Siatkówka plażowa: taktyka dla początkujących, blok i obrona

Taktyka w siatkówce plażowej zaczyna się od pytania, którego na hali nikt nie zadaje: kto z was dwojga stoi przy siatce? Ten artykuł daje początkującym parom i ich trenerom stałe ustalenia dotyczące podziału ról, side-outu, bloku z obroną za nim, zagrywki i wiatru.

Czym taktyka na piasku różni się od hali

Na hali słabszego przyjmującego zdejmujesz z przyjęcia, a najlepszego atakującego ustawiasz częściej. Na piasku to niemożliwe. Gdy na połowie boiska osiem na osiem metrów stoi dwóch zawodników, każdy przyjmuje, wystawia i atakuje, a kto dostaje zagrywkę, ten prawie zawsze atakuje w tej akcji. To sedno całej taktyki na piasku: zagrywający wybiera, kto będzie atakował, a para przyjmująca musi mieć na to odpowiedź.

Elementy są te same co w taktyce siatkówki halowej: zagrywka, przyjęcie, atak i obrona. Dochodzą dwie rzeczy. Wiatr i słońce decydują, co działa po danej stronie boiska. A w oficjalnych rozgrywkach FIVB zawodnicy w trakcie meczu nie dostają wskazówek od trenera z zewnątrz, więc para ustala wszystko sama, przed meczem i między akcjami. Na co pozwalają przepisy, opisujemy w artykule przepisy siatkówki plażowej.

Kto blokuje, a kto broni? Podział ról w parze

Pierwsze ustalenie w każdej parze to podział zadań, gdy atakuje przeciwnik. Są trzy warianty, a to, który pasuje, zależy od wzrostu i wyskoku was obojga.

Dla początkujących gra bez bloku to często najlepszy start. Blok, który jest odrobinę za niski, nie zatrzyma piłki, a zostawia pustą połowę pola. Dopiero gdy jedno z was naprawdę przenosi ręce nad siatkę, warto spróbować stałych ról. W światowej czołówce prawie wszystkie pary grają ze stałym blokującym i stałym obrońcą.

Stałe role mają jedną cenę. Gdy zagrywa blokujący, po zagrywce musi w kilku krokach dobiec do siatki, dlatego wielu blokujących zagrywa nieco spokojniej. Gdy zagrywa obrońca, blokujący stoi już przy siatce. W czasie zagrywki trzyma ręce poniżej głowy, a machanie, podskakiwanie albo przesuwanie się w bok, żeby zasłonić rywalom widok, to zasłona, czyli błąd.

Side-out: przyjęcie, wystawa i atak we dwoje

Przyjmujcie obok siebie, każdy na swojej połowie. Dobry punkt wyjścia to dwa, trzy metry przed linią końcową: na piasku łatwiej wybiec do przodu do krótkiej zagrywki niż cofać się do długiej.

• Ustalcie, kto bierze piłkę między wami. Zagrywka w środek to dla zagrywającego najtańszy punkt. Wybierzcie jedną zasadę, na przykład że wszystko w środku bierze lepszy przyjmujący, i wołajcie wcześnie.
• Przyjmuj wysoko na środek, nie pod siatkę. Celuj w środek swojej połowy, kilka metrów od siatki, i wyżej niż na hali. Szybkie przyjęcie pod siatkę wiatr przeniesie na drugą stronę albo zrobi z niego prezent dla bloku; wysokie przyjęcie na środek zawsze daje partnerowi szansę na wystawę.
• Kto przyjmuje, ten atakuje. Partner wystawia, a ty po przyjęciu najpierw odchodzisz na zewnątrz, a dopiero potem wchodzisz do ataku. Tak zostawiasz sobie miejsce na rozbieg, który na piasku ma zwykle dwa kroki zamiast trzech.
• Wystawiaj wysoko i metr od siatki. Wystawa sposobem dolnym jest na piasku normalna i bezpieczna; wystawę sposobem górnym sędziowie oceniają surowiej niż na hali.
• Wystawiający woła wolne miejsce. Po wystawie partner patrzy na obrońcę po drugiej stronie i woła jedno słowo: "linia", "skos" albo "nikt", gdy nie ma bloku. Ustalcie słowa wcześniej i wołajcie to, co jest wolne, a nie miejsce, w którym stoi obrońca.

W samym ataku masz więcej możliwości niż mocne uderzenie. Gdy stoi blok, są trzy miękkie opcje: cut shot, czyli ostry, krótki skos tuż za siatką; wysoka piłka po linii nad blokiem w głęboki róg; oraz piłka zagrana kłykciami nad blokiem, pokey. Kiwka otwartą dłonią albo miękkimi palcami jest na piasku błędem; wyprostowanymi, złączonymi opuszkami palców, czyli kobrą, wolno (przepis plażowy 13.2.3). Początkujący zdobywają więcej punktów piłką plasowaną w wolne miejsce niż siłą prosto w obrońcę.

Blok i obrona: jedna strona zamknięta, druga otwarta

Zasada główna: blok bierze jedną stronę, obrońca drugą. Jeśli blokujący zamyka linię, obrońca stoi na skosie. Jeśli zamyka skos, obrońca stoi na linii. Co zamierza, blokujący pokazuje przed zagrywką za plecami: każdą dłonią znak dla jednego z dwóch atakujących. Co oznaczają te znaki, wyjaśniamy w artykule sygnały dłonią w siatkówce plażowej.

Słabe miejsce to zawsze piłka nad blokiem albo obok niego. Gdy partner zamyka linię, ty jako obrońca oprócz skosu musisz podbić też wysoką piłkę po linii i cut shot. Uda się to tylko wtedy, gdy czytasz grę, zamiast zgadywać:

• W momencie uderzenia przez atakującego stój nieruchomo, nisko, z ciężarem ciała do przodu.
• Patrz na bark i szybkość ręki. Wolna ręka albo otwarta dłoń oznacza miękką piłkę: wtedy ruszaj od razu.
• Gdy barki atakującego są obrócone w twoją stronę, mocna piłka leci do ciebie: zostań w miejscu i podbij ją wysoko.

Gdy wystawa jest słaba i daleko od siatki, blok ma niewielki sens. Blokujący odpuszcza siatkę, cofa się kilka metrów i broni razem z partnerem; na plaży nazywa się to pull. Ustalcie, kto wtedy bierze którą połowę, żebyście nie rzucali się obaj do tej samej piłki.

Zagrywka z planem: wybierasz atakującego

Ponieważ przyjmujący zwykle też atakuje, to ty swoją zagrywką decydujesz, kto zaatakuje przeciwko tobie. Cztery cele, które działają:

1. Zawodnik, którego atak wolisz bronić. To nie zawsze najsłabszy przyjmujący. Dobry przyjmujący z przewidywalnym atakiem to świetny cel.
2. Blokujący. Gdy rywale grają ze stałymi rolami, zagrywaj w blokującego. Musi przyjąć, wziąć rozbieg, zaatakować, a potem jeszcze dobiec do siatki do bloku. Po kilku takich akcjach jego blok staje się wolniejszy.
3. Krótko albo między nich. Krótka zagrywka ciągnie przyjmującego do przodu i skraca mu rozbieg; piłka w środek sieje wątpliwości.
4. Zawodnik, który właśnie zagrał długą akcję. Kto przed chwilą trzy razy atakował, dostaje też następną zagrywkę. Tak zmęczenie pracuje dla ciebie.

Jaki rodzaj zagrywki do tego wybrać, flot, flot z wyskoku czy skyball, i jak wykorzystać w zagrywce wiatr, przeczytasz w artykule zagrywka w siatkówce plażowej.

Wiatr i słońce: inny plan na każdą stronę

Na piasku część seta grasz z wiatrem, a część pod wiatr. W pierwszym i drugim secie zmieniacie strony co siedem rozegranych punktów, w trzecim co pięć (przepis plażowy 18.2). Przygotujcie więc plan na każdą stronę:

• Wiatr w plecy. Zagrywka i atak lecą dalej, więc rośnie ryzyko autu. Zagrywaj bardziej płasko, celuj wyraźnie w boisko i częściej atakuj piłką plasowaną.
• Wiatr w twarz. Piłka zawisa i szybciej opada, więc tu możesz mocniej zagrywać i atakować. Przyjmuj i wystawiaj za to niżej i trochę bliżej siatki, bo wiatr odpycha wysoką piłkę od siatki.
• Boczny wiatr. Wystawiaj po tej stronie, z której wieje, wtedy piłka zniesie się do atakującego, a nie od niego.
• Słońce. Jeśli przyjmujesz ze słońcem w oczach, ustalcie, kto woła wysoką piłkę. Sam zagrywaj wysoką piłkę w zawodnika, który patrzy pod słońce.

Gdy wygrasz losowanie, według przepisów wybierasz albo zagrywkę lub przyjęcie, albo stronę boiska. Przy silnym wietrze lub nisko stojącym słońcu strona boiska może być mądrzejszym wyborem: zaczynasz wtedy seta po tej stronie, która pasuje do waszej gry.

Taktyka plażowa na treningu drużyny halowej

Wielu trenerów halowych latem zabiera drużynę na piasek. Ćwiczenia na pracę nóg, przyjęcie i rozbieg na dwa kroki znajdziesz w artykule ćwiczenia siatkówki plażowej dla drużyny halowej. Taktykę z tego artykułu dokładasz do nich, ćwicząc w grze dwa na dwa w każdym bloku jedno ustalenie: najpierw podział bez bloku, potem blok na linii z obrońcą na skosie, a dopiero później zagrywkę w ustalony cel.

Koach powstał z myślą o siatkówce halowej, ale grę dwa na dwa zapiszesz w nim jako grę treningową. Przydziel dwóch zawodników do Drużyny A i dwóch do Drużyny B, zostaw włączoną Rotację, żeby kolejność zagrywki była stała, i wybierz Ekspert, a w polu Zakres ocen zaznacz Zagrywka i Przyjęcie. Wtedy każdą zagrywkę i każde przyjęcie oceniasz w skali od 0 do 5, a po Zakończ i zapisz widzisz średnią każdego zawodnika. Czarno na białym zobaczysz, który przyjmujący w każdej parze nie radzi sobie z zagrywką, a więc w kogo pozostali powinni zagrywać.

Ile kosztuje Koach po 14 darmowych dniach, sprawdzisz na stronie z cennikiem.

Częste pytania

Czytaj dalej

Znaki w siatkówce plażowej: co oznaczają sygnały za plecami Siatkówka plażowa: zasady oficjalnej gry 2 na 2 Ćwiczenia siatkówki plażowej dla drużyny halowej

Zobacz 200 ćwiczeń siatkarskich z animacją Pobierz pełny plan treningowy na 8–28 tygodni