Uszkodzenie łąkotki w siatkówce: jak pęka, objawy i powrót
Krótka odpowiedź
Uszkodzenie łąkotki w siatkówce zdarza się często przy skręcie albo hamowaniu na zgiętym kolanie, czasem razem z urazem więzadła krzyżowego. Sygnały to kolano, które w kolejnych dniach puchnie i sztywnieje, zahacza się, blokuje albo ucieka. Zawsze daj je sprawdzić; zablokowane kolano jeszcze tego samego dnia.
Uszkodzenie łąkotki w siatkówce rzadko odbywa się z hukiem. Zawodnik skręca się na zgiętym kolanie, coś czuje i często po prostu gra dalej. Dopiero w kolejnych dniach kolano puchnie albo zaczyna się zahaczać. Tu przeczytasz, do czego służy łąkotka, z jakimi sygnałami iść do lekarza i na czym polega powrót do skoków.
Do czego służy łąkotka w kolanie?
W każdym kolanie są dwie łąkotki: klinowate kawałki twardej chrząstki między kością udową a piszczelą, jedna po wewnętrznej, druga po zewnętrznej stronie. Amerykańskie stowarzyszenie chirurgów ortopedów (AAOS) nazywa je amortyzatorami: przenoszą ciężar z jednej kości na drugą i są ważne dla stabilności kolana. W siatkówce obciąża je każde lądowanie i każde hamowanie.
Łąkotka może pęknąć na dwa sposoby. U sportowców dzieje się to często w jednej chwili, przy skręcie albo uderzeniu. U starszych zawodników dochodzi drugi rodzaj: według AAOS łąkotka z wiekiem słabnie i wtedy może wystarczyć mały, niezgrabny skręt. U amatorów i weteranów zdanie „właściwie nie zrobiłem nic szczególnego” nie jest więc powodem, żeby tego nie sprawdzić.
Jak dochodzi do uszkodzenia łąkotki u siatkarzy
Informacja dla pacjentów amerykańskiej National Library of Medicine (MedlinePlus) wymienia jako przyczyny między innymi skręcenie albo zbyt mocne zgięcie kolana, nagłe zatrzymanie i zmianę kierunku w biegu, lądowanie po skoku albo obrót, klęczenie oraz głęboki przysiad przy podnoszeniu czegoś ciężkiego. AAOS dodaje, że pęknięcie łąkotki często występuje razem z innym urazem kolana, na przykład zerwanym więzadłem krzyżowym przednim.
Na hali to na przykład takie momenty (przykłady, nie zbadana lista):
- obrońca, który mocno hamuje przed piłką i w tym samym ruchu się obraca;
- blokujący, który po lądowaniu od razu odwraca się po kolejną piłkę, podczas gdy jego stopa jeszcze stoi w miejscu;
- zawodnik, który głęboko się obniża po niską piłkę i przy tym skręca kolano.
To coś innego niż ból, który narasta powoli od częstych skoków. Jeśli ból jest tuż pod rzepką i nasila się przy skokach i lądowaniu, przeczytaj artykuł kolano skoczka w siatkówce. Jeśli zawodnik poczuł trzask, kolano uciekło i w ciągu kilku godzin spuchło, pomyśl też o więzadle krzyżowym: zobacz uraz więzadła krzyżowego w siatkówce.
Granie dalej niczego nie dowodzi
Problem z pęknięciem łąkotki polega na tym, że w samej chwili urazu często nie wygląda ono groźnie. Według AAOS możesz poczuć trzask, większość osób nadal może chodzić na tym kolanie, a wielu sportowców z pęknięciem nawet gra dalej. Sztywność i obrzęk narastają potem stopniowo, przez dwa do trzech dni. Zawodnik, który w sobotę „normalnie jeszcze grał”, może więc w poniedziałek mieć spuchnięte kolano, które nie zgina się już dobrze.
Dla ciebie jako trenera oznacza to: po wyraźnym momencie, skręcie z bólem albo kolanie, które przez chwilę dziwnie się zachowało, zdejmij zawodnika z boiska, nawet jeśli mówi, że wszystko w porządku. To, czy później tego dnia może jeszcze chodzić, niewiele mówi o tym, co dzieje się w kolanie.
Zapytaj ponownie następnego dnia. Wyślij zawodnikowi, a w przypadku młodzieży rodzicom, następnego dnia krótką wiadomość: czy kolano bardziej spuchło, czy się zahacza, czy ucieka albo czy przestało się w pełni zginać? Przy odpowiedzi „tak” zawodnik najpierw idzie do lekarza albo fizjoterapeuty, zanim znów zacznie trenować.
Objawy: kiedy z kolanem trzeba iść do lekarza
Nie stawiasz diagnozy; robi to lekarz na podstawie badania i w razie potrzeby rezonansu magnetycznego (MRI), bo łąkotki nie widać na zwykłym zdjęciu rentgenowskim (AAOS). Rozpoznajesz jednak sygnały, które wymieniają AAOS i MedlinePlus:
- ból w stawie, który nasila się przy nacisku, i trudności z przysiadem;
- obrzęk i sztywność, które narastają w kolejnych dniach po urazie;
- kolano, które się zahacza albo nagle blokuje;
- kolano, które ucieka (ugina się) albo wydaje się niestabilne;
- brak możliwości pełnego zgięcia albo wyprostu kolana.
Przy jednym lub kilku z tych sygnałów zawodnik idzie do lekarza rodzinnego, lekarza medycyny sportowej albo fizjoterapeuty i nie trenuje, dopóki ktoś tego nie obejrzy. Niektóre sygnały nie mogą czekać. Brytyjska publiczna służba zdrowia (NHS) mówi, że od razu szukasz porady medycznej, jeśli kolano się blokuje, ucieka albo boleśnie klika, jeśli nie możesz poruszać kolanem albo na nim stanąć, jeśli bardzo boli albo jest mocno spuchnięte lub zmieniło kształt.
Zablokowane kolano, którego zawodnik nie może już wyprostować, to właśnie taki moment: zadbaj, żeby jeszcze tego samego dnia porozmawiał z lekarzem. MedlinePlus wprost wymienia kolano, które się blokuje i nie daje się wyprostować, jako powód do kontaktu z lekarzem. Niczego nie forsuj: nie potrząsaj kolanem, żeby je odblokować, i nie prostuj go na siłę, nie pozwól też zrobić tego nikomu innemu, i podeprzyj nogę w pozycji, która najmniej boli. Co jeszcze robisz na hali, zanim nadejdzie pomoc, opisujemy w artykule pierwsza pomoc w siatkówce.
Co dzieje się potem: terapia ruchowa albo operacja
Jak leczy się pęknięcie łąkotki, zależy według AAOS od wieku, dolegliwości i poziomu uprawiania sportu oraz od rodzaju, wielkości i miejsca pęknięcia. Zewnętrzna część łąkotki jest dobrze ukrwiona; pęknięcie w tym miejscu może czasem zagoić się samo albo zostać zszyte. Wewnętrzna część jest słabo ukrwiona; jeśli pęknięcie w tym miejscu daje dolegliwości, które nie mijają, uszkodzony fragment często usuwa się podczas artroskopii.
Są więc z grubsza trzy drogi: leczenie bez operacji z terapią ruchową, operacja, przy której łąkotkę się zszywa, albo operacja, przy której część łąkotki się usuwa. O tym, która to będzie droga, decydują wspólnie lekarz i zawodnik. Ten artykuł nie daje porad dotyczących leczenia; pomaga tylko zrozumieć, dlaczego dwóch zawodników z „czymś z łąkotką” wraca do gry tak różnie.
Powrót do skoków: licz się z tygodniami albo miesiącami
AAOS podaje, że powrót do zdrowia po usunięciu części łąkotki trwa około 3 do 6 tygodni, a po zszyciu łąkotki około 3 do 6 miesięcy. MedlinePlus mówi ogólnie o kilku tygodniach do kilku miesięcy. Ta różnica jest duża i właśnie dlatego nie zakładasz z góry daty powrotu.
Według AAOS odbudowa zaczyna się od przywracania ruchu w kolanie, potem stopniowo dochodzi siła, pod okiem fizjoterapeuty. Skoki, lądowania i obroty z pełną prędkością to w siatkówce największe obciążenie dla kolana, więc wracają dopiero wtedy, gdy osoba prowadząca leczenie na to pozwoli. Trzy rzeczy możesz zrobić ty:
- Pytaj, jaki krok jest teraz dozwolony. Na przykład przyjęcie i wystawa w miejscu tak, blok i atak jeszcze nie. Dostosuj do tego ćwiczenia, zamiast odstawiać zawodnika na bok.
- Obserwuj kolano po treningu. Jeśli znów robi się grubsze, bardziej bolesne albo mniej stabilne, zawodnik zgłasza to osobie prowadzącej leczenie; MedlinePlus wymienia to jako powód do kontaktu.
- Zwiększaj liczbę skoków stopniowo. Ile skacze siatkarz, a więc co oznacza powrót, przeczytasz w artykule ile razy skacze siatkarz. Amortyzowane lądowanie na obie nogi ćwiczysz z artykułem bezpieczne lądowanie.
Czy w pierwszym okresie ma sens orteza, decyduje osoba prowadząca leczenie; MedlinePlus wymienia ortezę jako możliwe wsparcie. Jeśli dolegliwości się utrzymują albo wracają po powrocie do gry, idź ponownie do lekarza rodzinnego, lekarza medycyny sportowej albo fizjoterapeuty. Jeśli dopiero zostałeś trenerem, w artykule start jako trener siatkówki przeczytasz, co warto załatwić od początku.
W Koach: kto jest kontuzjowany i co zostało ustalone
Koach nie układa planu rehabilitacji; to robi fizjoterapeuta. W aplikacji widzisz jednak od razu, kto nie trenuje w pełni. W profilu zawodnika dotknij ołówka (Edytuj zawodnika) i w polu Status ustaw zawodnika na Kontuzjowany. Profil pokazuje wtedy tę etykietę, przy przygotowaniu meczu zawodnik jest wyszarzony na końcu ławki i nie dostaje przypomnień, żeby potwierdził obecność. Koledzy z drużyny widzą u niego Nieobecny, żeby jego kolano nie stało się tematem rozmów całej grupy.
To, co ustalono z fizjoterapeutą, zapisujesz w zakładce Przegląd, w sekcji Notatki. Zawodnicy i rodzice ich nie widzą; jeśli twoja drużyna należy do klubu z planem Club, zarząd klubu może je czytać. W zakładce Historia, w sekcji Treningi, widzisz, na ilu treningach był, więc po jego powrocie widzisz, jak przebiega odbudowa. Status nie ma daty końcowej: gdy zawodnik znów w pełni trenuje, sam ustawiasz go z powrotem na Aktywny.
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Dodaj drużynę dziś wieczorem, a przy każdym zawodniku od razu zobaczysz, czy jest kontuzjowany i co zostało ustalone.
Wypróbuj Koach ze swoją drużynąIle Koach kosztuje po okresie próbnym, sprawdzisz na stronie z cennikiem.
Częste pytania
Czy można grać w siatkówkę z pękniętą łąkotką?
Według AAOS wielu sportowców po pęknięciu łąkotki początkowo może grać dalej i właśnie to jest zdradliwe. Obrzęk i sztywność często narastają dopiero w kolejnych dniach. Czy i kiedy znów zagrasz w siatkówkę, zależy od rodzaju pęknięcia i leczenia, a decyduje o tym lekarz albo fizjoterapeuta. Gdy kolano się blokuje, ucieka albo puchnie, nie trenujesz, dopóki ktoś go nie obejrzy.
Ile trwa powrót do zdrowia po uszkodzeniu łąkotki?
To bardzo różnie. AAOS podaje około 3 do 6 tygodni po operacji, przy której usuwa się część łąkotki, i około 3 do 6 miesięcy po zszyciu łąkotki. MedlinePlus mówi ogólnie o kilku tygodniach do kilku miesięcy. Kiedy znów skaczesz i obracasz się z pełną prędkością, decyduje osoba prowadząca leczenie.
Co zrobić, gdy kolano się zablokuje?
Niczego nie forsuj: nie potrząsaj kolanem, żeby je odblokować, i nie prostuj go na siłę, nie pozwól też zrobić tego nikomu innemu. Podeprzyj nogę w pozycji, która najmniej boli, i zadbaj, żeby jeszcze tego samego dnia porozmawiać z lekarzem. NHS wymienia kolano, które się blokuje, ucieka albo boleśnie klika, jako powód, by od razu szukać porady medycznej, a MedlinePlus kolano, które się blokuje i nie daje się wyprostować, jako powód do kontaktu z lekarzem.
Czy pęknięcie łąkotki to to samo co uraz więzadła krzyżowego?
Nie. Łąkotka to poduszka z chrząstki między kośćmi; więzadło krzyżowe przednie to więzadło, które utrzymuje podudzie na miejscu przy hamowaniu i obrotach. Mogą jednak pęknąć jednocześnie: według AAOS pęknięcie łąkotki często występuje razem z urazem więzadła krzyżowego. Trzask, kolano, które ucieka, i szybki obrzęk to powód, żeby sprawdzić jedno i drugie.
Odnotuj, kto jest kontuzjowany
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Status i ustalenia twoich zawodników w jednym miejscu.
Zacznij z KoachAlbo najpierw sprawdź, co potrafi aplikacja do siatkówki dla trenerów.


