Drużyna ciągle przegrywa w siatkówce: to poziom czy my?

Wyniki stoją jeden pod drugim i nie ma wśród nich ani jednej wygranej. Twoja drużyna przegrywa każdy mecz, a wtedy zwykle zaczynasz od siebie: inne ustawienie, cięższy trening, rozmowa. Tymczasem pierwsze pytanie jest zupełnie inne — z kim właściwie przegrywacie i jak wysoko? Pięć razy 20-25 z górną połową tabeli to kwestia przydziału do rozgrywek, a nie problem. Pięć razy 12-25 z każdym to coś innego. Ten tekst pokazuje, jak odczytać tę różnicę, zanim cokolwiek wywrócisz do góry nogami.

Drużyna ciągle przegrywa: pierwsze pytanie nie brzmi „co robię źle”

Seria porażek wygląda jak jeden problem, ale to dwa, które trzeba rozdzielić. Pierwszy: czy przegrywamy z drużynami, które są po prostu lepsze? Drugi: czy w naszej własnej grze jest coś, co możemy naprawić w tym tygodniu? Dopóki mieszasz te dwa pytania, będziesz zmieniać rzeczy, które nie były zepsute.

To nie teoria, tylko praktyczne ostrzeżenie. Trener, który po czterech porażkach przestawia ustawienie, przenosi rozgrywającego i zaostrza treningi, pod koniec miesiąca ma drużynę, która i przegrywa, i nie wie już, na czym stoi. Wtedy problemem stała się sama zmiana.

Ten artykuł dotyczy więc tylko pytania, które pada przed planem: co mówią wyniki, które już masz? Co robić, gdy już wiesz, że coś naprawdę jest zepsute — kolejność działań, czego właśnie nie zmieniać i jak przeprowadzić drużynę przez ten czas — opisuje tekst plan na przerwanie złej serii. Zajmij się nim dopiero wtedy, gdy ten tekst cię do niego odeśle.

Nie potrzebujesz do tego aplikacji: wyniki, tabela i kartka papieru wystarczą.

Wyniki setów mówią więcej niż wyniki meczów: 25-20 to coś innego niż 25-12

Wynik 0-3 nie mówi prawie nic. Trzy sety po 20-25 i trzy sety po 12-25 dają ten sam wynik, a to dwa zupełnie różne mecze. W pierwszym przypadku brakuje ci w każdym secie pięciu punktów, w drugim trzynastu.

Wypisz więc ostatnie pięć meczów jeden pod drugim, ale set po secie. Przy każdym secie zapisz, ilu punktów zabrakło. Nic więcej nie potrzebujesz. Szukasz rozrzutu:

• Prawie wszystkie sety mniej więcej w granicach pięciu punktów. Twoja drużyna pasuje do tych rozgrywek, a przegrywasz momenty, nie mecze. Tu jest co naprawiać, i zwykle jedną rzecz naraz.
• Prawie wszystkie sety z różnicą mniej więcej dziesięciu punktów lub większą. Wtedy strukturalnie grasz powyżej swojego poziomu. To nie wstyd i nie problem trenera; to kwestia przydziału do rozgrywek.
• Jeden set blisko, reszta daleko, w każdym meczu od nowa. To najciekawszy wzorzec. Potraficie, ale nie wytrzymujecie — to wskazuje na koncentrację, kondycję albo za krótką ławkę, a nie na poziom.

Te granice to pomoc w czytaniu, a nie norma. Jeśli większość wyników leży pomiędzy, następny krok powie ci więcej niż ten.

Uważaj na jedną pułapkę: set przegrany 23-25 po prowadzeniu 20-15 to coś innego niż set, który od początku do końca szedł punkt za punkt. Różnica na końcu jest ta sama, przyczyna nie. Do tego potrzebujesz przebiegu, a nie tylko wyniku końcowego — wrócimy do tego przy pierwszym sygnale poniżej.

Z kim graliście? Tabela jako połowa wyjaśnienia

Drugi krok robi się szybko i często wyjaśnia już dużą część. Weź tabelę swoich rozgrywek i sprawdź, gdzie są drużyny, z którymi do tej pory graliście.

Zdarza się, że pierwsza połowa terminarza jest przypadkiem ciężka. Pięć porażek z pięcioma drużynami z górnej połowy to terminarz, a nie wskaźnik formy. Dopiero gdy są wśród nich drużyny z dolnej połowy i z nimi też przegrywasz, wiesz coś konkretnego.

Trzy rzeczy do zapisania:

1. Ilu dotychczasowych przeciwników jest w górnej połowie tabeli? Jeśli były to same drużyny z górnej połowy, nadal nic nie wiesz.
2. Jak ci przeciwnicy wygrywali między sobą? Jeśli druga drużyna w tabeli też przegrywa 20-25 z pierwszą, twoje 20-25 mieści się po prostu w normalnym obrazie tych rozgrywek.
3. Czy w tabeli jest drużyna z podobnymi wynikami setów jak wasze? Jeśli tak, masz lustro: sprawdź, co wydarzyło się w waszym bezpośrednim meczu.

Jest jeszcze trzecia warstwa, którą często się pomija: same tygodnie. Choroby, egzaminy, urlopy, długa podróż na mecz wyjazdowy, dwa odwołane treningi — zapisz przy każdym meczu, z iloma zawodnikami przyjechaliście i czy w poprzednim tygodniu mogliście trenować w pełnym składzie. Seria, która zbiega się z pół pustą halą na treningach, nie jest problemem poziomu.

Trzy sygnały, że jednak jest coś do naprawienia

Jeśli wyniki setów i tabela mówią, że jesteście tam, gdzie powinniście być, szukasz dalej w samym meczu. Są trzy sygnały, które zobaczysz bez programu statystycznego, z kartką papieru i jedną osobą na ławce, która stawia kreski.

Sygnał 1: różnica powstaje w jednym kawałku. Niech ktoś na ławce co kilka punktów zapisuje wynik. Jeśli widzisz, że przy 12-12 był remis, a przy 12-18 już nie, set nie został przegrany w końcówce, tylko w połowie. Taka seria sześciu punktów z rzędu ma często jedną wskazywalną przyczynę: jednego zagrywającego, którego nie umieliście przyjąć, jedną rotację albo moment, w którym głowa wyłączyła się z gry.

Sygnał 2: jedna rotacja stale kosztuje więcej. Niech ktoś w każdej rotacji zapisuje, ile punktów wygrywacie i przegrywacie, gdy zagrywa przeciwnik. Jeśli jedna rotacja mocno odstaje od pozostałych pięciu, masz coś konkretnego. Jak wyłowić tę rotację i co potem z nią zrobić, opisuje tekst znajdowanie najsłabszej rotacji.

Sygnał 3: przeciwnik nie musi wiele robić. Przez jeden set zapisuj, skąd wziął się punkt: z ich ataku, bloku albo zagrywki, czy z waszego błędu? Jeśli większość to własne błędy — zagrywka w siatkę, atak w aut, cztery odbicia, dotknięcie siatki — różnica poziomów jest mniejsza, niż sugeruje wynik. To sygnał z największym polem do poprawy, bo na własne błędy najszybciej da się wpłynąć.

Jeśli któryś z tych trzech sygnałów na coś wskazuje, weź jeden mecz, w którym to wystąpiło, i przeanalizuj go w całości według analizy meczu w pięciu krokach: od punktów oddanych za darmo po punkt zwrotny w końcówce seta. Jeśli w żadnym z tych trzech nic nie znajdziesz, to też jest wynik: masz dowód, że nic nie jest zepsute.

Jeśli to poziom: czym wtedy sterujesz

Jeśli z wyników setów i tabeli wynika, że grasz z lepszymi drużynami, wynik meczu na razie nie jest użytecznym celem. Drużyna, która co tydzień słyszy, że przegrała, z czasem przestaje słuchać. Potrzebujesz więc czegoś innego, czym zmierzysz, czy idzie lepiej.

Działają tu cele, które da się osiągnąć w jednym meczu i które nie zależą od przeciwnika:

• Mniej własnych błędów zagrywki niż w poprzednim meczu. Jedna liczba, od razu widoczna, w pełni wasza.
• Co najmniej raz trzy punkty z rzędu. Z silniejszą drużyną to prawdziwe osiągnięcie i wyraźnie je widać.
• Wygranie pierwszej akcji po przerwie na żądanie. Małe, konkretne, i trenuje dokładnie to, czego brakuje w czasie złej serii.
• Jedno ustalenie z treningu, które wraca w meczu — wolna piłka, która idzie do rozgrywającego, albo asekuracja za atakującym.

Wymień te cele przed meczem i po meczu omów je w tej samej kolejności. Jak prowadzić tę rozmowę z liczbami zamiast z wrażeniami, opisuje tekst odprawa pomeczowa z danymi. I nie myl tego z tym, co mówisz w pierwszych minutach po ciężkiej porażce: to inna rozmowa, opisana w tekście co powiedzieć po ciężkiej porażce.

Zapisz wynik tej analizy także dla swojego klubu. Jeśli na koniec sezonu możesz pokazać, że prawie w każdym secie brakowało wam dziesięciu punktów lub więcej, to znacznie mocniejszy argument za innym przydziałem do rozgrywek niż zdanie, że było za ciężko.

Co zobaczysz w Koach — a czego aplikacja nie powie

Jeśli liczyłeś swoje mecze na żywo w Koach, większość tych liczb już tam jest. Przegląd meczów przechowuje wyniki setów, a szczegóły meczu przebieg każdego seta, więc odróżnisz 20-25 od 12-25 bez polegania na pamięci. Linia momentum pokazuje w każdym secie, gdzie nastąpił przełom, a zwykle nie jest to przy 24-22, tylko dużo wcześniej. Side-out według rotacji jest na pulpicie, razem z liczbą zmierzonych akcji, więc widzisz, czy ta liczba coś znaczy — jak czytać ten odsetek, opisuje tekst skuteczność side-outu. W trakcie meczu ekran przerwy na żądanie pokazuje już najsłabszą rotację i rodzaj błędu, który w tym fragmencie pojawiał się najczęściej. A od dwóch rozegranych meczów możesz zestawiać mecze obok siebie.

Są cztery granice, które musisz znać, zanim zaczniesz czytać liczby. Aplikacja nie mówi, co masz zmienić; dostarcza liczby, a wybór należy do ciebie. Side-out liczony jest tylko z akcji, w których zagrywa przeciwnik, a podział na rotacje działa tylko wtedy, gdy ustawisz rozgrywającego — bez rozgrywającego wszystko trafia do jednego worka. Nie ma odsetka breaków. A mecz, który zakończyłeś, zachowuje liczbę wyliczoną wtedy: przeliczenie wstecz nie jest możliwe. To ostatnie oznacza coś niewygodnego: jeśli zaczynasz liczyć dopiero teraz, gdy seria już trwa, nie masz materiału porównawczego sprzed niej.

Jeśli przy następnej serii chcesz mieć na co patrzeć: licz na żywo najbliższe dwa mecze i potem zestaw je obok siebie. Wtedy zmieniasz coś na podstawie liczby, a nie wyczucia. Koach możesz wypróbować za darmo przez 14 dni.

Częste pytania

Czytaj dalej

Zawodnik meczu: niech drużyna głosuje po meczu Liderzy punktowi drużyny: atak, blok i zagrywka Odczytywanie statystyk zawodnika po meczu

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni