Sprongset volleybal: wanneer en hoe aanleren | Koach
Start 14 dagen gratis

Sprongset in volleybal: wanneer springen en hoe je het aanleert

Het korte antwoord

Een sprongset in volleybal is een bovenhandse set die je spelverdeler op het hoogste punt van een sprong speelt. Hij doet dat bij een goede, hoge pass dicht bij het net: hij raakt de bal eerder, het tempo kan omhoog en het blok moet rekening houden met een dump. Bij een lage of verre pass set hij vanaf de grond.

Een sprongset in volleybal ziet er bij een goede spelverdeler vanzelfsprekend uit, maar hij is alleen een wapen op het juiste moment. Hier lees je wanneer je spelverdeler springt en wanneer niet, hoe de timing werkt, wat het van zijn benen vraagt en hoe je de sprongset in stappen aanleert.

Leestijd: 7 min

Wat is een sprongset en wat levert hij op?

Bij een sprongset zet je spelverdeler af met twee voeten en speelt hij de bal bovenhands op of vlak voor het hoogste punt van zijn sprong. De handen doen hetzelfde als bij een set vanaf de grond: het mandje boven het voorhoofd, alle tien de vingers tegelijk, een kort en verend contact. Die basis staat in bovenhands setten, en die moet er eerst staan. Wat de sprong toevoegt, zijn vier dingen:

Een rekenvoorbeeld bij het eerste punt. Stel dat de pass piekt op 3,5 meter en dat je spelverdeler de bal in de sprong raakt op 2,4 meter in plaats van staand op 2,0 meter. De bal valt dan 1,1 meter in plaats van 1,5 meter, en dat duurt ongeveer 0,47 in plaats van 0,55 seconde (de wortel van 2 keer de valhoogte gedeeld door 9,81). Hij speelt de bal dus zo'n 0,08 seconde eerder, en de set begint 40 centimeter hoger. Dat lijkt weinig, maar bij een snelle middenaanval springt de aanvaller al voordat de set vertrekt, en dan telt elke fractie. Welke tempo's er zijn, staat in aanvalstempo's.

Wanneer springt je spelverdeler wel, en wanneer niet?

De pass beslist. Een sprongset op een slechte pass kost meer dan hij oplevert: de spelverdeler is niet in balans, de set wordt onzuiver en de aanvaller krijgt een bal die hij niet kan slaan.

De passSprongset?Waarom
Hoog, op de doelplek, een halve tot een hele meter van het netJaTijd om op de plek te staan en af te zetten; eerder raken en dreigen met de dump
Strak bij het net, dreigt erover te gaanJa, als het kanIn de sprong haal je hem nog aan je eigen kant; let op de netregel hieronder
Laag of snelNeeGeen tijd om af te zetten; je zou de bal raken terwijl je nog stijgt
Ver van het net of ver van de doelplekNeeJe moet eerst lopen; vanaf de grond, met je benen, set je stabieler en verder
Hoge bal ver naar buiten bij een jonge spelverdelerNog nietIn de lucht ontbreekt de kracht uit de benen; eerst de afstand vanaf de grond beheersen

Ook vermoeidheid telt. Na een lange rally of aan het eind van een zware training wordt een sprongset slordig, en dan is een set vanaf de grond de betere keuze. Hoe je een bal uit een slechte pass toch speelbaar maakt, staat in setten uit een slechte pass.

De techniek en de timing van de sprongset

  1. Eerst op de plek. Je spelverdeler loopt naar de doelplek en staat stil voordat hij afzet, met de rechtervoet iets voor en de schouders naar positie 4 gedraaid. Wie al lopend afzet, zweeft in de lucht nog door.
  2. Handen vroeg omhoog. Het mandje staat al boven het voorhoofd voordat hij afzet. In de lucht is er geen tijd meer om de handen te zetten.
  3. Recht omhoog afzetten. Met twee voeten, recht omhoog. Wie naar het net toe springt, raakt het net of zet een voet over de middenlijn. Dezelfde voetenplek bij afzet en landing is een goede controle.
  4. Raken op het hoogste punt. Op het hoogste punt van een sprong staat je lichaam heel even stil: je gaat niet meer omhoog en nog niet omlaag. Daar is het contact het rustigst. Als vuistregel om mee te beginnen zet hij af als de bal op zijn hoogste punt hangt of net begint te vallen; hoe hoger de pass, hoe later. Elke spelverdeler vindt daarna zijn eigen moment.
  5. Kracht uit romp en armen. In de lucht kun je je benen niet strekken, dus komt de kracht uit romp, armen en vingers. Daarom past de sprongset vooral bij korte en snelle ballen. Moet de bal hoog en ver naar buiten, dan strekt hij de armen volledig door naar het doel. Ook over het hoofd kan het in de sprong: de heupen gaan pas op het contact naar voren, onder de bal. Die beweging staat in de achterwaartse set.
  6. Landen en meteen dekken. Op twee voeten, op de plek van de afzet, en direct een paar passen achter de aanvaller voor de bal die van het blok terugkomt.

Een spelverdeler achterin: wat mag in de sprong?

Ook een spelverdeler die achterin staat, mag in de sprong setten. Hij mag alleen vanuit de voorzone geen bal die helemaal boven de netrand is over het net spelen: dat is een aanvalsfout van een achterspeler (regel 13.3.3 van de Official Volleyball Rules 2025-2028). Bij een strakke pass moet zijn sprongset dus echt naar zijn eigen aanvaller gaan, en een dump uit de sprong is alleen iets voor een spelverdeler die voorin staat. In jeugdcompetities kunnen eigen afspraken gelden.

Belasting: elke sprongset is een sprong

Een spelverdeler die op elke goede pass springt, blokt daarnaast in de rotaties waarin hij voorin staat. Zo komt hij in een training en een wedstrijd aan veel sprongen, meestal niet maximaal maar wel vaak. In onderzoek bij senioren en profs maakte de spelverdeler zelfs de meeste sprongen van alle posities; de studies staan in hoe vaak een volleyballer springt. Tel die sprongen mee als je de week plant, bouw het aantal sprongsets geleidelijk op en laat een jonge spelverdeler die nog groeit in lange setseries ook vanaf de grond spelen. Heeft een spelverdeler aanhoudende of hevige pijn aan knie, enkel of onderbeen, laat het dan nakijken door een huisarts, sportarts of fysiotherapeut.

De sprongset aanleren: opbouw in vijf stappen

  1. De sprong zonder bal. Handen omhoog in het mandje, afzetten, recht omhoog, landen op dezelfde plek. Leg een lijn op de vloer evenwijdig aan het net en controleer na elke landing of de voeten erachter staan.
  2. Zelf opgooien en vangen. De spelverdeler gooit de bal boven zich op, springt en vangt hem in het mandje op het hoogste punt. Daarna dezelfde vorm, maar nu de bal naar zichzelf omhoog setten in plaats van vangen. Zo groeit de timing zonder dat er een doel is.
  3. Een aangegooide bal naar een doel. Een trainer gooit hoog en rustig naar de doelplek, de spelverdeler springt en set naar een hoepel of partner op positie 4, daarna naar positie 2 over het hoofd. Pas als dat lukt, wordt de aangooi lager en sneller.
  4. Uit de pass, met een beslissing. Een passer ontvangt een aangegooide of geslagen bal. Is de pass goed, dan springt de spelverdeler; is hij laag of ver, dan set hij vanaf de grond. Laat hem na elke bal hardop zeggen waarom hij koos. Veel herhalingen voor meerdere spelverdelers tegelijk haal je met de Set-up carrousel spelverdelers.
  5. Met blok en dreiging. Een blokkeerder aan de overkant, en de spelverdeler kiest in de lucht tussen setten en zelf aanvallen. De Setter-dump beslisoefening traint precies dat moment: het blok lezen terwijl de bal naar je handen komt.

Geef je spelverdeler één beslisregel. Kan ik de bal op het hoogste punt van mijn sprong spelen, dicht bij de doelplek? Dan springen. Twijfel? Dan vanaf de grond. Een spelverdeler die zijn sprongset alleen op goede passen gebruikt, maakt er minder fouten mee dan een die op alles springt.

Zien of de sprongset je aanval helpt

Of de sprongset iets oplevert, zie je bij je aanvallers, niet bij je spelverdeler. In Koach geef je in de modus Expert elke set een cijfer van 0 tot 5, van Fout via Slecht, Matig, OK en Goed tot Perfect, met de spelverdeler van die rotatie al gekozen. Na de wedstrijd staan bij de Expert-cijfers per aanvaller zijn pogingen en zijn rendement, en in de kolommen 4-5 en 0-2 welk deel van zijn aanvallen een kill werd na een pass of verdediging met een 4 of 5, en na een 0 tot 2. Op die goede passen springt je spelverdeler. Of een set in de sprong was, houdt de app niet bij; vergelijk daarom de wedstrijden van voor en na. Worden je aanvallers na een goede pass vaker een kill sinds hij in de sprong set, dan werkt het. Wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Expert-cijfers van een wedstrijd in Koach: per aanvaller pogingen, rendement en het killpercentage na een pass 4-5 en 0-2
Na de wedstrijd: per aanvaller het rendement, en welk deel van zijn aanvallen een kill werd na een goede pass (4-5) en na een slechte (0-2).

14 dagen gratis, zonder creditcard. Houd je volgende wedstrijd in Expert bij en zie of je aanvallers scoren op de goede passen.

Probeer Koach in je volgende wedstrijd

Hoe het setten past tussen de andere basistechnieken, en in welke volgorde je ze aanleert, staat in volleybaltechniek leren.

Veelgestelde vragen

Moet een spelverdeler altijd in de sprong setten?

Nee. Een sprongset is een keuze voor een goede, hoge pass dicht bij het net. Op een lage, snelle of verre pass is een set vanaf de grond stabieler, omdat je dan je benen kunt gebruiken en niet hoeft te lopen en te springen tegelijk. Veel spelverdelers springen op de goede passen en blijven staan op de rest.

Is een sprongset moeilijker dan een gewone set?

Ja, want er komt timing bij. Je moet op tijd op de plek staan, recht omhoog springen en de bal op het hoogste punt raken, en in de lucht mis je de kracht uit je benen. Daarom leer je eerst de set vanaf de grond, dan de sprong zonder bal en pas daarna de sprongset op een rustig aangegooide bal.

Mag een spelverdeler achterin in de sprong setten?

Ja. Een spelverdeler die achterin staat, mag in de sprong setten naar zijn aanvaller. Hij mag vanuit de voorzone alleen geen bal die helemaal boven de netrand is over het net spelen, want dan is het een aanvalsfout van een achterspeler. Een dump uit de sprong kan dus alleen als hij voorin staat.

Hoe hoog moet een spelverdeler springen voor een sprongset?

Niet hoog. Het gaat er niet om hoe hoog hij komt, maar dat hij op het hoogste punt van zijn sprong rustig de bal speelt. Een kleine, stabiele sprong met een zuiver contact is meer waard dan een hoge sprong waarin hij naar het net zweeft of de bal raakt terwijl hij nog stijgt.

Zie of je aanvallers scoren op de goede pass

14 dagen gratis, zonder creditcard. Na drie wedstrijden zie je wat de sprongset oplevert.

Start met Koach

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.