EHBO bij volleybal: de tas en de eerste minuten na een blessure
Het korte antwoord
EHBO bij volleybal draait om drie dingen: een gevulde EHBO-tas met handschoenen, verband en coldpacks, de eerste minuten rustig aanpakken (spel stil, letsel stilhouden, niets zelf rechtzetten) en weten wanneer je het alarmnummer belt. Bij een vermoeden van hersenschudding speelt de speler die dag niet meer.
EHBO bij volleybal begint niet bij de blessure, maar bij de tas die je meeneemt. Een verzwikte enkel onder het net, een vinger die scheef staat, een bal vol in het gezicht: in de eerste minuten ben jij vaak de enige volwassene langs de lijn. Dit is wat je dan doet, en wat je laat.
Wat hoort er in de EHBO-tas van een volleybalteam?
De Europese Reanimatieraad (ERC) geeft in zijn EHBO-richtlijn van 2025 een basisinhoud voor elke EHBO-tas, en zegt er meteen bij dat je die aanvult op de risico's van je eigen situatie. Bij volleybal zijn dat vooral enkels, vingers en ballen in het gezicht. Zo ziet een tas eruit die altijd meegaat:
| In de tas | Waarvoor bij volleybal |
|---|---|
| Wegwerphandschoenen en handgel | Bij elke wond en elke bloedneus, voor jou en de speler |
| Pleisters, middelgrote en grote wondverbanden | Schaafwonden na een duik, een open plek aan een vinger |
| Rolverband, driekante doeken, veiligheidsspelden en tape | Een enkel of pols ondersteunen, een arm in een draagdoek |
| Coldpacks of ijs in een koeltas, plus een dunne doek | Een verzwikte enkel of gekneusde vinger kort koelen |
| Schaar en pincet | Tape en verband op maat knippen |
| Beademingsmasker of beademingsdoekje | Reanimatie, als je dat hebt geleerd |
| Het noodplan op papier en een pen | Noodnummers, het adres van de zaal, het tijdstip noteren |
Pijnstillers staan niet in die lijst, en uitdelen is ook geen taak voor de trainer. De ERC zegt het in één regel: roep altijd hulp in en gebruik alleen materiaal en middelen waarmee je hebt leren werken. De richtlijn vraagt ook om de tas regelmatig na te kijken; doe dat in elk geval aan het begin van het seizoen en na elk gebruik, want een lege coldpack merk je pas als je hem nodig hebt. Weet daarnaast waar in jouw zaal de AED en de EHBO-doos van de zaal hangen. Die zet je op het noodplan voor je team, samen met de noodnummers van je spelers. De rest van je voorbereiding als nieuwe trainer staat in beginnen als volleybalcoach.
De eerste minuut: spel stil en kijken
Gebeurt er in een wedstrijd een ernstig ongeval terwijl de bal in het spel is, dan legt de scheidsrechter het spel meteen stil en laat hij medische hulp toe op het veld; de rally wordt daarna overgespeeld (regel 17.1.1 van het FIVB-reglement). Op een training ben jij de scheidsrechter: fluit af, ook als de rest nog speelt. Daarna volg je de volgorde uit de ERC-richtlijn:
- Is het veilig? Ballen weg rond de speler, de rest van het team stopt en blijft op afstand.
- Reageert de speler? Spreek hem aan. Geen reactie? Lees hieronder wat je doet als een speler in elkaar zakt.
- Ademt hij normaal, en bloedt hij ernstig? Ernstig bloedverlies stop je met directe druk op de wond.
- Dan pas de blessure zelf. Laat de speler liggen of zitten en vraag waar het pijn doet, voordat iemand aan een enkel of vinger komt.
Stuur één persoon om de tas te halen en één om het alarmnummer te bellen als dat nodig is. In de hele Europese Unie is dat 112, gratis en vanaf elke telefoon, en ook in een aantal landen daarbuiten (bron: Europese Commissie). Elders bel je het alarmnummer van je eigen land; speel je een toernooi in het buitenland, zoek het dan vooraf op.
Verzwikte enkel of vinger: de eerste minuten
Je hoeft niet te weten wat er kapot is. De internationale EHBO-richtlijn van de Rode Kruis- en Rode Halve Maanbeweging (IFRC, 2020) houdt het simpel: twijfel je, ga er dan van uit dat het gebroken is. Alleen een röntgenfoto stelt een breuk vast, en die maak jij niet langs de lijn.
- Stil en ondersteund. Houd de enkel of hand stil en ondersteun hem in de houding die het minst pijn doet, zo mogelijk hoog. Trek niets uit of recht.
- Koelen tegen de pijn. Het Rode Kruis adviseert 10 tot 20 minuten koelen bij pijn, met het ijs of de coldpack in een dunne doek zodat de huid niet bevriest, en te stoppen als de pijn toeneemt. Zie het als pijnbestrijding voor de eerste minuten, niet als behandeling: voor de dagen daarna is het advies niet meer rust en ijs, maar beschermen, omhoog leggen en weer bewegen zodra de pijn het toelaat (Dubois en Esculier, British Journal of Sports Medicine, 2020).
- Enkel: let op de vier stappen. Kan de speler geen vier stappen zonder hulp lopen, neemt de zwelling na 4 tot 5 dagen niet af of wordt de pijn alleen maar erger, dan hoort hij volgens het Rode Kruis bij een huisarts.
- Vinger. Een vinger die scheef staat of uit de kom is geweest, zet je nooit zelf terug: een ontwrichting hoort volgens de IFRC altijd bij een arts. Haal een ring eraf voordat de vinger dik wordt. Wanneer tapen wel kan, lees je in vingers tapen bij volleybal.
Hoe een speler na een verzwikking veilig terugkomt, staat in de terugkeer na een enkelblessure.
Bal in het gezicht: neus, oog en tand
- Bloedneus. Laat de speler voorover buigen, zodat hij geen bloed inslikt, en de neus 10 minuten dichtknijpen; daarna minstens 30 minuten rustig aan, zegt het Rode Kruis. Hij gaat dus niet meteen terug het veld in. Komt de bloedneus door een klap, zoals een bal of een elleboog, dan neem je volgens het Rode Kruis met spoed contact op met een huisarts.
- Oog. Niet wrijven en niet drukken. Ziet de speler na de klap anders dan normaal, heeft hij hevige pijn, komt er bloed uit het oog, krijgt hij hoofdpijn, wordt hij misselijk of kan hij het oog niet openhouden, dan gaat hij naar de spoedeisende hulp (bron: NHS).
- Tand. Pak een uitgeslagen tand vast aan de kroon, niet aan de wortel, maak hem niet schoon en zet hem niet zelf terug. Bewaar hem in huishoudfolie met wat speeksel, of anders in melk, en laat de speler zo snel mogelijk naar een tandarts gaan (IFRC). Ook bij een melktand van een jong kind is een tandarts het advies.
Klap tegen het hoofd: eruit, en bij deze signalen het alarmnummer
Een bal tegen het hoofd lijkt vaak onschuldig; juist daarom is de regel streng. De ERC-richtlijn noemt de signalen van een hersenschudding: moeite met denken of onthouden, hoofdpijn, anders zien, duizeligheid, misselijkheid of braken, gevoelig voor licht of geluid, en een speler die zich anders gedraagt dan normaal. Bij zo'n vermoeden haal je de speler uit de training of wedstrijd, en volgens de ERC laat je hem meteen door een arts beoordelen, dus dezelfde dag nog. Hij speelt die dag niet meer, ook niet als hij zich even later weer goed voelt; zo staat het ook bij de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC.
Bel meteen het alarmnummer bij een hoofdblessure met een van deze signalen, die de IFRC-richtlijn noemt:
- bewusteloos geweest, ook al was het maar een paar seconden;
- verward, agressief of met dubbele tong praten, of een aanval met schokken;
- tintelingen in een arm of been, of problemen met evenwicht;
- wazig of dubbel zien;
- hevige hoofdpijn die na twee uur nog niet minder is;
- bloed of helder vocht uit neus, oor of mond;
- meer dan één keer braken;
- niet reageren en niet normaal ademen.
Denk bij een val ook aan de nek. Heeft de speler nekpijn of tintelingen, bel dan het alarmnummer, verplaats hem niet en vraag hem zijn hoofd zo stil mogelijk te houden tot de hulpdiensten er zijn (IFRC). Herkennen, de ouders informeren en de terugkeer: dat staat in bal tegen het hoofd en hersenschudding.
Een speler zakt in elkaar: denk aan een hartstilstand
De ERC-richtlijnen van 2025 zijn duidelijk: reageert iemand niet en ademt hij niet normaal, ga dan uit van een hartstilstand. Trage, zware of happende ademhaling telt als niet normaal. Aan het begin kan er even iets lijken op een epileptische aanval; zodra dat stopt, kijk je opnieuw naar de ademhaling.
- Bel het alarmnummer met de telefoon op de luidspreker; de meldkamer helpt je door de volgende stappen.
- Begin meteen met borstcompressies, midden op de borst.
- Laat iemand de AED halen, zet hem aan en volg de gesproken instructies. Iedereen mag een AED gebruiken.
- Heb je beademen geleerd, wissel dan 30 compressies af met 2 beademingen; heb je dat niet geleerd, ga dan door met alleen compressies (ERC).
Na afloop: wie je belt en wat je opschrijft
Is de speler verzorgd, dan regel je drie dingen. Je belt zijn noodcontact; bij jeugd haalt een ouder het kind op en gaat het na een klap tegen het hoofd nooit alleen naar huis. Je licht de club in, en de zaalbeheerder als je de AED of EHBO-doos van de zaal hebt gebruikt. En je schrijft dezelfde avond op wat er gebeurde: het tijdstip, wat je zag en wat je deed. Volgens de IFRC helpt dat tijdstip een arts. Het team vertel je kort wat er is gebeurd, zonder medische details.
Houden klachten aan of zijn ze hevig, dan hoort de speler bij een huisarts, sportarts of fysiotherapeut. Die bepaalt ook wanneer hij weer speelt, niet de wedstrijdkalender. Hoe je de kans op dit soort blessures verkleint, lees je in blessurepreventie bij volleybal.
Pak de tas voor de eerste training samen met je assistent in. Dan weten jullie allebei waar de coldpacks en handschoenen zitten, en is vooraf afgesproken wie er belt terwijl de ander bij de speler blijft.
Blessures bijhouden in Koach
Op het spelersprofiel in Koach tik je op het potlood (Speler bewerken) en zet je onder Status de speler op Geblesseerd. Bij het voorbereiden van een wedstrijd staat hij dan grijs en met dat label achteraan de bank, en een zetje of herinnering voor een training of wedstrijd krijgt hij niet. Teamgenoten zien bij hem Afwezig in plaats van Geblesseerd. Heeft de speler een eigen account, dan staat verderop in zijn profiel onder Contact het noodcontact dat hij zelf heeft ingevuld, en bel je dat met één tik. Bij spelers zonder eigen account, vaak de jongste jeugd, staat daar niets: zet de nummers van hun ouders op je noodplan. Wat er op de training gebeurde, schrijf je bij die training onder Verslag als spelersnotitie.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je team er vanavond in en zie bij elke speler meteen of hij zaterdag fit is.
Probeer Koach met je teamWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Wat moet er in een EHBO-doos voor een volleybalteam?
Volgens de EHBO-richtlijn van de Europese Reanimatieraad (2025) in elk geval pleisters, wondverbanden, rolverband, driekante doeken, veiligheidsspelden, tape, wegwerphandschoenen, handgel en een beademingsmasker, in een waterdichte en duidelijk herkenbare tas. Voor volleybal vul je dat aan met coldpacks of ijs, een dunne doek en sporttape voor vingers. Leg er ook het noodplan met noodnummers en het adres van de zaal bij.
Mag je ijs op een verzwikte enkel leggen?
Ja, kort en bij pijn. Het Rode Kruis adviseert 10 tot 20 minuten koelen, met het ijs of de coldpack in een dunne doek zodat de huid niet bevriest, en te stoppen als de pijn toeneemt. Ondersteun de enkel en laat hem hoog liggen. Kan de speler geen vier stappen zonder hulp lopen, dan gaat hij naar een huisarts. Voor de dagen daarna is het advies niet meer rust en ijs, maar beschermen en weer bewegen zodra de pijn het toelaat.
Wanneer bel je het alarmnummer bij een blessure op de training?
Bel het alarmnummer (in de EU 112, elders het nummer van je land) bij een speler die niet reageert of niet normaal ademt, bij nekpijn of tintelingen na een val, en na een klap tegen het hoofd met bewusteloosheid, verwardheid, herhaald braken, dubbelzien of bloed of helder vocht uit neus of oor. Volgens de IFRC-richtlijn is ook een arm of been in een vreemde stand, of met veel pijn en zwelling, een reden. Twijfel je, bel dan: de meldkamer helpt je beslissen.
Moet een volleybaltrainer een EHBO-diploma hebben?
Dat verschilt per land, bond en club. Een cursus EHBO, reanimatie en AED is wel aan te raden: wat je hebt geoefend, doe je ook onder druk. De Europese Reanimatieraad zegt bovendien dat je alleen materiaal gebruikt waarmee je hebt leren werken. Vraag bij je club of die een cursus regelt, en spreek in je team af wie eerste hulp geeft.
Weet zaterdag wie er fit is
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zie bij elke speler of hij geblesseerd is, en leg vast wat er gebeurde.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


