Meniscus bij volleybal: hoe hij scheurt, de signalen en terugkeer
Het korte antwoord
Een meniscus scheurt bij volleybal vaak bij draaien of afremmen op een gebogen knie, soms samen met een kruisband. Signalen zijn een knie die in de dagen erna dikker en stijver wordt, blijft haken, blokkeert of doorzakt. Laat het altijd nakijken; een knie die op slot zit, dezelfde dag.
Een meniscus scheurt bij volleybal zelden met veel lawaai. Een speler draait op een gebogen knie, voelt iets, en speelt vaak gewoon door. Pas de dagen erna wordt de knie dik of blijft hij haken. Hier lees je wat de meniscus doet, welke signalen naar een arts gaan en wat de terugkeer naar springen inhoudt.
Wat doet de meniscus in je knie?
In elke knie liggen twee menisci: wigvormige stukken stevig kraakbeen tussen het dijbeen en het scheenbeen, een aan de binnen- en een aan de buitenkant. De Amerikaanse vereniging van orthopedisch chirurgen (AAOS) noemt ze schokdempers: ze dragen het gewicht over van het ene bot op het andere en zijn belangrijk voor de stabiliteit van de knie. Bij volleybal krijgen ze het bij elke landing en elke afremming te verduren.
De meniscus kan op twee manieren scheuren. Bij sporters gebeurt het vaak op één moment, door een draai of een klap. Bij oudere spelers komt daar een tweede soort bij: volgens de AAOS wordt de meniscus met de jaren zwakker, en dan kan een kleine, onhandige draai al genoeg zijn. Bij recreanten en veteranen is "ik deed eigenlijk niets bijzonders" dus geen reden om het niet te laten nakijken.
Hoe een meniscus scheurt bij volleybal
De patiënteninformatie van de Amerikaanse National Library of Medicine (MedlinePlus) noemt als oorzaken onder meer het draaien of te ver buigen van de knie, plotseling stoppen en van richting veranderen tijdens het rennen, het landen na een sprong of het omdraaien, knielen, en diep hurken om iets zwaars op te tillen. De AAOS voegt eraan toe dat een meniscusscheur vaak samen met ander knieletsel voorkomt, zoals een gescheurde voorste kruisband.
Vertaald naar de zaal zijn dat bijvoorbeeld deze momenten (voorbeelden, geen onderzochte lijst):
- een verdediger die vol afremt voor een bal en in dezelfde beweging omdraait;
- een blokkeerder die na de landing meteen wegdraait om de volgende bal te halen, terwijl zijn voet nog vaststaat;
- een speler die diep doorzakt om een lage bal te halen en daarbij zijn knie draait.
Dat is iets anders dan pijn die langzaam opkomt door veel springen. Zit de pijn net onder de knieschijf en wordt hij erger bij springen en landen, lees dan knieklachten en de springersknie. Voelde de speler een knap, zakte de knie door en werd hij binnen een paar uur dik, denk dan ook aan de kruisband: zie een kruisbandblessure bij volleybal.
Doorspelen bewijst niets
Het lastige aan een meniscusscheur is dat hij in het moment vaak meevalt. Volgens de AAOS kun je een knap voelen, kunnen de meesten nog op de knie lopen en spelen veel sporters met een scheur zelfs door. De stijfheid en zwelling nemen daarna geleidelijk toe, over twee tot drie dagen. Een speler die zaterdag "gewoon nog meedeed", kan dus maandag een dikke knie hebben die niet meer goed buigt.
Voor jou als coach betekent dat: haal een speler na een duidelijk moment, een draai met pijn of een knie die even raar voelde, uit het veld, ook als hij zegt dat het gaat. Of hij later die dag nog kan lopen, zegt weinig over wat er in de knie zit.
Vraag de dag erna opnieuw. Stuur een speler, of bij jeugd de ouders, de volgende dag een kort bericht: is de knie dikker geworden, blijft hij haken, zakt hij door of buigt hij niet meer helemaal? Bij een ja gaat hij eerst naar een arts of fysiotherapeut voordat hij weer traint.
De signalen: wanneer een knie naar een arts moet
Je stelt geen diagnose; dat doet een arts met onderzoek en zo nodig een MRI, omdat een meniscus op een gewone röntgenfoto niet te zien is (AAOS). Wel herken je de signalen die de AAOS en MedlinePlus noemen:
- pijn in het gewricht die erger wordt bij druk, en moeite met hurken;
- zwelling en stijfheid die in de dagen na het moment toenemen;
- een knie die blijft haken of op slot schiet;
- een knie die doorzakt of instabiel voelt;
- de knie niet meer helemaal kunnen buigen of strekken.
Bij een of meer van deze signalen gaat de speler naar een huisarts, sportarts of fysiotherapeut, en hij traint niet mee tot iemand ernaar heeft gekeken. Sommige signalen kunnen niet wachten. De Britse gezondheidsdienst (NHS) zegt dat je meteen medisch advies vraagt als de knie op slot schiet, doorzakt of pijnlijk klikt, als je de knie niet kunt bewegen of er niet op kunt staan, als hij erg pijnlijk is of flink gezwollen of van vorm veranderd.
Een knie die op slot zit, en die de speler niet meer kan strekken, is zo'n moment: zorg dat de speler dezelfde dag een arts spreekt. MedlinePlus noemt een knie die blokkeert en niet meer recht wil uitdrukkelijk als reden om contact op te nemen. Forceer niets: schud de knie niet los en duw hem niet recht, laat ook niemand anders dat doen, en ondersteun het been in de stand die het minst pijn doet. Wat je in de zaal verder doet tot er hulp is, staat in EHBO bij volleybal.
Wat er daarna gebeurt: oefentherapie of een operatie
Hoe een meniscusscheur wordt behandeld, hangt volgens de AAOS af van de leeftijd, de klachten, het niveau van sporten en van het soort scheur, de grootte en de plek. Het buitenste deel van de meniscus is goed doorbloed; een scheur daar kan soms vanzelf genezen of worden gehecht. Het binnenste deel heeft weinig bloedvoorziening; geeft een scheur daar klachten die niet overgaan, dan wordt het kapotte stukje vaak weggehaald bij een kijkoperatie.
Er zijn dus ruwweg drie routes: herstel zonder operatie met oefentherapie, een operatie waarbij de meniscus wordt gehecht, of een operatie waarbij een deel wordt weggehaald. Welke route het wordt, beslissen de arts en de speler samen. Dit artikel geeft geen behandeladvies; het helpt je alleen begrijpen waarom twee spelers met "iets aan de meniscus" zo verschillend terugkomen.
Terug naar springen: reken op weken tot maanden
De AAOS noemt voor herstel na het weghalen van een deel van de meniscus ongeveer 3 tot 6 weken, en na het hechten van de meniscus ongeveer 3 tot 6 maanden. MedlinePlus spreekt in het algemeen van een paar weken tot een paar maanden. Dat verschil is groot, en het is de reden dat je niet van tevoren een datum in je hoofd zet.
De opbouw begint volgens de AAOS met het bewegen van de knie, daarna komt er geleidelijk kracht bij, met een fysiotherapeut. Springen, landen en draaien op volle snelheid zijn bij volleybal de zwaarste belasting voor de knie, dus die komen pas terug als de behandelaar dat goedkeurt. Drie dingen kun jij doen:
- Vraag welke stap nu mag. Bijvoorbeeld wel passen en setten op de plek, nog niet blokken of aanvallen. Pas de oefeningen daarop aan in plaats van de speler aan de kant te zetten.
- Let op de knie na de training. Wordt hij weer dikker, pijnlijker of instabieler, dan meldt de speler dat aan zijn behandelaar; MedlinePlus noemt dat als reden om contact op te nemen.
- Bouw sprongen geleidelijk op. Hoeveel een volleyballer springt, en dus wat terugkeer betekent, lees je in hoe vaak springt een volleyballer. Een gedempte landing op twee voeten oefen je met veilig leren landen.
Of een brace in de eerste periode zinvol is, bepaalt de behandelaar; MedlinePlus noemt een brace als mogelijke steun. Houden klachten aan of komen ze na de terugkeer terug, ga dan opnieuw naar de huisarts, sportarts of fysiotherapeut. Ben je net trainer, dan lees je in beginnen als volleybalcoach wat je vanaf het begin regelt.
In Koach: wie er geblesseerd is en wat er is afgesproken
Koach maakt geen revalidatieschema; dat doet de fysiotherapeut. Wel zie je in de app in één oogopslag wie er niet volledig meedoet. Op het spelersprofiel tik je op het potlood (Speler bewerken) en zet je onder Status de speler op Geblesseerd. Het profiel toont dan dat label, bij het voorbereiden van een wedstrijd staat hij grijs achteraan de bank, en hij krijgt geen zetje of herinnering om zich aan te melden. Teamgenoten zien bij hem Afwezig, zodat zijn knie geen gespreksonderwerp voor de hele groep wordt.
Wat er met de fysiotherapeut is afgesproken, schrijf je onder Overzicht bij Notities. Spelers en ouders zien die niet; hoort je team bij een club met het abonnement Club, dan kan de clubleiding ze wel lezen. Onder Historie zie je bij Trainingen hoeveel trainingen hij erbij was, zodat je na zijn terugkeer ziet hoe de opbouw verloopt. De status heeft geen einddatum: doet hij weer volledig mee, dan zet je hem zelf terug op Actief.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je team er vanavond in en zie bij elke speler meteen of hij geblesseerd is en wat er is afgesproken.
Probeer Koach met je teamWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Kun je volleyballen met een gescheurde meniscus?
Volgens de AAOS kunnen veel sporters na een meniscusscheur in eerste instantie doorspelen, en dat maakt het verraderlijk. Zwelling en stijfheid nemen vaak pas in de dagen erna toe. Of en wanneer je weer volleybalt, hangt af van het soort scheur en de behandeling, en dat bepaalt een arts of fysiotherapeut. Bij een knie die blokkeert, doorzakt of dik wordt, train je niet mee tot iemand ernaar heeft gekeken.
Hoe lang duurt herstel van een meniscusblessure?
Dat verschilt sterk. De AAOS noemt ongeveer 3 tot 6 weken na een operatie waarbij een deel van de meniscus wordt weggehaald, en ongeveer 3 tot 6 maanden na het hechten van de meniscus. MedlinePlus spreekt in het algemeen van een paar weken tot een paar maanden. Wanneer je weer springt en draait op volle snelheid, bepaalt je behandelaar.
Wat moet je doen als je knie op slot schiet?
Forceer niets: schud de knie niet los en duw hem niet recht, en laat ook niemand anders dat doen. Ondersteun het been in de stand die het minst pijn doet en zorg dat je dezelfde dag een arts spreekt. De NHS noemt een knie die op slot schiet, doorzakt of pijnlijk klikt als reden om meteen medisch advies te vragen, en MedlinePlus noemt een knie die blokkeert en niet meer te strekken is als reden om contact op te nemen.
Is een meniscusscheur hetzelfde als een kruisbandblessure?
Nee. De meniscus is een kussen van kraakbeen tussen de botten; de voorste kruisband is een band die het onderbeen op zijn plek houdt bij afremmen en draaien. Ze kunnen wel tegelijk scheuren: volgens de AAOS komt een meniscusscheur vaak samen met een kruisbandletsel voor. Een knap, een knie die doorzakt en een snelle zwelling zijn reden om beide te laten nakijken.
Houd bij wie er geblesseerd is
14 dagen gratis, zonder creditcard. Status en afspraken van je spelers op één plek.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


