korter of lichter, met plezierConditietest, selectie, een nieuw spelsysteem
ExamenperiodeVrijwillige training of rustperiode, contact houdenVerplichte aanwezigheid
Week ernaRustig opbouwen en herhalen wat er wasAlles in één training inhalen

Een paar keuzes maken het verschil. Plan een nieuw spelsysteem of een selectiemoment in een week waarin iedereen er is, niet in een week waarin de helft ontbreekt. Zet oefenwedstrijden en toernooien zo veel mogelijk buiten de toetsweken; competitiewedstrijden liggen meestal vast. Komen er te weinig spelers, train dan samen met een ander team, of maak er een open training van waar wie kan, komt. Hoe je ziet of een team door de optelsom van alles te zwaar belast raakt, staat in overtraining herkennen.

En de week na de toetsen: verwacht geen topvorm. Een speler die een week weinig sliep en veel zat, heeft een training nodig om er weer in te komen.

Afspraken met ouders

Ouders spelen een andere rol dan bij jonge kinderen. Ze melden meestal niet meer zelf af, maar ze zien wel hoe druk hun kind het heeft. Vertel aan het begin van het seizoen in een bericht of op een ouderavond wat jij doet: toetsweken in de agenda, lichtere trainingen in die weken, en afmelden mag zonder discussie. Vraag alleen of ze het laten weten als hun kind het structureel te druk heeft.

Soms kiest een ouder ervoor om volleybal tijdelijk te verbieden omdat de cijfers tegenvallen. Dat is hun beslissing. Wat jij kunt doen, is laten weten dat er tussenwegen zijn: één training in plaats van twee, of een paar weken alleen de wedstrijden. Zo blijft de speler bij het team, en zo zien ouder en speler dat volleybal geen alles-of-niets-keuze is. Hoe je met een team van tieners afspraken maakt in plaats van regels oplegt, staat in pubers coachen. Wat er per leeftijd in de training zelf verandert, lees je in jeugdvolleybal trainen per leeftijd.

Toetsweken en afmeldingen bijhouden in Koach

In Koach zet je een toetsweek als losse afspraak in de agenda: met de plusknop open je Nieuwe afspraak en kies je Anders. Zo'n afspraak heeft één datum. Zet hem daarom op de eerste dag van de toetsweek en schrijf in de titel tot wanneer die loopt, bijvoorbeeld "Toetsweek tot en met vrijdag". Bij Zichtbaar voor laat je Hele team staan. Zo staat hij voor spelers en ouders tussen de trainingen en wedstrijden, en zie je bij het plannen welke weken krap worden.

De teamagenda in Koach met een maandraster vol trainingen en wedstrijden, filterchips en de lijst Aankomend, rechtsboven de plusknop
De teamagenda: met de plusknop zet je de eerste dag van een toetsweek als losse afspraak tussen de trainingen en wedstrijden.

Een speler met een eigen account meldt zich bij een training af met Kan niet en kiest daarna een reden, zoals School, met eventueel een opmerking. Die reden is alleen voor trainers; teamgenoten zien hem niet. Jij ziet de reden bij de training in de aanwezigheidslijst, zodat je niet hoeft na te vragen waarom iemand er niet is. Ouders kunnen voor hun kind ook afmelden met een reden. Wil je het team laten weten dat de training in een toetsweek lichter is, zet het dan als mededeling op het dashboard.

De agenda in Koach zoals een ouder hem ziet: maandraster, filterchips en per aankomende afspraak een vinkje en een kruisje om aan of af te melden
Aan- en afmelden vanuit de agenda: na het kruisje volgt de vraag naar de reden.

14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet de toetsweken van je team vanavond in de agenda en zie in één oogopslag welke weken lichter moeten.

Plan je seizoen in Koach

Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Hoe combineer je sport en school in de examenperiode?

Maak een afspraak voor de hele periode in plaats van per week. Gangbaar is minder trainen, bijvoorbeeld één keer per week in plaats van twee, of alleen de wedstrijden spelen. Spreek af dat de speler bij het team blijft horen en contact houdt. Zet de examens vroeg in de teamagenda, zodat de coach er rekening mee kan houden bij de opstelling en de planning.

Mag je je afmelden voor een volleybaltraining vanwege een toets?

In de meeste teams wel, en een goede coach spreekt dat vooraf af. Meld je op tijd af, zet de reden erbij en hoef je niet te verontschuldigen. Voor een wedstrijd vraagt een coach meestal meer tijd vooraf, omdat het team genoeg spelers nodig heeft. Twijfel je, vraag dan aan het begin van het seizoen hoe het in jouw team werkt.

Is stoppen met sport goed voor je schoolcijfers?

Niet vanzelf. De bewegingsrichtlijn van de WHO (2020) noemt voor kinderen en jongeren betere schoolprestaties en executieve functies als een van de voordelen van genoeg bewegen. Stoppen levert tijd op, maar ook minder ontspanning en minder contact met vrienden. Vaak werkt een lichtere periode beter: minder trainen in de toetsweken, in plaats van helemaal stoppen.

Wat doet een coach als de helft van het team in de toetsweek afmeldt?

De training gaat door, in een andere vorm. Plan techniek en spelvormen die met minder spelers werken, train samen met een ander team, of maak er een open training van. Leg nieuwe tactiek, een conditietest of een selectie in een week waarin iedereen er is.

Zet de toetsweken in je teamagenda

14 dagen gratis, zonder creditcard. In september zie je al welke weken lichter moeten.

Start met Koach

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.