Libero-statistieken in volleybal: meten wat je libero bijdraagt

Libero-statistieken in volleybal zijn lastig, want de gewone telling kijkt naar punten en een libero maakt er bijna geen. Wie alleen punten telt, ziet zijn libero onderaan het lijstje staan. Hier lees je welke cijfers wel iets zeggen, hoe je de rally's met en zonder libero leest en wat een app daarvan kan meten.

Waarom zeggen gewone statistieken weinig over een libero?

De libero is een achterspeler met beperkingen: volgens de spelregels van de FIVB mag hij niet serveren, niet blokken en niet aanvallen als de bal bij het raken helemaal boven de netrand is. Sommige competities buiten de FIVB-regels laten hem wel serveren; dat verschilt per land en competitie, zie mag de libero serveren. Zijn werk zit in de eerste bal: de receptie op de service van de tegenstander en de verdediging tegen hun aanval. Wat hij verder wel en niet mag, staat bij de libero: regels en rol.

Een gewoon wedstrijdrapport telt punten uit aanval, blok en service. Voor een libero blijven die kolommen leeg. Het gevolg: op elk spelersblad staat hij onderaan, terwijl hij misschien de helft van alle eerste ballen speelde. Wil je zijn bijdrage zien, dan heb je andere cijfers nodig.

Welke libero-statistieken zeggen wel iets?

• Receptie. Een cijfer per pass, bijvoorbeeld van 0 (fout) tot 5 (perfect), en daaruit het gemiddelde en het aandeel goede passes. Dit is voor de meeste libero's het belangrijkste getal.
• Verdediging. Hoeveel aanvallen hij speelbaar houdt, en hoe goed. Wat je als dig telt en wat niet, staat bij verdediging als statistiek.
• Fouten. Een libero maakt weinig fouten, maar zijn fouten zijn bijna altijd duur: een pass die wegspringt, een bal die tussen twee spelers valt.
• Rally's met en zonder libero. Het deel van de rally's dat je team wint terwijl hij in het veld staat. Dat zegt iets over het team met hem, niet alleen over zijn eigen balcontacten.
• Plus-minus. Gewonnen min verloren rally's terwijl hij in het veld stond. Zie plus-minus in volleybal.

Receptie en verdediging meet je per balcontact, de rally's met en zonder libero en de plus-minus per rally. Het eerste soort vraagt meer werk tijdens de wedstrijd, het tweede krijg je bijna gratis als je live scoort.

Rally's met en zonder libero: hoe lees je dat getal?

In Koach staat na een live bijgehouden wedstrijd onder Statistieken de regel Met libero in het veld. Rechts staat het deel van de rally's dat je won terwijl er een libero in het veld stond. Eronder staat hoeveel rally's dat waren, welk deel je won zonder libero, en tussen haakjes over hoeveel rally's dat ging. Bij een wedstrijd in de modus Simpel vind je de regel in het blok Momentum; bij een wedstrijd met Expert-cijfers staat hij in Expert-cijfers, naast de side-out per receptiekwaliteit. De regel verschijnt alleen als er rally's met én zonder libero waren, en hij telt altijd de hele wedstrijd, niet één set.

Lees het tweede getal voorzichtig. Met Libero automatisch wisselen aan komt de libero in voor een midden op plek 5 of 6, en ook op plek 1 als de tegenstander serveert. Hij gaat eruit zodra die midden naar voren draait, of als jullie zelf serveren met de midden op plek 1. Speel je met de libero voor je middens, dan zijn de rally's zonder libero dus vooral rally's waarin je midden zelf serveert. Dat zijn andere rally's dan die met libero, waarin ook alle passes op hun service zitten.

Een eigen rekenvoorbeeld. Met libero win je 112 van de 190 rally's, bijna zes van de tien. Zonder libero win je 14 van de 34, ruim vier van de tien. Dat lijkt een groot verschil, maar die 34 rally's zijn bijna allemaal servicebeurten van je midden. Vergelijk ze daarom met de kolom Breakpt in de rotatietabel: hoeveel rally's win je in het algemeen op eigen service? Ligt dat in de buurt van die vier op tien, dan zegt het verschil weinig over de libero en veel over het verschil tussen ontvangen en serveren.

Een eerlijker vergelijking krijg je als je in een oefenwedstrijd een hele set zonder libero speelt: dan zitten er ook passes op hun service in de groep zonder libero. En heb je twee libero's, weet dan dat de regel geen onderscheid tussen hen maakt. Hij telt alleen of er een libero in het veld stond; voor het verschil tussen je libero's kijk je in hun profielen.

Wat meet Koach per libero, en wat niet?

Wat je over je libero terugziet, hangt af van de modus waarin je de wedstrijd bijhoudt. In Simpel tik je per punt hoe het viel, in Expert geef je elk balcontact een cijfer van 0 tot 5.

In het profiel van de libero (Team, tik op de speler, tab Statistiek):

• Receptie: het gemiddelde receptiecijfer, het aantal passes en de lijn Receptie per wedstrijd. Dit blok krijgt een speler met positie Libero, of de speler die je in de Team-tab bij Rollen als libero kiest. De cijfers komen uit de Expert-modus, bij de stap Receptie. Wat elk cijfer betekent, staat bij receptie en service beoordelen van 0 tot 5.
• Cijfers 0-5: de andere vaardigheden die hij met een cijfer kreeg, zoals verdediging. Receptie staat hier bij een libero niet, die heeft zijn eigen blok.
• Fouten: zijn fouten per soort over het seizoen, met in Op het veld waar hij stond toen ze vielen.
• Rotaties en posities: per rotatie het deel van de rally's dat je won terwijl hij in het veld stond, en zijn plus/min over het seizoen. Heb je twee libero's, dan leg je hun profielen naast elkaar.

Bij de wedstrijd zie je de regel met en zonder libero en de rotatietabel. Bij een Expert-wedstrijd staat onder Beoordelingen ook Per speler, met de receptie van elke speler in die wedstrijd.

Tijdens de wedstrijd houdt de app bij wie er in het veld staat. Met de schakelaar Libero automatisch wisselen doet de app de liberowissels zelf; je vindt hem in het blad Opstelling onder Libero, en in de modus Simpel ook onder Meer. Wil je zelf wisselen, dan zet je hem uit. Met twee libero's kies je in het blad Libero in het veld welke er speelt; zie twee libero's in de app. Een liberowissel telt in de analyse niet als wissel: de rij na een wissel in Momentum kijkt alleen naar echte wissels.

Wat Koach niet ziet: een dig in de modus Simpel (daar telt alleen hoe de rally eindigde), een receptiecijfer zonder Expert, en wedstrijden die je achteraf invult of die een gemachtigde scorer afrondt. Die laatste twee krijgen geen rally-analyse. Hoe je zulke cijfers naast de rest van je wedstrijd leest, staat in volleybalstatistieken begrijpen; wat Koach kost na de proef, op de prijzenpagina.

Hoe gebruik je libero-statistieken in de praktijk?

1. Twee libero's kiezen. Vergelijk hun receptiegemiddelde pas als ze allebei genoeg passes hebben, bijvoorbeeld een paar wedstrijden elk. Een gemiddelde over tien passes is een indruk, geen oordeel.
2. De trend volgen. De lijn Receptie per wedstrijd laat zien of hij groeit. Een dip na een blessure of in een drukke periode zie je daar eerder dan in je geheugen.
3. Het gesprek voeren. Een libero hoort zelden zijn naam bij de punten. Laat hem zijn eigen receptiecijfers zien: dat is zijn scorebord.
4. Iemand laten scouten. Receptiecijfers geven tijdens het coachen is lastig. Laat een medetrainer de wedstrijd in de Expert-modus bijhouden, zodat jij kunt coachen.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Twee libero's in de app: de rol volgt wie er speelt Verdediging als statistiek in volleybal: digs per set en wat goed is De libero: regels, rol en registratie in je team

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken