“Ik geef mijn spelers elke training een cijfer. Ze zien het nooit”
Volleybalcoach Dennis Boekhout over de vijf rijen sterren achter elke naam, en waarom het cijfer dat eruit komt nooit op het scherm van de speler verschijnt.
Na de laatste bal is het stil in de zaal, en dan begint bij veel coaches het echte werk: onthouden wie er vanavond stond te knokken en wie erbij hing. Dennis Boekhout doet dat niet uit zijn hoofd. Spelers beoordelen is in Koach een paneel van vijf rijen sterren onder de naam van een speler — en het opvallendste eraan is wie het resultaat níét te zien krijgt.
Een gesprek over vijf rijen die je ook half mag invullen, over twee badges die uit de medaillekast van een speler worden gefilterd, en over het verschil tussen een dossier en een geheugen.
Je geeft je spelers na elke training een cijfer. Hoe werkt dat in de app?
“Het zit in de aanwezigheidslijst van de training. Ik zet iemand op aanwezig met het vinkje, en dan staat er achter zijn naam een klein pijltje. Tik op de naam en er klapt een paneel open met vijf rijen sterren: techniek, spelinzicht, coachbaarheid, werkhouding en inzet. Vijf keer één tot vijf sterren, en onderaan het gemiddelde.
“Het kost me hooguit twintig seconden per speler. Dat is bewust. Ik doe het in de auto of thuis op de bank, niet tijdens de training — tijdens de training moet ik kijken, niet tikken.”
Waarom vijf rijen? Eén cijfer is toch sneller?
“Eén cijfer is een oordeel over een persoon. Vijf rijen zijn een beschrijving van een avond. Dat verschil is groter dan het lijkt. Een speler kan op techniek een twee staan en op werkhouding een vijf, en dan is er niets mis met die jongen — dan moet ík iets anders gaan doen op dinsdag.
“Het dwingt mij ook om te splitsen. ‘Slechte training’ is geen waarneming, dat is een humeur. Zodra ik moet kiezen tussen vijf regels, merk ik dat het meestal maar in één ervan zit.”
Moet je alle vijf de rijen invullen?
“Nee, en dat is belangrijk. Alleen de rijen die je invult tellen mee in het gemiddelde. Laat je er drie leeg, dan is het gemiddelde dat van de twee die je wel gaf. Ik heb avonden dat ik echt alleen naar de werkhouding heb gekeken; dan vul ik die rij, en verder niets.
“Dat was een reparatie, geen ontwerp. Een lege rij telde eerst als een nul, en dan zakte iedereen die ik half beoordeelde vanzelf weg. Over een heel seizoen gold hetzelfde: trainingen waarop ik niets invulde, trokken het gemiddelde omlaag. Tien keer aanwezig en drie keer beoordeeld gaf de som van die drie gedeeld door tien. Nu tellen alleen de beoordeelde trainingen mee.”
En de speler ziet dat cijfer dan nooit?
“Nooit. Op zijn eigen scherm bestaat het niet. De sterrenkolom in de aanwezigheidslijst is weg, het tegeltje Gem. inzet op zijn profiel is weg, de sterren achter elke losse training zijn weg, en de ontwikkelgrafiek met het verloop van zijn beoordelingen is weg.
“Die grafiek was trouwens de laatste die we hebben dichtgezet. Overal elders stond de afscherming er al, en juist dat ene blok liet het meeste zien: het gemiddelde én de lijn per training. Zo lekt zoiets — niet via de plek waar je aan denkt.”
Geldt dat ook voor ouders?
“Ja, ouders zitten in dezelfde afscherming. Een ouderaccount ziet wat het kind ziet en verder niets. Dat is geen wantrouwen naar ouders — het is dat mijn aantekening over een kind van vijftien niet thuis op tafel hoort te belanden zonder dat ik erbij zit.”
Maar er zijn badges over inzet. Verklappen die het niet?
“Die deden dat wel, ja. Twee badges komen rechtstreeks uit die sterren: Harde Werker, met ‘gem. 4,0’ eronder, en Groeier, met ‘+0,3’. Voor een speler zijn die er helemaal uit gehaald; hij en zijn ouder krijgen die twee tegels niet te zien.
“Het was niet genoeg om die tekst weg te halen, want de rand verklapt hem ook. Goud betekent nu eenmaal 4,6 of hoger — dan hoeft er geen cijfer meer bij. Je ziet het aan de teller boven de medaillekast: bij mij staan er vierentwintig badges, op zijn scherm tweeëntwintig.”
Waarom houd je het dan überhaupt bij?
“Omdat ik het anders kwijt ben. Dat klinkt dom, maar zo werkt het. In maart weet ik niet meer hoe november eruitzag. Ik weet dan alleen nog hoe de laatste drie weken waren, en op die drie weken ga ik een gesprek voeren over een heel seizoen.
“Het is geen dossier. Een dossier leg je aan tégen iemand. Dit is een geheugen, en het is van mij.”
Wat doe je er dan mee in zo’n gesprek?
“Ik laat het cijfer niet zien, ik gebruik het om me te herinneren wat ik heb gezien. Het profiel zet aanwezigheid, gemiddelde inzet en opkomst naast elkaar, en daaronder staan de laatste trainingen los. Dan zie ik dat zijn dip in november drie trainingen duurde en dat het daarna is gedraaid.
“En dan zeg ik dat in gewone woorden. Niet ‘je staat op een 3,4’, maar ‘na de kerst pakte je de eerste bal van elke oefening, en dat zag ik daarvoor niet’. Hetzelfde inzicht, alleen zonder een getal waar hij niets mee kan.”
Kun je er ook woorden bij zetten in dat paneel?
“Nee. Vijf rijen sterren, meer zit er niet in. Dat is een bewuste beperking, want met een tekstvak erbij had ik het nooit ingevuld — dan wordt het huiswerk in plaats van vijf tikken.
“Woorden gaan naar het notitieblok op het spelersprofiel. Ook dat is alleen voor trainers; een speler die zijn eigen kaart opent, ziet dat blok gewoon niet staan. Anders zou ik anders gaan schrijven, en daar heeft niemand wat aan.”
Is een cijfer voor inzet niet oneerlijk? Iedereen heeft een slechte avond.
“Natuurlijk. En daarom telt één training ook niet. Eén avond is ruis: iemand heeft een proefwerk gehad, iemand is verkouden, iemand is verliefd. Ik kijk naar de lijn over tien, twaalf trainingen.
“Daarom mag je rijen ook leeg laten. Een avond waarop ik het niet goed kon zien, hoort geen cijfer te krijgen — een leeg vakje is dan eerlijker dan een gok.”
Doet de app zelf iets met die cijfers?
“Rekenen, verder niets. Hij middelt de rijen die je invult, zet het gemiddelde op het profiel en houdt het verloop bij. Er rolt geen advies uit, geen conclusie, geen ‘deze speler moet naar de bank’. Dat zou ik ook niet vertrouwen.
“Het oordeel is van mij en blijft van mij. De app zorgt alleen dat ik het in maart nog weet, en dat de speler het niet per ongeluk leest.”
Beoordeel wat je ziet, niet wat je onthoudt
Koach is gratis te proberen. Zet je selectie op, vink de aanwezigheid af en geef na je eerstvolgende training vijf rijen sterren — de speler merkt er niets van.
Probeer Koach gratis