Soorten service in volleybal: alle varianten naast elkaar

Soorten service in volleybal zijn er meer dan onderhands en bovenhands. Een float en een topspin uit stand vliegen totaal anders, en tussen de jump float en de sprongservice met topspin zit een groot verschil in risico. Hieronder staan ze naast elkaar: wat de bal doet, voor wie de service past en wat hij je kost.

Welke soorten service zijn er in volleybal?

Je kunt services op twee manieren indelen. Naar hoe je slaat: onderhands, bovenhands uit stand of na een sprong. En naar wat de bal doet: zweven zonder rotatie of duiken met topspin. Combineer je die twee, dan houd je vijf services over die je op elk niveau tegenkomt. De service is de enige techniek waarbij je de bal volledig zelf in de hand hebt; hoe hij zich verhoudt tot de andere basistechnieken, staat in volleybaltechniek leren.

Elke service begint bij de opgooi, en die is per soort anders: laag en stil voor een float, hoog en ver het veld in voor een sprongservice. De hoogtes en de plek per service staan in de opgooi bij de service.

De onderhandse service

De bal ligt op heuphoogte in je niet-slaande hand, de slagarm zwaait gestrekt als een slinger naar voren en raakt de bal met de muis van de hand of een vuist, onder het midden. Hij vraagt weinig kracht en gaat er bij beginners veel vaker in dan een bovenhandse poging, en daardoor komen er rally's op gang. Het nadeel is de hoge, langzame boog: zodra de tegenstander een beetje kan passen, geef je met deze service de aanval cadeau.

Eén regelpunt dat vaak gemist wordt: volgens het reglement sla je de bal nadat hij is opgegooid of losgelaten (regel 12.4.1 van de FIVB). Laat hem dus vlak voor het contact een fractie los. In jeugdcompetities kunnen eigen afspraken gelden. De techniek stap voor stap staat in onderhands serveren.

Bovenhands uit stand: float of topspin

De float en de topspin beginnen hetzelfde: voeten in spreidstand, de bal vóór je slagschouder, gewicht van achter naar voor. Het verschil zit volledig in het contact.

De float service

Je raakt de bal met een open, stijve hand precies in het midden en stopt de beweging vrijwel direct na het contact, zonder polsslag. De bal krijgt geen rotatie mee, en een bal zonder rotatie vliegt onrustig: de lucht laat afwisselend aan verschillende kanten los, waardoor hij laat wegzakt of opzij zwenkt. De passer moet tot het laatste moment bijsturen. Daarom is de float op veel niveaus de standaardservice: hij kost weinig kracht en zet toch druk. Waarom hij zweeft en hoe je het stille contact traint, staat in de float service.

De topspinservice uit stand

Hier raak je de bal iets onder en achter het midden en klapt je pols over de bovenkant. De bal krijgt voorwaartse rotatie en duikt daardoor sneller naar beneden dan een bal zonder rotatie. Je kunt hem dus harder slaan en hem toch binnen het veld laten landen. Het nadeel: de baan is voorspelbaar, en een goede passer leest hem vroeg. De opgooi gaat hoger en iets vóór je slagschouder, zodat je de bal met een volle armzwaai van achter en onder kunt raken.

Sprongservices: jump float en sprong met topspin

De jump float

Na een aanloop van één of twee passen spring je en sla je een float op je hoogste punt. Het contact is hetzelfde als bij de staande float; wat de sprong toevoegt is hoogte. Daardoor wordt de baan vlakker en heeft de passer minder tijd. De opgooi gaat niet hoger maar verder naar voren, en de timing van opgooi, aanloop en sprong is het lastigste deel. Voor veel spelers is dit de stap na de staande float, omdat er geen extra kracht voor nodig is. De opbouw en de rekensom achter de keuze staan in de jump float service.

De sprongservice met topspin

Dit is een volledige aanval op je eigen opgooi: een hoge opgooi met topspin, een meter of meer het veld in, een aanloop van drie of vier passen, afzet achter de achterlijn en contact op je hoogste punt met een volle armzwaai en polsactie. Het is de snelste service en hij levert doorgaans de meeste aces op, maar ook de meeste fouten. Hij belast schouder, knieën en enkels als een extra smash, dus het volume bouw je geleidelijk op. Het traject staat in de sprongservice aanleren.

De hybride service

Op hoog niveau zie je ook een harde sprongservice met weinig rotatie, vlak over het net geslagen, die aan het eind kan wegzakken als een float. Die heet wel de hybride service. Het is geen service om mee te beginnen: wie hem slaat, beheerst eerst beide andere sprongservices.

Minder gangbare services

• Skyball. Een onderhandse of zijwaartse service die extreem hoog gaat en in een steile lijn naar beneden valt. Je ziet hem in het zand, waar zon en wind meehelpen. In een zaal is daar meestal geen ruimte voor.
• Zijwaartse service. De arm zwaait op schouderhoogte opzij naar de bal. Sommige trainers gebruiken hem bij jonge spelers als tussenstap tussen onderhands en bovenhands.
• Roundhouse of hookservice. De arm draait in een boog over het hoofd, met een float-contact. Vroeger vaker gezien, nu zeldzaam.

Welke service past bij welke speler?

De volgorde waarin spelers ze leren, ligt redelijk vast:

1. Onderhands, tot acht van de tien services het veld in gaan.
2. Float uit stand, zodra een speler de bal met kracht en controle bovenhands raakt. Bij de jeugd is dat meestal ergens tussen tien en dertien jaar, afhankelijk van kracht en techniek.
3. Jump float, als de staande float betrouwbaar is vanaf de achterlijn.
4. Sprongservice met topspin, voor wie een volledige aanvalsbeweging heeft en ook in de laatste set nog fris genoeg is om hem te slaan.

De topspin uit stand staat er een beetje naast: sommige spelers slaan hem als harde variant zonder sprong, anderen slaan hem nooit. Op elk niveau geldt dezelfde vuistregel: een speler heeft één betrouwbare service voor de spannende punten en hooguit één service die druk zet. Welke de juiste is, beslis je niet op gevoel maar op wat hij oplevert: hoeveel aces en gedwongen vrije ballen tegenover hoeveel fouten.

Wat het reglement zegt over elke soort service

Het reglement schrijft geen soort service voor: onderhands, bovenhands en met sprong zijn allemaal toegestaan, en voor alle soorten gelden dezelfde regels (regel 12.4 van de Official Volleyball Rules 2025-2028). Je hebt acht seconden na het fluitsignaal en één opgooi, en bij de slag of de afzet voor een sprongservice raak je het veld (de achterlijn inbegrepen) en de vloer buiten de servicezone niet. Alles over de opslag, van de servicevolgorde tot het afschermen, staat in de serviceregels in volleybal.

Meten welke service werkt

In Koach houd je per service bij wat hij opleverde. In de modus Simpel tik je na een ace op Ace, met de serveerder er al bij, en na een fout op Servicefout. In de modus Expert geef je elke service een cijfer: 0 Fout, 1 Makkelijk, 2 Redelijk, 3 Druk, 4 Vrije bal en 5 Ace. Zo zie je niet alleen de aces en fouten, maar ook hoe vaak een service de tegenstander uit zijn aanval haalt.

Na een paar wedstrijden staan de servicecijfers per speler in zijn profiel, naast die van het team. Laat je een speler overstappen van de staande float naar de jump float, dan zie je over de wedstrijden heen of zijn cijfers stijgen of dalen. Wat Koach kost na de proef staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

De opgooi bij de service: hoe hoog en hoe ver naar voren? De float service: waarom de bal zweeft en hoe je hem slaat De jump float service: meer druk, minder risico

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken