Wanneer begint het volleybalseizoen? De hele kalender

Elk voorjaar komt dezelfde vraag binnen, van nieuwe spelers, van ouders en van coaches die net zijn begonnen: wanneer begint het volleybalseizoen nou eigenlijk? Het vervelende antwoord is dat het geen datum is maar een reeks. De eerste training ligt weken voor de eerste wedstrijd, de competitiestart wordt pas laat vastgesteld en het einde verschilt per klasse. Hieronder staat de hele kalender op een rij, inclusief de plekken waar jouw datums van de standaard afwijken.

Het korte antwoord: half september, met een aanloop in augustus

Bij verreweg de meeste verenigingen begint de zaalcompetitie in de tweede helft van september. De eerste trainingen liggen daar een aantal weken voor, dus ergens in de tweede helft van augustus. De competitie loopt door tot april, en in de hogere klassen tot in mei, omdat daar nog play-offs of promotie- en degradatiewedstrijden achteraan komen. Daartussen zit één vaste onderbreking: de winterstop rond de feestdagen.

Dat is het antwoord waar je een agenda mee vult, maar niet het antwoord waar je blind op kunt varen. Elke bond stelt zijn eigen speeldagenkalender vast, en binnen die kalender verschilt de startdatum per klasse, per regio en per leeftijdscategorie. De landelijke klassen beginnen vrijwel overal eerder dan de regionale competities, en de jeugd start bij veel bonden later dan de senioren. Wat je in elk van die periodes te regelen hebt, staat niet hier maar in het volleybalseizoen organiseren — dit artikel gaat uitsluitend over de datums.

De zeven datums die de kalender van je team bepalen

1. Inschrijving van de teams sluit — bij veel bonden in het voorjaar, en soms nog eerder.
2. De poule-indeling verschijnt — doorgaans ergens in augustus. Nu pas weet je tegen wie je speelt.
3. Het volledige wedstrijdprogramma komt online — kort na de poule-indeling, dus vaak eind augustus of begin september.
4. De eerste training — half tot eind augustus. Dit is de enige datum in dit rijtje die jouw vereniging helemaal zelf kiest.
5. De eerste competitiewedstrijd — in de regel het tweede of derde weekend van september.
6. De winterstop — van het laatste speelweekend voor Kerstmis tot het eerste of tweede weekend van januari.
7. Het laatste speelweekend — april, met uitloop tot in mei voor teams die nog nacompetitie spelen.

Merk op hoe scheef die verdeling is: zes van de zeven datums worden door je bond bepaald en één door jezelf. Dat is precies waarom de zomer bij zoveel teams onrustig verloopt — je plant de aanloop terwijl de wedstrijden waar je naartoe werkt nog niet vaststaan.

Het voorjaar: teams indelen en inschrijven

De echte start van een volleybalseizoen ligt niet in augustus maar in het voorjaar daarvoor. Ergens tussen maart en juni doet een vereniging drie dingen achter elkaar: bepalen welke teams er volgend jaar zijn, die teams inschrijven bij de bond en de spelers erover inlichten. De inschrijfdeadline is de harde datum in dat rijtje. Wie hem mist, komt niet in de reguliere indeling terecht en is daarna afhankelijk van wat er nog vrij is.

Voor coaches en spelers betekent dat iets ongemakkelijks: de teamindeling wordt vaak eerder vastgelegd dan spelers verwachten. Wie zich pas in augustus afmeldt of aanmeldt, komt binnen in een indeling die voor de zomer al is doorgegeven. Bij verenigingen die met selectietrainingen werken, ligt dat moment nog vroeger — hoe je zo'n selectie samenstelt is een apart verhaal, maar de kalender eromheen is simpel: het gebeurt vóór de zomervakantie, niet erna.

De exacte deadline verschilt per bond en soms zelfs per regio. Die datum vind je in de verenigingskalender van je eigen bond, en meestal weet de technische commissie of het wedstrijdsecretariaat hem uit het hoofd. Vraag hem één keer en zet hem in je agenda voor volgend jaar.

Augustus: de eerste trainingen en de oefenwedstrijden

Een aantal weken voor de eerste competitiewedstrijd gaat de zaal weer open. Bij een competitiestart halverwege september komt dat bij de meeste verenigingen neer op een eerste training in de tweede helft van augustus. Sommige verenigingen beginnen bewust later — pas in september, met maar een paar trainingen aanloop — omdat de zaalhuur pas dan ingaat of omdat het ledenbestand nog te veel op vakantie is om een fatsoenlijke groep bij elkaar te krijgen.

In augustus verandert de kalender bijna wekelijks: spelers keren gespreid terug van vakantie, de zaal is soms nog niet beschikbaar en de eerste oefenwedstrijden worden onderling geregeld in plaats van door de bond ingedeeld. Dat is de reden dat een teamagenda in deze maand meer waard is dan in de rest van het jaar: iedere wijziging raakt iedereen, en berichten in een groepsapp verdwijnen. Oefenwedstrijden plan je zelf, en juist die vallen bij de meeste teams in de laatste twee weken van augustus en de eerste week van september.

September: de competitiestart en het moment dat het programma verschijnt

De eerste competitiewedstrijd valt bij de meeste bonden in het tweede of derde weekend van september. Daar zit één addertje in dat elk jaar opnieuw voor verwarring zorgt: de poule-indeling en het volledige programma verschijnen pas kort daarvoor. Tot dat moment weet je wel wanneer je begint, maar niet tegen wie en waar. Bij regionale competities is het niet ongebruikelijk dat het complete programma pas kort voor de eerste speeldag online komt.

Zodra dat programma er is, staat je hele seizoen in één keer vast: alle speeldata, tijden, sporthallen en thuis- of uitwedstrijden. Dat is het moment om het in één handeling over te zetten in je eigen planning in plaats van er twintig losse afspraken van te maken — in Koach lees je het programma van je poule in één keer in, en wedstrijden die je zelf al had ingepland worden herkend en niet dubbel toegevoegd.

Reken erop dat er in de eerste weken nog geschoven wordt. Zaalhuur die niet rond is, teams die zich alsnog terugtrekken en scheidsrechterindelingen die wijzigen zorgen bij vrijwel elke competitie voor een handvol verzette wedstrijden in september en oktober. Na die eerste weken ligt het programma bij de meeste bonden stabiel.

Beker naast competitie: een tweede kalender

Naast de competitie speelt een deel van de teams beker. Dat is een aparte kalender met een eigen logica: geen vaste speeldag om de week, maar rondes die verspreid over het seizoen worden ingepland, vaak op doordeweekse avonden of op weekenden waarop de competitie stilligt. De eerste ronde valt bij veel bonden in het najaar, de latere rondes in het voorjaar, en het finaleweekend meestal aan het eind van het seizoen.

Twee dingen om te weten. Ten eerste is bekerdeelname vaak een keuze van de vereniging bij de inschrijving in het voorjaar, niet iets wat je in oktober nog even regelt. Ten tweede staat de bekerkalender los van je competitieprogramma: bij de meeste bonden is het een eigen poule of een eigen schema met een eigen stand, dat je apart moet ophalen. Wie alleen de competitiepoule overneemt, mist zijn bekerwedstrijden — en dat merk je meestal op de dag zelf.

December en januari: de winterstop

Elke zaalcompetitie kent één ingebouwde onderbreking rond de feestdagen. In de praktijk ligt het laatste speelweekend vlak voor Kerstmis en het eerste weekend erna in de tweede week van januari, wat neerkomt op twee tot drie weken zonder wedstrijden. Bij sommige bonden is dat gat langer, doordat er ook nog een weekend zonder programma direct voor of na wordt ingelast.

Wat de meeste teams onderschatten: de trainingspauze is meestal korter dan de wedstrijdpauze. Veel sporthallen sluiten alleen de dagen tussen Kerstmis en Nieuwjaar, dus twee trainingsavonden. Sommige verenigingen kiezen bewust voor een langere pauze, andere trainen door. Dat is een clubbesluit, geen bondsdatum — kijk in de zaalkalender van je eigen vereniging welke avonden er echt uitvallen. Hoe je die weken zinvol gebruikt, staat in de winterstop benutten.

Bij de jeugd loopt er soms nog een tweede onderbreking doorheen: de krokusvakantie of voorjaarsvakantie in februari, die regionaal verschilt en waar bonden hun jeugdprogramma vaak wel maar hun seniorenprogramma niet op aanpassen.

April of mei: waar het seizoen eindigt — en de zomer daarna

Het reguliere competitieprogramma is bij de meeste bonden in april afgelopen. Daarna splitst de kalender zich. Teams die kampioen zijn geworden of onderaan staan, spelen in april of mei nog promotie-, degradatie- of play-offwedstrijden. Teams die in de middenmoot eindigen, zijn na hun laatste speeldag klaar en hebben ineens een lege agenda terwijl de zaal nog gehuurd is.

De zaalperiode zelf loopt vaak nog een paar weken door na het laatste wedstrijdweekend: veel verenigingen huren tot eind mei of half juni, met daarin de laatste trainingen, een teamavond, het clubtoernooi en eventueel de eerste kennismakingstrainingen voor volgend seizoen. En dan komt de zomer: van juni tot en met augustus ligt de zaalcompetitie stil en verhuist het volleybal naar buiten. Beachtoernooien lopen ruwweg van mei tot en met augustus, en zomerse veldtoernooien met zes tegen zes op gras zitten in dezelfde periode. Dat is geen vervanging maar een andere sport, met een eigen veld, eigen telling en eigen regels.

Voor je administratie is dat einde het praktische kantelpunt. Loopt jouw seizoen in de app tot en met april, dan verschijnt er in mei een lege statistiek terwijl je nog gewoon traint; loopt het tot en met juni, dan valt alles er netjes binnen. Hoe je die grens zet en het oude seizoen bewaart, staat in een nieuw seizoen instellen.

Waarom jouw datums afwijken van deze kalender

Alles hierboven is het gemiddelde patroon. Vier dingen laten jouw kalender daarvan afwijken, en het loont om te weten welke:

• De bond. Elk land heeft zijn eigen speeldagenkalender. In Nederland stelt de Nevobo hem vast, elders je eigen nationale of regionale bond. De data die daar staan gaan altijd boven welk overzicht dan ook.
• De klasse. Landelijke en hoogste klassen beginnen meestal eerder dan de regionale competities en spelen langer door, doordat er nacompetitie achteraan komt.
• De leeftijdscategorie. Jeugdcompetities starten vaak later, kennen soms een halfjaarindeling waarbij poules na de winterstop opnieuw worden samengesteld, en volgen de schoolvakanties nauwer dan de seniorencompetitie.
• De regio. Binnen één bond kunnen regio's een eigen startweekend en een eigen vakantieregeling hanteren, zeker in de laagste klassen en bij recreatiecompetities.

De praktische regel is dus kort: gebruik dit overzicht om je zomer te plannen, en controleer de harde datums in de kalender van je eigen bond zodra die verschijnt. Voor jouw team is uiteindelijk maar één document leidend, en dat is het programma van jouw poule.

Veelgestelde vragen