Bal op de lijn: in of uit in volleybal?
De bal landt op de achterlijn, de ene helft van de zaal roept 'uit', de andere 'in'. De regel is glashelder en de discussie dus overbodig — al zit er in de beoordeling ervan meer subtiliteit dan de meeste spelers denken.
De regel: de lijn hoort bij het veld
De bal is in zodra hij de vloer van het speelveld raakt, inclusief de begrenzingslijnen (regel 8.3). Die lijnen zijn 5 centimeter breed en worden binnen de afmetingen van het veld getekend: de 18 bij 9 meter is gemeten tot en met de buitenkant van de lijnen. Een bal die de lijn ook maar met een millimeter raakt, is dus binnen.
De keerzijde staat in regel 8.4.1: de bal is uit wanneer het deel van de bal dat de vloer raakt volledig buiten de begrenzingslijnen ligt. Het gaat dus niet om waar de bal lijkt te vallen, maar om het contactvlak op de vloer. De veldmaten en alle lijnen staan in afmetingen van een volleybalveld.
Waar het contactvlak zit
Een volleybal is geen punt maar een bol die bij het neerkomen platdrukt. Dat platgedrukte vlak — bij een harde smash al snel tien tot vijftien centimeter breed — is wat telt. Een bal die schuin invalt en op het oog naast de lijn lijkt te landen, kan met zijn contactvlak alsnog de lijn raken. Vandaar dat een lijnrechter niet naar de bal in de lucht kijkt, maar naar het moment van neerkomen, en het liefst van opzij langs de lijn.
Twee hardnekkige misverstanden die je uit je team kunt halen:
- "Hij stuiterde het veld in, dus hij was in." Onzin. Waar de bal na de stuit heen gaat, wordt bepaald door de spin en zegt niets over het contactpunt.
- "Ik zag licht tussen de bal en de lijn." Vanuit een hoek zie je het contactvlak nooit; die waarneming is fysiek onbetrouwbaar.
Eén lijnbeslissing kan een set doen kantelen — scoor je live mee in Koach, dan lees je achteraf terug op welke rally dat gebeurde.
Wie beslist wat
De eerste scheidsrechter beslist, altijd. Bij wedstrijden op hoger niveau helpen twee of vier lijnrechters: vlag omlaag betekent in, vlag omhoog betekent uit, vlag omhoog met een tik op de top betekent 'aangeraakt' (de bal is uit maar via het blok of een verdediger), en zwaaien langs de achterlijn wijst op een voetfout van de serveerder. De eerste scheidsrechter mag een vlagsignaal overrulen; dat leidt op de tribune tot verontwaardiging maar is volledig correct. Alle signalen staan in scheidsrechtergebaren uitgelegd.
In de regiocompetitie zijn er geen lijnrechters en staat er vaak zelfs maar één scheidsrechter, die schuin over het veld kijkt. Dat verklaart waarom lijnbeslissingen daar vaker discutabel zijn — niet omdat de regel anders is, maar omdat er letterlijk minder ogen zijn. Op het hoogste niveau bestaat daarnaast een videochallenge, waarbij de coach een beperkt aantal keer per set om herziening kan vragen.
Andere lijnen, andere gevolgen
Niet elke lijn werkt hetzelfde:
- De begrenzingslijnen (zij- en achterlijn): horen bij het veld — bal erop is in.
- De aanvalslijn (driemeterlijn): hoort bij de voorzone. Een achterspeler die met zijn hak op de lijn afzet, zet af in de voorzone en maakt dus een fout — zie de driemeterlijn-regels.
- De achterlijn bij de service: hoort bij het veld en is dus verboden terrein voor de serveerder — zie voetfout bij de service.
- De middenlijn: hoort bij béíde speelhelften, en mag daarom door beide teams worden aangeraakt.
Zo organiseer je het roepen
De meeste verloren punten aan lijnballen komen niet door verkeerde beoordelingen van de scheidsrechter, maar doordat spelers zelf de bal laten vallen die binnen viel. Drie afspraken die dat oplossen:
- De speler die het dichtst bij de lijn staat, roept. Niet de speler die bij de bal staat — die kijkt naar de bal en niet naar de lijn.
- Bij twijfel: spelen. Een bal die je speelt en die uit was, kost niets; een bal die je laat vallen en die in was, kost een punt.
- Roep 'uit' pas als de bal al voorbij is. Wie te vroeg roept, laat de bal vallen op een inschatting die achteraf net verkeerd was.
Bij jeugd en CMV geldt exact dezelfde regel: lijnen horen bij het veld. Bij CMV-volleybal wordt op verkleinde velden gespeeld die vaak met lintjes zijn uitgezet — dan is de afspraak vooraf dat het lintje zelf ook bij het veld hoort. Het volledige regeloverzicht staat in alle volleybalregels op een rij.
Veelgestelde vragen
Is een bal op de lijn in of uit?
In. De begrenzingslijnen zijn 5 centimeter breed en horen bij het speelveld, dus een bal die de lijn ook maar raakt is binnen. Dat geldt voor zowel de zijlijnen als de achterlijn.
Waar kijkt de scheidsrechter precies naar?
Naar het deel van de bal dat de vloer raakt. Een bal drukt bij het neerkomen plat, en dat contactvlak bepaalt de beslissing — niet waar de bal daarna heen stuitert of hoe hij van opzij lijkt te vallen.
Hoort de driemeterlijn ook bij het veld?
De driemeterlijn is geen begrenzingslijn maar hoort bij de voorzone. Voor een achterspeler die boven nethoogte wil aanvallen, betekent afzetten op de lijn dus afzetten in de voorzone, en dat is een fout.
Mag de scheidsrechter een lijnrechter overrulen?
Ja. De eerste scheidsrechter beslist altijd en mag een vlagsignaal naast zich neerleggen. Dat is reglementair volkomen correct, ook al leidt het langs de lijn vaak tot verbazing.
Probeer het zelf in Koach
Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.
Start met Koach