Verschil dames en heren volleybal: net, regels en spel
Het korte antwoord
Het verschil tussen dames- en herenvolleybal zit in het reglement alleen in de nethoogte: 2,24 meter voor vrouwen, 2,43 meter voor mannen. Veld, bal, telling en de andere regels zijn gelijk. In Spaans onderzoek op topniveau duurden rally's bij de dames iets langer en eindigden bij de heren meer rally's met de service.
Het verschil tussen dames- en herenvolleybal is in de regels kleiner dan veel mensen denken: er is precies één regel die mannen en vrouwen apart noemt. Hier zie je wat het reglement gelijk houdt, wat onderzoek over het spel zegt, en wat je daarmee doet in je training.
Verschil dames en heren volleybal: wat het reglement zegt
De FIVB heeft één reglement voor zaalvolleybal, de Official Volleyball Rules 2025-2028, en dat geldt voor vrouwen en mannen. In de hele tekst staat maar één regel die de twee apart noemt: de nethoogte. Al het andere is gelijk.
| Onderdeel | Dames | Heren |
|---|---|---|
| Nethoogte (regel 2.1.1) | 2,24 m | 2,43 m |
| Veld (regel 1.1) | 18 bij 9 m | 18 bij 9 m |
| Bal (regel 3.1) | 65 tot 67 cm, 260 tot 280 g | Gelijk |
| Set (regel 6.2) | Tot 25, twee punten verschil | Gelijk |
| Wedstrijd (regel 6.3) | Drie gewonnen sets, vijfde set tot 15 | Gelijk |
| Wissels en time-outs (regel 15.1) | Zes wissels en twee time-outs per set | Gelijk |
| Libero (regel 19) | Hooguit twee | Gelijk |
| Kleding (regel 4.3) | Shirt, broek, sokken en sportschoenen | Gelijk |
Het verschil aan het net is 19 centimeter, en de hoogte wordt bij beide in het midden van het veld gemeten. De antennes steken bij beide 80 centimeter boven het net uit (regel 2.4), dus ook hun bovenkant zit bij de dames lager. Alle overige regels, van de rotatie tot de libero, staan in alle volleybalregels op een rij.
Bij de jeugd en op het zand
Voor de jeugd in de zaal noemt het FIVB-reglement geen hoogtes. Die kiest je nationale bond, vaak per leeftijd en soms per klasse, en daarbij hangt het net voor jongens en meisjes niet altijd even hoog. De gangbare hoogtes staan bij hoe hoog een volleybalnet hangt.
Op het zand is het net voor volwassenen even hoog als in de zaal: 2,43 meter voor mannen en 2,24 meter voor vrouwen. Het beachreglement van de FIVB noemt bij regel 2.1 ook lagere netten voor jeugd, en die zijn voor jongens en meisjes gelijk: 2,24 meter tot en met 16 jaar, 2,12 meter tot en met 14 jaar en 2,00 meter tot en met 12 jaar. Wat beach verder anders maakt, staat bij de beachvolleybal regels.
Wat je in het spel ziet: iets langere rally's bij de dames
Met dezelfde regels ontstaat toch een ander spel. Een studie in het Journal of Human Kinetics (Hileno en anderen, 2023) mat 1786 rally's uit de kwartfinales, halve finales en finales van de Spaanse beker voor vrouwen en mannen, vanaf de serviceslag tot het einde van de rally. De uitkomsten:
- De rally's van de vrouwen duurden iets langer. De mediaan was 5,0 seconden tegen 4,3 bij de mannen. Bij de langste rally's liep het verschil op tot ruim 4 seconden.
- Bij beide is een rally kort. Driekwart van de rally's was bij de vrouwen binnen ongeveer 10 seconden voorbij, bij de mannen binnen ongeveer 8 seconden.
- Bij de mannen eindigden in die studie meer rally's direct met de service: 18,1 procent met een servicefout of een ace, tegen 14,0 procent bij de vrouwen.
De onderzoekers verwijzen naar eerder onderzoek op topniveau, waarin het herenvolleybal meer samenhangt met acties die een rally beëindigen, en het damesvolleybal meer met acties die een rally gaande houden, zoals gedoseerde aanvallen en goede verdediging. Uit hun eigen servicecijfers leiden ze af dat de mannen in die toernooien meer risico namen bij de service. Als mogelijke verklaring noemen ze verschillen in lichaamsbouw: mannen zijn gemiddeld langer en springen hoger. Hoe hard een smash bij mannen en vrouwen gaat, lees je in de snelheid van een smash.
Twee kanttekeningen. Het gaat om gemiddelden van topwedstrijden in één land, niet om een eigenschap van elke speelster of speler. En de verschillen zijn klein: bij allebei is de helft van de rally's binnen ongeveer vijf seconden voorbij.
Wat betekent dat voor je training?
De belangrijkste les is dat dames en heren dezelfde sport spelen, met dezelfde technieken en dezelfde tactiek. Wat het onderzoek wel geeft, zijn accenten om mee te wegen:
- Train door na de eerste aanval. Speelt je team lange rally's, oefen dan de overgang van verdediging naar aanval: na elke aanval gooit de trainer meteen een tweede bal in, zodat het team opnieuw moet opbouwen. Ook een bal die niet goed wordt gepasst, moet dan nog te verzilveren zijn.
- Train de service en de pass onder druk. Eindigen veel rally's met de service, zoals in die studie bij de mannen vaker gebeurde, dan wordt een groter deel van de punten bij de opslag en de receptie beslist. Oefen een service met risico tegen een doel, en een pass tegen harde services.
- Laat de inspanning aansluiten bij het spel. In dat onderzoek was driekwart van de rally's binnen 10 seconden voorbij. Oefenvormen met korte, explosieve acties en rust ertussen lijken daar meer op dan lange duurloopjes.
- Kijk naar je eigen team, niet naar het gemiddelde. Een damesteam dat hard serveert, of een herenteam dat elke bal verdedigt, traint op wat het zelf doet.
Trainen dames en heren samen, bijvoorbeeld in een recreantengroep, dan is de nethoogte de eerste keuze die je maakt; hoe teams dat oplossen, staat bij de mixed volleybal regels. Of je een meidenteam anders moet coachen dan een jongensteam, is een andere vraag, en daarover gaat een meidenteam coachen.
Twee oefenvormen om mee te beginnen
Drie ballen per punt. Zes tegen zes. De rally begint met een service. Is hij voorbij, dan gooit de trainer meteen een vrije bal naar het team dat de rally verloor, en daarna een naar het andere team. Een team krijgt het punt pas als het twee van de drie rally's wint. Zo wint niet het team dat het hardst serveert, maar het team dat de bal blijft spelen en na een verdediging opnieuw opbouwt.
Servicedruk. Drie passers en een spelverdeler aan de ene kant, serveerders aan de andere. Elke serveerder krijgt vijf services. Een ace of een pass die de spelverdeler niet bij het net kan spelen, is een punt voor de serveerder; een goede pass is een punt voor de passers, en een servicefout telt twee punten voor de passers. Zo leren serveerders risico nemen zonder het punt weg te geven, en leren passers een harde service onder controle te krijgen.
Tel één wedstrijd lang hoe je rally's eindigen. Zet vier streepjeslijsten op een blad: punt bij de service, punt bij de eerste aanval, punt later in de rally, fout van onszelf. Na één wedstrijd zie je welk deel van het spel je team meer training geeft, en dat zegt meer dan of het een dames- of herenteam is.
Zie hoe jouw team zijn punten maakt
Wie live scoort in Koach, ziet na afloop van de wedstrijd onder Statistieken de Punten per type: hoeveel punten uit de aanval kwamen, uit een fout van de tegenstander, uit het blok en uit een ace, per set of voor de hele wedstrijd. Daarmee zie je of jouw team de punten maakt aan het begin van de rally of later, en welk deel van het spel je in de volgende training aanpakt.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Scoor je volgende wedstrijd mee en kijk na afloop hoe je team zijn punten maakte.
Probeer Koach met je teamWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Waarom hangt het net bij dames lager dan bij heren?
Het reglement zet het net voor vrouwen op 2,24 meter en voor mannen op 2,43 meter, 19 centimeter verschil, maar geeft er geen reden bij. Wel noemen onderzoekers die het spel van vrouwen en mannen vergelijken het verschil in lichaamsbouw: mannen zijn gemiddeld langer en springen hoger. Voor de jeugd kiest elke bond zelf lagere hoogtes.
Spelen dames met een lichtere bal?
Nee. Volgens het FIVB-reglement is de bal voor vrouwen en mannen gelijk: een omtrek van 65 tot 67 centimeter, een gewicht van 260 tot 280 gram en dezelfde luchtdruk. Lichtere ballen bestaan wel voor de jeugd en voor beginners, maar welke bal daar gebruikt wordt, bepaalt de bond of de organisator.
Spelen dames ook tot drie gewonnen sets?
Ja. In het FIVB-reglement wint het team dat als eerste drie sets wint, bij dames en heren, en een beslissende vijfde set gaat tot 15. Sommige nationale competities spelen een vast aantal sets of tellen punten anders; dat staat in het reglement van je eigen bond en geldt dan voor beide.
Hangt het net bij de jeugd voor jongens en meisjes even hoog?
Dat verschilt. Voor de zaal kiest elke nationale bond de jeugdhoogtes, en bij sommige bonden hangt het net voor jongens vanaf een bepaalde leeftijd hoger dan voor meisjes. Het beachreglement van de FIVB noemt voor de jeugd juist dezelfde hoogte voor jongens en meisjes: 2,24 meter tot en met 16 jaar, 2,12 meter tot en met 14 jaar en 2,00 meter tot en met 12 jaar.
Zie hoe jouw team zijn punten maakt
14 dagen gratis, zonder creditcard. Na één wedstrijd zie je waar je punten vandaan komen.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


