Handsignalen in beachvolleybal: de tekens achter de rug

Handsignalen in beachvolleybal zie je bij bijna elke service: de speler aan het net houdt zijn handen op zijn rug en steekt vingers op. Het is een afspraak tussen twee spelers over blok en verdediging, die de tegenstander niet mag zien. Zo lees je de tekens, en zo spreek je ze af met je partner.

Wie geeft de tekens, en wanneer?

De tekens komen van de speler die aan het net staat terwijl zijn partner serveert, meestal de vaste blokkeerder van het duo. Hij geeft ze vlak voor de service: daarna ontvangt de tegenstander en valt die aan, en dan moeten blok en verdediging al weten wat ze doen. Als jouw team ontvangt, staan beide spelers achterin om te passen, en dan zijn er meestal geen tekens.

Elke hand gaat over één aanvaller. De linkerhand is voor de speler die vanuit de blokkeerder gezien links aanvalt, de rechterhand voor die rechts. Omdat je vooraf niet weet wie de pass krijgt en wie aanvalt, geef je altijd voor allebei een teken. De handen blijven laag op de rug: zo ziet de tegenstander ze niet, en het reglement verbiedt spelers van het serverende team hun handen boven het hoofd te houden zolang de service nog niet over het net is (regel 12.5 van de Official Beach Volleyball Rules 2025-2028).

Praten en tekens geven tussen de twee spelers mag gewoon (regel 19.2.2). Een coach langs de kant mag in de competities van de FIVB juist niets doorgeven: daar krijgen spelers tijdens de wedstrijd geen aanwijzingen van buitenaf (regel 4.1), met uitzonderingen voor leeftijdscompetities. De tekens zijn dus de taal van het duo zelf. Serveert de blokkeerder zelf, dan spreek je de afspraak door voordat hij naar achteren loopt.

Wat betekenen de handsignalen?

Geen reglement legt de tekens vast; wat hieronder staat, zijn de gangbare betekenissen. Twee woorden eerst. De lijn is de bal recht langs de zijlijn, de hoek is de schuine bal naar de diagonaal. Wat het blok dichtzet, hoeft de verdediger niet te halen, en andersom.

Over één en twee vingers zijn de meeste duo's het eens. Bij de vuist en de open hand lopen de afspraken uiteen. Bij het ene duo is de vuist geen blok: de blokkeerder loopt terug van het net en jullie verdedigen samen, ieder een helft van het veld. Bij het andere duo is de vuist de bal blokken: de blokkeerder springt recht voor de slagarm van de aanvaller en de verdediger leest wat er langs het blok komt. Welke betekenis je kiest, maakt niet uit, zolang jullie dezelfde gebruiken. Ook het teken voor de service verschilt. Een gangbare vorm: de hand een paar keer open en dicht aan de kant van de speler op wie de serveerder moet mikken.

Gevorderde duo's spreken soms nog een teken af voor een schijnbeweging: de blokkeerder toont eerst de ene kant en zet op het laatste moment de andere dicht. Welk teken dat is, bijvoorbeeld drie of vier vingers, verschilt per duo. Begin daar pas aan als de basis blind loopt.

Bijsturen tijdens de rally: roepen in plaats van tekens

Een teken legt het plan vast voor de eerste aanval na de service. Daarna is er geen tijd meer om je handen op je rug te leggen, en praat je. Na de set zien beide spelers waar de aanvaller aanloopt en hoe ver de bal van het net is. Valt de set ver van het net, dan heeft blokken weinig zin en roept de blokkeerder dat hij terugkomt. Sommige duo's laten de verdediger tijdens de aanloop nog hardop bijsturen met "lijn" of "hoek", omdat hij de aanvaller van achteren beter ziet. Spreek vooraf af wie het laatste woord heeft, anders gaan jullie in dezelfde rally twee kanten op.

In de zaal kent het woord "tekens" vooral een ander systeem: de aanvalscodes van de spelverdeler, die vertellen welke set er komt. Op het zand gaan de tekens over het blok en de verdediging. Hoe blok, verdediging en service in het twee tegen twee samenhangen, staat in beachvolleybaltactiek; de regels zelf in de beachvolleybalregels.

Zo spreek je de tekens af met je partner

1. Begin met drie tekens. Eén vinger, twee vingers en de vuist. Spreek hardop af wat de vuist bij jullie betekent.
2. Kies wie de tekens geeft. Heeft jullie duo een vaste blokkeerder, dan is hij het. Wisselen jullie het blok af, dan geeft de speler aan het net de tekens.
3. Bevestig. De verdediger zegt kort "ja" of noemt het teken terug. Geen bevestiging betekent: nog een keer laten zien.
4. Kies op basis van de tegenstander. Kijk de eerste rally's waar elke aanvaller naartoe slaat. Slaat hij vooral de hoek, zet die dan dicht en laat je verdediger op de lijn staan.
5. Evalueer bij de kantwissel. Elke kantwissel is een kort moment om één ding bij te stellen, zoals "links slaat alles lijn".

Handsignalen oefenen op de training

• Teken en bal. De trainer staat op een kist aan de andere kant van het net en slaat lijn of hoek. Voor elke bal geeft de blokkeerder een teken; de verdediger moet staan waar het blok niet staat. Een punt voor elke verdedigde bal in de goede zone, tien ballen, dan wisselen.
• Serveer op het teken. De speler aan het net geeft met de open en dichte hand aan op wie de service moet. Tel hoeveel services aan de goede kant landen. Het traint tegelijk het kijken van de serveerder.
• Twee tegen twee met dubbele punten. Voor elke service geeft het serverende duo een teken voor beide aanvallers. Een punt dat begint met een verdedigde bal in de afgesproken zone, telt dubbel.

Meer zandvormen voor een zaalteam staan in beachvolleybal oefeningen, en het denkwerk over keuzes in het blok en de verdediging begint bij de basis van volleybaltactiek.

Bloktekens in je trainingsplan

Koach is gemaakt voor zaalvolleybal; een officiële beachwedstrijd tot 21 houd je er niet mee bij. Gaat je team in de zomer het zand op, dan zet je de oefeningen hierboven wel gewoon in het plan van die training. Met + Onderdeel maak je een eigen blok, bijvoorbeeld "Bloktekens", met een duur en een beschrijving waarin je de tekens en jullie afspraak over de vuist zet. Werkte het, dan haal je het plan bij de volgende zandtraining terug met Plan kopiëren.

Wat Koach kost na de 14 gratis dagen, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Tekens van de spelverdeler: aanvalscodes in volleybal Beachvolleybal tactiek voor beginners: wie blokt en wie verdedigt Beachvolleybal regels: het officiële 2 tegen 2 uitgelegd

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken