Beachvolleybal tactiek voor beginners: wie blokt en wie verdedigt

Beachvolleybal tactiek begint met een vraag die in de zaal nooit speelt: wie van jullie tweeën staat er aan het net? Dit artikel geeft beginnende duo's en hun trainers de vaste afspraken voor de verdeling, de side-out, het blok met de verdediging erachter, de service en de wind.

Wat beachvolleybal tactiek anders maakt dan de zaal

In de zaal haal je een zwakke passer uit de receptie en speel je je beste aanvaller vaker aan. In het zand kan dat niet. Met twee spelers op een veldhelft van acht bij acht meter passt, zet en valt iedereen aan, en wie de service krijgt, is bijna altijd ook de aanvaller van die rally. Dat is de kern van alle tactiek op het zand: de serveerder kiest wie er aanvalt, en het duo dat ontvangt moet daar een antwoord op hebben.

De bouwstenen zijn dezelfde als bij volleybaltactiek in de zaal: service, receptie, aanval en verdediging. Er komen twee dingen bij. Wind en zon bepalen per kant wat werkt. En in de officiële competities van de FIVB krijgen spelers tijdens de wedstrijd geen coaching van buitenaf, dus het duo maakt alle afspraken zelf, vooraf en tussen de rally's door. Wat het reglement toestaat, staat in de beachvolleybal regels.

Wie blokt en wie verdedigt? De verdeling in je duo

De eerste afspraak in elk duo is de taakverdeling als de tegenstander aanvalt. Er zijn drie vormen, en welke past, hangt af van de lengte en de sprong van jullie tweeën.

Voor beginners is spelen zonder blok vaak de beste start. Een blok dat net te laag is, houdt de bal niet tegen, maar laat wel een halve veldhelft leeg. Pas als een van jullie de handen echt over het net krijgt, loont het om vaste rollen te proberen. In het topbeach spelen vrijwel alle duo's met een vaste blokkeerder en een vaste verdediger.

Vaste rollen hebben één prijs. Serveert de blokkeerder, dan moet hij na zijn service in een paar passen aan het net staan, en daarom serveren veel blokkeerders iets rustiger. Serveert de verdediger, dan staat de blokkeerder al bij het net. Zijn handen blijven tijdens de service onder zijn hoofd, en zwaaien, springen of opzij stappen om het zicht weg te nemen is een scherm en dus een fout.

De side-out: pass, set en aanval met z'n tweeën

Ontvang naast elkaar, elk in je eigen helft. Een goed vertrekpunt is twee tot drie meter voor de achterlijn: een korte service loop je in het zand makkelijker vooruit in dan een diepe achteruit.

• Spreek af wie de bal in het midden neemt. Een service tussen jullie in is het goedkoopste punt voor de serveerder. Kies één regel, bijvoorbeeld dat de beste passer alles in het midden neemt, en roep vroeg.
• Pass hoog naar het midden, niet naar het net. Mik op het midden van je veldhelft, een paar meter van het net en hoger dan in de zaal. Een strakke pass bij het net waait over of wordt een cadeau voor het blok; een hoge pass in het midden geeft je partner altijd een set.
• Wie passt, valt aan. Je partner zet, en jij loopt na je pass eerst naar buiten en dan pas aan. Zo houd je ruimte voor je aanloop, die in het zand meestal twee passen telt in plaats van drie.
• Zet hoog en een meter van het net. Onderarms zetten is op het zand gewoon en veilig; bovenhands zetten wordt strenger gefloten dan in de zaal.
• De zetter roept de open plek. Na de set kijkt je partner naar de verdediger aan de overkant en roept één woord: "lijn", "diagonaal", of "niemand" als er geen blok staat. Spreek de woorden vooraf af, en roep wat open ligt, niet waar de verdediger staat.

Voor de aanval zelf heb je meer keuze dan een harde bal. Staat er een blok, dan zijn er drie zachte opties: de cut shot, een scherpe, korte diagonaal vlak achter het net; de hoge lijnbal over het blok heen in de diepe hoek; en de bal met de knokkels over het blok, de pokey. Een prikbal met open hand of slappe vingers is op het zand fout; met gestrekte, gesloten vingertoppen, de cobra, mag het wel (beachregel 13.2.3). Beginners scoren meer met een geplaatste bal op een open plek dan met kracht recht op de verdediger.

Blok en verdediging: de ene kant dicht, de andere kant open

De hoofdregel: het blok neemt één kant, de verdediger de andere. Blokt de blokkeerder de lijn, dan staat de verdediger diagonaal. Blokt hij de diagonaal, dan staat de verdediger op de lijn. Wat hij van plan is, laat de blokkeerder voor de service achter zijn rug zien, met per hand een teken voor een van beide aanvallers. Wat die tekens betekenen, staat in handsignalen in het beachvolleybal.

De zwakke plek zit altijd in de bal over of langs het blok. Blokt je partner de lijn, dan moet jij als verdediger naast de diagonaal ook de hoge lijnbal en de cut shot halen. Dat lukt alleen als je leest in plaats van gokt:

• Sta stil op het moment dat de aanvaller de bal raakt, laag en met je gewicht naar voren.
• Kijk naar de schouder en de snelheid van de arm. Een trage arm of een open hand betekent een zachte bal: vertrek dan meteen.
• Komen de schouders van de aanvaller naar jouw kant gedraaid, dan komt de harde bal naar jou: blijf staan en speel hem hoog op.

Komt de set slecht en ver van het net, dan heeft blokken weinig zin. De blokkeerder laat het net los, loopt een paar meter terug en verdedigt mee; in het beach heet dat de pull. Spreek af wie dan welke helft neemt, zodat jullie niet allebei naar dezelfde bal duiken.

Serveren met een plan: je kiest de aanvaller

Omdat de passer meestal ook aanvalt, beslis jij met je service wie er tegen je aanvalt. Vier doelen die werken:

1. De speler van wie je liever een aanval krijgt. Dat is niet altijd de zwakste passer. Een goede passer met een voorspelbare aanval is een prima doel.
2. De blokkeerder. Speelt het andere duo met vaste rollen, serveer dan op de blokkeerder. Hij moet passen, aanlopen, aanvallen en daarna nog naar het net voor zijn blok. Na een paar rally's in die volgorde wordt zijn blok trager.
3. Kort, of tussen de twee in. Een korte service trekt de passer naar voren en maakt zijn aanloop krap; een bal in het midden zaait twijfel.
4. De speler die net de lange rally speelde. Wie net drie keer moest aanvallen, krijgt de volgende service ook. Zo werkt de vermoeidheid voor jou.

Welke servicesoort je daarvoor kiest, de float, de jump float of de skyball, en hoe je de wind in je service gebruikt, staat in serveren in het beachvolleybal.

Wind en zon: per kant een ander plan

Op het zand speel je een deel van de set met de wind mee en een deel tegen. In set een en twee wissel je na elke zeven gespeelde punten van kant, in de derde set na elke vijf (beachregel 18.2). Maak daarom per kant een plan:

• Wind in de rug. Service en aanval dragen verder, dus de kans op uit is groter. Serveer vlakker, mik ruim binnen de lijnen en val vaker aan met een geplaatste bal.
• Wind tegen. De bal blijft hangen en zakt eerder, dus hier mag je harder serveren en slaan. Pass en zet juist lager en iets dichter bij het net, want de wind duwt een hoge bal van het net weg.
• Zijwind. Zet de bal aan de kant waar de wind vandaan komt, dan waait hij naar je aanvaller toe in plaats van ervan af.
• Zon. Ontvang je met de zon in je ogen, spreek dan af wie de hoge bal roept. Serveer zelf een hoge bal op een speler die tegen de zon in kijkt.

Win je de toss, dan kies je volgens het reglement óf service of ontvangst, óf de speelhelft. Bij harde wind of een laagstaande zon kan de speelhelft de slimmere keuze zijn: je begint de set dan aan de kant die bij jullie spel past.

Beachtactiek trainen met je zaalteam

Veel zaaltrainers gaan in de zomer met hun team het zand op. Oefenvormen voor het voetenwerk, de pass en de aanloop van twee passen staan in beachvolleybal oefeningen voor je zaalteam. De tactiek uit dit artikel leg je erbovenop door in het twee tegen twee per blok één afspraak te laten spelen: eerst de verdeling zonder blok, dan het blok op de lijn met de verdediger diagonaal, en pas daarna de service op een vast doel.

Koach is gemaakt voor zaalvolleybal, maar een twee tegen twee houd je er als trainingswedstrijd in bij. Zet twee spelers in ploeg A en twee in ploeg B, laat Rotatie aan voor een vaste serveervolgorde en kies Expert met als focus Service en Receptie. Dan geef je elke service en elke pass een cijfer van 0 tot 5, en na Afronden en opslaan zie je per speler het gemiddelde. Zo zie je zwart op wit welke passer in elk duo de service niet aankan, en op wie de anderen dus moeten serveren.

Wat Koach kost na de 14 gratis dagen, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Handsignalen in beachvolleybal: de tekens achter de rug Beachvolleybal regels: het officiële 2 tegen 2 uitgelegd Beachvolleybal oefeningen voor je zaalteam

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken