Bal buiten de antenne: uit, of nog terug te halen?
De pass schiet door, de bal zeilt ruim buiten de antenne het veld uit en iedereen laat hem lopen. Zonde — want in één van de twee situaties is die bal helemaal niet dood en had je hem gewoon mogen terughalen. Het verschil zit in de kant van het net waar de bal zich bevindt.
Wat de antenne markeert
De twee antennes zijn flexibele staven van 1,80 meter die aan het net zijn bevestigd, precies boven de buitenrand van de zijlijnen; 80 centimeter steekt boven het net uit. Samen met de bovenkant van het net, het denkbeeldige verlengde van de antennes naar boven en het plafond begrenzen zij de doorgangsruimte: de ruimte waarbinnen de bal het net moet passeren om het veld van de tegenstander in te gaan (regel 10.1.1).
Alles buiten die doorgangsruimte — links en rechts van de antennes, en onder het net door — heet de externe ruimte. Dat onderscheid is de sleutel tot deze hele regel. Waar de antennes precies staan, lees je in de afmetingen van een volleybalveld.
Wanneer de bal echt uit is
De bal is uit zodra hij (regel 8.4):
- de antenne raakt — ook als hij daarna netjes in het veld valt;
- het net raakt buiten de zijbanden, of een paal of spankabel raakt;
- het verticale vlak van het net geheel of gedeeltelijk buiten de doorgangsruimte passeert en dus aan de overkant terechtkomt;
- de vloer buiten het veld, het plafond of een persoon buiten het spel raakt.
Let op dat derde punt: gedeeltelijk buiten de doorgangsruimte is al genoeg. Een bal die met de rand langs de antenne scheert en er half achterlangs gaat, is uit — ook al lijkt hij van opzij binnendoor te gaan. Raakt hij de antenne, dan is het sowieso klaar.
De uitzondering: buitenom terughalen
Nu de regel die rally's redt (10.1.2.2). Gaat de bal naar de vrije zone van de tegenstander, geheel of gedeeltelijk door de externe ruimte, dan is hij nog niet dood. Je team mag hem binnen het resterende aantal balcontacten terughalen, op één voorwaarde: de bal moet het netvlak opnieuw passeren door dezelfde externe ruimte, aan dezelfde kant van het veld. Ging hij links buiten de antenne weg, dan moet hij ook links weer terug.
Twee dingen die vaak fout begrepen worden. Ten eerste: er is geen hoogte-eis. De bal mag onder nethoogte terug, vlak boven de vloer langs, dwars door de externe ruimte — zolang hij maar aan dezelfde kant terugkomt. Ten tweede: nadat je hem hebt teruggehaald, moet hij alsnog binnen je drie contacten netjes door de doorgangsruimte over het net. De reddingsactie kost dus een contact.
Rally's die je zo redt, laten een set omslaan — en achteraf zie je op de momentumlijn in Koach precies op welk punt die omslag plaatsvond.
Wat de tegenstander wel en niet mag
De tegenstander mag deze actie niet verhinderen. Hij mag de bal in zijn eigen vrije zone niet wegtikken of blokkeren om je redding onmogelijk te maken; doet hij dat, dan is het een fout van hem. Wél mag hij zelf de bal spelen als die nog niet zijn kant heeft geraakt — dan is het simpelweg zijn bal geworden en telt de aanraking als zijn eerste contact.
En jij mag zelf de vrije zone van de tegenstander in om de bal te halen, mits je hem niet hindert (regel 11.2.4). Onder het net door lopen mag dus, zolang niemand er last van heeft; wat er verder wel en niet mag bij het net staat in de netfoutregels.
Dezelfde regel, twee praktijkbeelden
- Overpass buiten de antenne. Een harde service ketst bij de tegenstander door en zeilt buiten de antenne jouw vrije zone in. Dat is de omgekeerde situatie: nu mag hij hem buitenom terughalen. Laat je verdedigers dus doorspelen tot de bal de grond raakt.
- Doorgeschoten pass. Je passer stuurt de bal buiten de antenne richting de overkant. Je buitenaanvaller sprint erachteraan, speelt hem in de vrije zone van de tegenstander terug langs dezelfde kant, en je spelverdeler kan er nog wat mee. Dat is legaal én spectaculair — en precies waarom teams die out of system trainen meer rally's winnen.
Zo train je het
De reden dat deze bal wordt losgelaten, is bijna nooit onwetendheid bij de coach en bijna altijd twijfel bij de speler. Bouw daarom een vaste oefening: gooi ballen bewust buiten de antenne richting de overkant, en laat het team er drie contacten van maken. Spreek af wie erachteraan gaat (in de regel de buitenaanvaller aan die kant) en wie het net vrijhoudt. Twee keer per seizoen tien minuten is genoeg om de aarzeling eruit te krijgen. De rest van het regelkader staat in alle volleybalregels op een rij.
Veelgestelde vragen
Is een bal die de antenne raakt altijd uit?
Ja. De antenne raken maakt de bal direct uit, ook als hij daarna binnen de lijnen valt. Hetzelfde geldt voor het net buiten de zijbanden, de palen en de spankabels.
Mag je een bal buiten de antenne om terughalen?
Ja, als de bal naar de vrije zone van de tegenstander is gegaan. Je mag hem binnen je resterende contacten terughalen, mits hij het netvlak weer passeert door dezelfde externe ruimte, aan dezelfde kant van het veld.
Mag die bal onder nethoogte terugkomen?
Ja. Er geldt geen hoogte-eis bij het terughalen buitenom: de bal mag vlak boven de vloer langs de antenne terug, zolang hij aan dezelfde kant blijft. Daarna moet hij nog wel binnen je drie contacten netjes door de doorgangsruimte over het net.
Mag de tegenstander die reddingsactie tegenhouden?
Nee. De tegenstander mag de terugkerende bal niet wegtikken of blokkeren om je actie onmogelijk te maken; dat is een fout van hem. Hij mag de bal wel gewoon spelen als hij hem aan zijn kant zelf wil overnemen.
Probeer het zelf in Koach
Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.
Start met Koach