Volleybal voor kinderen van 10 tot 12 jaar: zo train je ze
Het korte antwoord
Volleybal voor kinderen van 10 jaar tot 12 draait om de echte technieken: onderarms passen, bovenhands spelen en de service, met een lichte bal en in kleine spelvormen. Train in korte blokken met veel herhalingen in een spel, laat iedereen elke plek spelen en speel 2 tegen 2 tot 4 tegen 4 op een klein veld.
Volleybal voor kinderen van 10 jaar ziet er anders uit dan bij zesjarigen: de bal wordt steeds minder gevangen, er komen echte rally's en kinderen willen weten of ze beter worden. Dit artikel is voor de trainer van een groep van 10 tot 12 jaar: wat ze kunnen, welke technieken nu aanslaan, hoe je een training opbouwt en wanneer het grote veld in zicht komt.
Wat kan een kind van 10 tot 12 jaar met een volleybal?
Tussen tien en twaalf verandert er veel in korte tijd. Een kind leest de baan van een bal nu goed genoeg om eronder te komen zonder hem te vangen, kan dezelfde beweging vaak achter elkaar herhalen en wil merken dat het vooruitgaat. Het spel met gooien en vangen raakt op de achtergrond; nu begint het volleybal dat ze op tv zien, met onderarms, bovenhands en een service die over het net moet.
Tegelijk is een kind van deze leeftijd nog geen kleine volwassene. De kracht is beperkt, dus een service over een groot veld lukt de meesten nog niet. De aandacht houdt het langer vol dan bij jongere kinderen, maar een uitleg van drie minuten is nog steeds te lang. En de verschillen zijn groot: in één groep staat een kind dat al flink groeit naast een kind dat pas over een jaar of twee begint. Bij meisjes begint de groeispurt gemiddeld eerder dan bij jongens. Kijk dus naar wat een kind kan, niet naar het geboortejaar.
Deze jaren worden vaak de gouden leeftijd voor techniek genoemd. Dat is te stellig: het bewijs voor vaste vensters waarin een kind iets extra snel leert, is dun, en er gaat geen venster dicht. Een veertienjarige die nooit goed bovenhands leerde spelen, kan het nog steeds leren. Wel kunnen kinderen van deze leeftijd veel herhalingen aan, en bij veel van hen is de groeispurt nog niet begonnen. Dat maakt het een goede tijd om veel techniek aan te bieden. Wat het onderzoek daarover zegt, staat in langetermijnontwikkeling in volleybal.
Welke technieken train je met 10- tot 12-jarigen?
Vier technieken vormen de kern, met verplaatsen als vijfde: zonder op tijd bij de bal te zijn, lukt geen van de vier. Train ze met elk kind, want een vaste positie hoort nog niet bij deze leeftijd; waarom, lees je in wanneer je een vaste positie kiest. Hoe dat per leeftijdsgroep verschuift, staat in jeugdvolleybal trainen per leeftijd. Als richting, niet als norm:
| Techniek | Rond 10 jaar | Rond 12 jaar |
|---|---|---|
| Onderarms passen | Een rustig opgegooide bal terugspelen naar de gooier | Een service naar een vaste plek spelen |
| Bovenhands spelen | Een hoge bal boven het voorhoofd spelen op korte afstand | Naar een vaste plek spelen, ook na een paar passen verplaatsen |
| Service | Onderhands, van een paar meter achter het net | Onderhands vanaf de achterlijn van het eigen veld, bovenhands van iets dichterbij |
| Aanval | Aanloop en slag op een opgegooide bal | Aanloop met sprong op een bal die een ander hoog speelt |
| Verplaatsen | Naar de bal toe en stilstaan voor het contact | Op de plek zijn voordat de bal valt, ook zijwaarts en naar achteren |
Bovenhands spelen verdient extra aandacht: als de handvorm niet klopt, doet het pijn aan de vingers, en een kind dat pijn verwacht, gaat de bal ontwijken. Een opbouw in zes stappen staat in bovenhands spelen leren aan kinderen. Gebruik voor alle techniekblokken een lichte jeugdbal, zoals een maat 4 of een lichte maat 5.
Wat nog niet hoeft: een spelsysteem met een vaste spelverdeler, een libero en blokafspraken. Het blok komt vanzelf zodra kinderen boven het net uitkomen. Tot die tijd levert een goede pass meer op dan elk systeem.
Zo bouw je een training voor 10 tot 12 jaar op
Een vaste opbouw helpt: kinderen weten wat er komt en jij hoeft minder uit te leggen. Een voorbeeld van een training van 75 minuten:
| Deel | Wat je doet | Min. |
|---|---|---|
| Opwarmen met bal | Een tik- of loopspel, daarna ieder een bal: hooghouden, opgooien en spelen | 10 |
| Techniek in tweetallen | Eén techniek, gooien en spelen, met een telling | 15 |
| Techniek in drietallen | Dezelfde techniek met verplaatsen of een tweede contact erbij | 15 |
| Drinken | Uitleg van de spelvorm | 3 |
| Spelvorm | 2 tegen 2 of 3 tegen 3 met een opdracht, zoals verplicht drie keer spelen | 15 |
| Partij | 4 tegen 4 met service en doordraaien | 15 |
| Afsluiting | Wat ging goed, wat doen we volgende week | 2 |
Vier vuistregels houden zo'n training levendig:
- Korte blokken. Na tien tot vijftien minuten verandert de vorm, ook als het goed loopt.
- Techniek met een doel. Niet "twintig keer passen", maar "hoeveel van jullie passes kan je partner boven zijn hoofd vangen zonder een stap te zetten?".
- Iedereen speelt alles. Wie vandaag de bal hoog speelt, passt morgen. Ook serveren doet iedereen.
- Geen rijen. Liever tweetallen en drietallen met elk een bal dan twaalf kinderen achter één aangever.
Voor de opwarming en de spelvormen kun je putten uit de volleybalspelletjes voor kinderen van 8 tot 11; de moeilijkere varianten werken ook bij twaalfjarigen.
Drie vormen die het spel van deze leeftijd bouwen
- Passen op de handen. In tweetallen gooit A de bal hoog naar B, en B passt hem terug zodat A hem boven het hoofd vangt zonder een stap te zetten. Tien goede achter elkaar is een stap naar achteren. Moeilijker: A gooit een meter links of rechts, zodat B eerst moet verplaatsen.
- Drie keer raak. Drietallen aan één kant van het net. De eerste gooit de bal op en passt naar de tweede, die hem bovenhands hoog speelt, en de derde speelt hem over het net. Tel hoe vaak het drietal de drie contacten haalt; daarna draait iedereen een plek door. Dit is de brug van losse techniek naar echt spel.
- Drie tegen drie, drie keer verplicht. Een klein veld, en een punt telt alleen als je team de bal drie keer speelde voordat hij overging. Kinderen gaan elkaar vanzelf aanspelen in plaats van de bal meteen terug te slaan. Makkelijker: de eerste bal mag gevangen en gegooid worden.
Welke wedstrijdvorm past bij kinderen van 10 tot 12?
In veel landen spelen kinderen van deze leeftijd nog niet zes tegen zes op het volledige veld van 18 bij 9 meter, maar 2 tegen 2, 3 tegen 3 of 4 tegen 4 op een kleiner veld, met een lager net en een lichtere bal. Elders spelen ze al zes tegen zes, maar dan met een lager net. Hoe groot dat veld is, hoe hoog het net hangt, of er een maximum aantal services op rij geldt en of de bal soms nog gevangen mag worden, verschilt per bond en per competitie. Kijk daarvoor in het reglement van je eigen bond.
Waar je als trainer wel zelf over gaat, is de speeltijd. Laat iedereen ongeveer evenveel spelen, gerekend over een paar wedstrijden en niet per set. Laat iedereen serveren, ook het kind dat vaak mist. En geef een wedstrijd één aandachtspunt mee, zoals "we spelen elke bal drie keer", in plaats van alleen de uitslag.
Schrijf de beste telling op. Kinderen van deze leeftijd willen weten of ze beter worden. Zet de beste telling van elk tweetal op het whiteboard en vraag volgende week of ze hem kunnen verbreken. Dat werkt beter dan een algemeen compliment.
Wanneer is een kind klaar voor het grote veld?
Kijk naar het spel, niet naar de verjaardag. Een kind is toe aan zes tegen zes als het:
- een rustige service vaker wel dan niet naar de plek van de spelverdeler passt;
- een hoge bal bovenhands naar een vaste plek speelt, ook na een paar passen verplaatsen;
- de service over het net krijgt vanaf de achterlijn van zijn eigen wedstrijdveld;
- zelf de drie contacten zoekt in plaats van de bal meteen terug te spelen;
- weet waar het moet staan als het team doordraait.
Rond twaalf jaar volgt vaak de stap naar zes tegen zes op een groter veld met een hoger net; wanneer precies, bepaalt je bond. Dat is een grote verandering: meer veld per speler, serveren van verder en rotatieregels die echt tellen. Hoe je die overstap begeleidt, staat in van het kleine naar het grote veld, en hoe je dat overgangsjaar traint in volleybal oefeningen voor 12- tot 14-jarigen.
Een groep van 10 tot 12 jaar in Koach
In Koach zet je de training als plan klaar, met elk deel als onderdeel met een naam en minuten. Bij Oefening toevoegen staan bovenaan de oefeningen die je laatst gebruikte, en met de chip Past bij zie je alleen oefeningen waarvoor genoeg kinderen komen: staan er acht aangemeld, dan vallen de oefeningen voor meer dan acht spelers weg. Elke Koach-oefening heeft een veld met fases die je afspeelt, handig om een oefening te laten zien in plaats van uit te leggen. Werkte de training, dan haal je hem volgende week terug met Plan kopiëren.
De partij van 4 tegen 4 kun je als trainingswedstrijd bijhouden: ploeg A tegen ploeg B, ook met minder dan zes spelers per ploeg. Je start hem vanuit het onderdeel Trainingswedstrijd in het plan. Met de schakelaar Rotatie aan serveert iedereen om de beurt en draait het team door zoals in een wedstrijd, zodat kinderen de rotatie al kennen voordat ze op het grote veld staan. Spelers en ouders zien de cijfers niet, en ze tellen niet mee als wedstrijd.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je volgende jeugdtraining als plan klaar en kijk na een paar weken welke oefeningen blijven werken.
Plan je jeugdtraining in KoachOuders melden hun kind aan of af op hun eigen dashboard, dus je weet voor de training hoeveel kinderen er komen. Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een volleybaltraining voor kinderen van 10 jaar?
Een uur tot anderhalf uur is gebruikelijk; het voorbeeld in dit artikel duurt 75 minuten. Belangrijker dan de lengte is hoeveel tijd kinderen echt met de bal bezig zijn. Wissel na tien tot vijftien minuten van vorm, houd de uitleg kort en speel liever in tweetallen en drietallen dan in een lange rij achter één aangever.
Kan een kind van 10 jaar al smashen?
Een aanloop en een slag op een opgegooide bal lukken de meeste kinderen van tien al, en dat vinden ze vaak het leukste deel van de training. Een echte smash over een net op wedstrijdhoogte komt later, als kinderen hoger springen en de bal beter timen. Train de aanloop daarom eerst zonder net of met een lager net, op een bal die een trainer of teamgenoot hoog opgooit.
Mag een kind van 11 al bovenhands serveren?
Ja, als de onderhandse service al goed over het net komt. Begin van een paar meter dichter bij het net, zodat de techniek klopt voordat de afstand groter wordt. Of de bovenhandse service in je competitie verplicht, toegestaan of beperkt is, staat in het reglement van je eigen bond.
Hoe weet ik of mijn groep van 10 tot 12 jaar vooruitgaat?
Tel in plaats van te gokken. Houd bij een vaste oefening bij hoeveel goede contacten een tweetal achter elkaar haalt, en hoe vaak een drietal de drie contacten haalt. Herhaal dezelfde oefening om de paar weken en vergelijk de beste telling. Kijk in de partij of kinderen vaker zelf drie keer spelen in plaats van de bal meteen terug te slaan.
Is 10 jaar te laat om met volleybal te beginnen?
Nee. Tien tot twaalf is een goede leeftijd om te beginnen, omdat kinderen de bal dan goed genoeg lezen om snel echte rally's te spelen. Een kind dat al andere balsporten deed, neemt balgevoel en verplaatsen mee. Laat een nieuw kind de eerste weken vooral veel balcontact hebben, in een tweetal met een geduldige partner.
Zet je jeugdtraining vanavond klaar
14 dagen gratis, zonder creditcard. Na een paar weken weet je welke oefeningen blijven werken.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


