Serviceregels volleybal: alles over de opslag op één pagina

Serviceregels in volleybal lijken simpel, tot er een discussie ontstaat over een opgooi die je laat vallen, een voet op de lijn of een middenspeler die zijn handen opsteekt. Hier staan alle regels voor de service op één pagina, volgens het FIVB-reglement 2025-2028, met per onderwerp een link naar de uitwerking.

Wie serveert er, en in welke volgorde?

De regels hieronder komen uit de Official Volleyball Rules 2025-2028 van de FIVB, vooral uit regel 12. De eerste service van set 1 en van een beslissende vijfde set gaat naar de ploeg die via de toss de service krijgt; de andere sets begint de ploeg die de vorige set niet als eerste serveerde (regel 12.1).

Daarna bepaalt de rotatie wie er serveert (regel 12.2). Wint de serverende ploeg de rally, dan serveert dezelfde speler opnieuw. Wint de ontvangende ploeg, dan draait die ploeg één plek met de klok mee en serveert de speler die van rechtsvoor naar rechtsachter schuift. Serveert de verkeerde speler, dan is dat een rotatiefout: punt en service voor de tegenstander, en soms verdwijnen er al gescoorde punten van het bord. Hoe dat precies gaat, lees je in verkeerde serveerder. De libero serveert volgens het FIVB-reglement nooit (regel 19.3.1).

Waar sta je bij de service?

De servicezone is 9 meter breed en ligt achter de achterlijn. Opzij wordt hij begrensd door twee streepjes van 15 centimeter, 20 centimeter achter de achterlijn in het verlengde van de zijlijnen; naar achteren loopt hij door tot het einde van de vrije zone (regel 1.4.2). Op het moment dat je de bal raakt, of bij een sprongservice op het moment van de afzet, mag je het veld niet raken, de achterlijn ook niet, en evenmin de vloer buiten de servicezone (regel 12.4.3). Daarna mag je in het veld stappen of landen. De valkuilen, zoals de schuine aanloop van een sprongserveerder, staan in voetfout bij de service.

Hoe moet je serveren?

• Pas na het fluitsignaal. De eerste scheidsrechter geeft de service vrij als beide ploegen klaar zijn en de serveerder de bal heeft (regel 12.3). Een service vóór het fluitsignaal wordt geannuleerd en overgedaan (regel 12.4.5).
• Binnen 8 seconden. Vanaf het fluitsignaal heb je 8 seconden om de bal te raken (regel 12.4.4). Meer daarover in de 8-secondenregel.
• Met één hand of arm. Je slaat de bal met één hand of een deel van één arm, nadat je hem hebt opgegooid of losgelaten (regel 12.4.1). Onderhands, bovenhands of in de sprong maakt niet uit; met twee handen slaan is fout, ook bij een sprongservice.
• Eén opgooi. Je mag de bal maar één keer opgooien of loslaten; stuiteren en de bal in je handen draaien vooraf mag wel (regel 12.4.2). Een tweede opgooi na een mislukte eerste kent het FIVB-reglement dus niet. Sommige competities staan wel één herkansing per servicebeurt toe, bijvoorbeeld het Amerikaanse schoolvolleybal (NFHS); kijk in het reglement van je eigen competitie.

Wanneer is een service fout?

Het reglement maakt onderscheid tussen fouten bij het slaan zelf en fouten daarna (regel 12.6). Bij het slaan is de service fout als de verkeerde speler serveert of als de uitvoering niet klopt: een voet op de lijn, te laat, twee handen. Na een goede slag is de service fout als de bal:

• een speler van de eigen ploeg raakt;
• niet helemaal over het net gaat binnen de doorgangsruimte: boven het net, tussen de antennes en hun denkbeeldige verlengde;
• uit gaat;
• over een scherm van de eigen ploeg gaat (zie verderop).

Het net raken mag: de bal mag het net raken terwijl hij erover gaat (regel 10.2). Een service die de netband tikt en aan de andere kant valt, telt dus gewoon; meer in service raakt het net. Bij elke servicefout krijgt de tegenstander het punt en de service.

De serviceregels in één tabel

Wat moet de ontvangende ploeg weten?

Op het moment van de serviceslag moet de ontvangende ploeg in de juiste rotatievolgorde staan; de serverende ploeg mag sinds de editie 2025-2028 elke positie innemen (regel 7.4). Staat de ontvangende ploeg verkeerd, dan is dat een positiefout. Maakt de serveerder op hetzelfde moment een fout bij het slaan, dan telt de servicefout; gaat de service pas daarna mis, bijvoorbeeld uit, dan telt de positiefout (regel 12.7).

De service blokkeren is altijd fout (regel 14.5). Aanvallen mag wel, behalve als je de bal in de voorzone raakt terwijl hij helemaal boven de netrand is (regel 13.2.4). En de serverende ploeg mag de ontvangers het zicht op de serveerder en de vlucht van de bal niet ontnemen: geen scherm van spelers, en geen handen boven het hoofd tot de bal over het net is (regel 12.5). Wanneer een scheidsrechter een scherm fluit, lees je in afschermen bij de service. Het verbod op handen boven het hoofd is nieuw in de editie 2025-2028; het staat met de andere wijzigingen in de nieuwe spelregels.

Afwijkende serviceregels bij jeugd en recreanten

Alles hierboven is het FIVB-reglement. Nationale bonden en competities passen het aan, vooral voor de jeugd. Voorbeelden die je tegenkomt: een maximum aantal services op rij voor dezelfde serveerder, waarna het team doordraait; een servicelijn dichter bij het net voor de jongste kinderen; een herkansing bij een mislukte opgooi; of een libero die wel mag serveren. Welke regel bij jou geldt, staat in het reglement van je eigen bond of competitie. Het totaaloverzicht van de spelregels staat in alle volleybalregels op een rij.

Servicevolgorde en servicefouten bijhouden in Koach

Wie live scoort in Koach, ziet bovenin de Servicevolgorde: de serveerder vooraan en daarna wie volgt, en op het veld een S bij wie aan service is. Win je de service terug, dan draait het veld mee, dus je ziet altijd of de juiste speler achter de lijn staat. De libero staat niet in die rij: op zijn plek staat de speler voor wie hij invalt. Gaat de service van je eigen serveerder mis, dan tik je op het punt voor de tegenstander en in de lade op Servicefout, en komt de fout op naam van je serveerder; in het spelersprofiel staan de fouten later per soort.

Speelt je team met een jeugdregel, dan kies je bij Max. services op rij 3, 4 of 5. Na zoveel punten op rij van dezelfde serveerder draait het team in de app vanzelf door.

Wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Voetfout bij de service: waar mag je precies staan? Hoeveel seconden heb je om te serveren? De 8-secondenregel Mag je een service blokkeren of direct terugslaan?

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken