Minder dan zes spelers: gaat de wedstrijd gewoon door?

Donderdagavond, twee afzeggingen, en zaterdag om half twee moet je aantreden. Kun je met vijf spelen? Officieel niet — maar wat er dan precies gebeurt met de uitslag, en welke ruimte je in de Nederlandse competitie hebt, is een stuk genuanceerder dan alleen verliezen.

De officiële regel: zes is zes

Een team speelt met zes spelers in het veld (regel 6.1.1). Er bestaat geen bepaling die het toestaat om met vijf te beginnen, ook niet als beide teams het onderling eens zijn. De spelregels kennen twee uitkomsten voor een team dat niet compleet is:

• Niet opkomen (regel 6.4.2). Een team dat zonder geldige reden niet op tijd op het speelveld verschijnt, verliest de wedstrijd met 0-3 in sets en 0-25 per set.
• Incompleet verklaard (regel 6.4.3). Een team dat tijdens de wedstrijd niet meer compleet gemaakt kan worden, wordt incompleet verklaard voor de set of de wedstrijd. De tegenstander krijgt de punten — en zo nodig de sets — die hij nog nodig had om te winnen. Het incomplete team behoudt zijn eigen punten en sets.

Dat laatste is het verschil dat coaches zelden kennen. Verlies je met 1-2 in sets en 22-19 voor in de vierde set een speler zonder vervanger, dan word je incompleet verklaard voor die set: de tegenstander krijgt de punten die hij nog nodig had, jouw 22 punten blijven staan, en jouw eerder gewonnen set blijft van jou. Voor een competitie waarin setpunten tellen — zoals de Nederlandse regiocompetitie met vaste vier sets — maakt dat een reëel verschil in de eindstand.

Incompleet worden tijdens de set

Dit gebeurt vaker dan je denkt: een blessure zonder wisselopties, of een speler die uit het veld wordt gestuurd na een veldverwijdering. Het protocol is dan:

1. Het team probeert een reguliere wissel te maken binnen de zes wissels per set.
2. Lukt dat niet, dan bestaat bij blessure de uitzonderlijke wissel — zie blessure tijdens de wedstrijd.
3. Lukt ook dat niet, dan wordt het team incompleet verklaard voor die set.

Belangrijk: incompleet zijn voor één set betekent niet automatisch dat de wedstrijd voorbij is. Kan de speler de volgende set weer meedoen, of is er dan wel een vervanger, dan speelt het team gewoon verder.

De wedstrijdaanwezigheid in Koach vertelt je op woensdag of je zaterdag daadwerkelijk zes spelers hebt — ruim op tijd om iets te regelen.

Wat je in de Nederlandse competitie wél kunt doen

De spelregels laten geen ruimte, het competitiereglement wél. Drie routes die in de Nevobo-competitie normaal zijn:

• Invallers uit een ander team van je vereniging. Dat mag, maar er hangt een teller aan hoe vaak dezelfde speler dat doet en er gelden aparte beperkingen voor invallers uit een hoger team — hoe je dat bijhoudt, staat in invallen in een ander team. In de app zoek je zo'n clubgenoot op naam en hang je hem aan één avond, zodat hij daarna weer gewoon bij zijn eigen team hoort.
• De wedstrijd verplaatsen. Bij overmacht kun je in overleg met de tegenstander en de competitieleiding een nieuwe datum aanvragen. Doe dat zo vroeg mogelijk — een aanvraag op vrijdagavond wordt zelden gehonoreerd.
• Toch spelen en de uitslag accepteren. Sommige teams komen met vijf naar de zaal, spelen de wedstrijd als vriendschappelijke partij en accepteren de reglementaire uitslag. Dat mag alleen als de tegenstander en de scheidsrechter meewerken, en het staat los van wat er op het wedstrijdformulier komt.

Wat je in geen geval doet: iemand van de tribune halen die niet speelgerechtigd is. Dat is geen oplossing maar een tweede overtreding.

Recreanten, toernooien en CMV

Buiten de reguliere competitie liggen de afspraken anders. Recreanten- en bedrijfscompetities hanteren vaak een eigen bepaling dat met vijf gespeeld mag worden, soms met een leeg vak of met een aangepaste rotatie. Toernooireglementen kennen regelmatig een minimum van vier of vijf spelers. En bij CMV-volleybal wordt sowieso met kleinere teams gespeeld, oplopend van 2 tegen 2 naar 4 tegen 4, met eigen bepalingen per niveau. Al die uitzonderingen zijn lokale afspraken, geen FIVB-regels — ze gelden alleen als ze in het reglement van die competitie staan.

Zo voorkom je het

Bijna elk incompleet team is een planningsprobleem, geen pech. Drie dingen die werken: vraag de aanwezigheid voor wedstrijden uit vanaf twee weken vooruit in plaats van twee dagen, en laat de app twee dagen vooraf een zetje geven aan wie nog niets liet weten; spreek aan het begin van het seizoen af wie de vaste invallers zijn en of zij ook echt beschikbaar zijn; en houd bij welke spelers structureel laat afzeggen — daar los je meer mee op dan met paniekappjes. Hoe je dat over een seizoen bijhoudt, staat in wedstrijdaanwezigheid bijhouden.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Wedstrijdaanwezigheid: wie was er (niet) bij? Hoeveel wissels in volleybal? 6 per set: alle regels op een rij Volleybalregels: alle spelregels op een rij (2026)

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken