Onderarms leren aan kinderen: van vangen naar een echte pass
Het korte antwoord
Onderarms leren kinderen het best in kleine stappen: eerst de bal laag vangen, dan hem van een stil plankje van onderarmen laten kaatsen, dan zelf opgooien en spelen, en pas daarna terugspelen naar een partner. Gebruik een lichte of zachte bal, werk in tweetallen en verbeter één ding tegelijk.
Onderarms leren aan kinderen lukt niet door het één keer voor te doen en ze daarna in een rij te zetten. Een kind wil de bal pakken, zwaait met de armen en speelt met de handen. Hier staat een opbouw voor kinderen van ongeveer 6 tot 12 jaar: van vangen en kaatsen naar een echte pass, met spelletjes en wat je zegt bij de fouten die je elke week ziet.
Waarom onderarms lastig is voor kinderen
Bij onderarms spelen doet een kind iets wat het nergens anders doet: een bal die van boven komt, laag opvangen met twee gestrekte armen die stil blijven. Gooien, vangen en slaan gaan met de handen, en daar grijpt een kind ook bij onderarms naar. Daarbij komt dat de bal van onderen niet te zien is op het moment van contact, en dat een harde bal pijn doet op de onderarmen. Een kind dat twee keer pijn had, gaat de bal ontwijken.
Dat bepaalt de opbouw. Eerst leert een kind waar de bal neerkomt en dat het daar op tijd moet staan. Dan dat de armen een stil plankje vormen. Pas daarna dat de bal ergens heen moet. De techniek zelf, met het platform, de houding en de pass op hoger niveau, staat in de onderarmse pass. Hier gaat het om het aanleren bij kinderen.
Materiaal: de juiste bal doet de helft van het werk
- Een lichte of zachte bal. Een wedstrijdbal weegt volgens het reglement 260 tot 280 gram (regel 3.1 van de FIVB-spelregels). Voor jonge kinderen is zo'n bal zwaar en snel. Een lichte jeugdbal of een zachte schuimbal vliegt trager en doet geen pijn. Welke bal er in jeugdcompetities wordt gebruikt, verschilt per bond; op de training mag je altijd lichter kiezen.
- Een ballon voor de jongsten. Een ballon zakt zo langzaam dat een kind van zes tijd heeft om eronder te komen. Gooi stukjes van een geknapte ballon meteen weg.
- Eén bal per twee kinderen. In een rij achter één aangooier staat een kind vooral te wachten; in een tweetal is het bijna steeds aan de beurt.
- Een laag net of een lint. Voor de spelletjes span je een lint of elastiek net boven de hoofden van de kinderen, lager dan een gewoon net. Zo moet de bal met een boog omhoog, maar haalt een kind de overkant wel.
Onderarms leren in zes stappen
Ga pas een stap verder als het grootste deel van de pogingen lukt, en ga gerust een stap terug als het een week later niet meer gaat. Elke stap duurt een blok van vijf tot acht minuten; daarna doe je iets anders en kom je er de volgende training op terug.
- Laag vangen. De partner gooit de bal met een boog van twee meter afstand. Het kind vangt hem onder de buik, met beide armen naar voren en de knieën gebogen. Vangen boven de borst telt niet. Zo leert het kind dat het naar de bal toe moet en laag moet staan.
- Het plankje. Handen op elkaar, duimen naast elkaar, armen gestrekt: dat is het plankje. De partner laat de bal van een halve meter hoogte op het plankje vallen, de bal kaatst omhoog en de partner vangt hem. Het kind beweegt de armen niet. Zo voelt het waar de bal hoort te komen: op de onderarmen, tussen de polsen en de ellebogen.
- Kaatsen en vangen. De partner gooit van twee meter, het kind laat de bal van het plankje omhoog kaatsen en vangt hem daarna zelf. Het kind leert dat de bal vanzelf omhoog gaat als het plankje stil is en de benen een beetje duwen.
- Zelf opgooien en spelen. Het kind gooit de bal zelf een beetje op, speelt hem onderarms omhoog en vangt hem. Daarna twee keer achter elkaar spelen, dan drie keer.
- Gooien, spelen, vangen. In tweetallen op drie meter: de een gooit hoog en zacht, de ander speelt onderarms terug, de gooier vangt. Gooien is hier het moeilijkste deel; laat de gooier dichtbij staan en echt met een boog gooien. Met één stuit ertussen geef je een kind dat nog te laat is wat extra tijd.
- Terugspelen zonder vangen. Pas als stap 5 goed gaat, spelen de twee de bal onderarms heen en weer. Daarna komt verplaatsen erbij: de gooier gooit een meter naast het kind, dat eerst stapt en dan pas speelt.
Kinderen van zes tot acht blijven vaak een tijd hangen bij de stappen 1 tot 4, en dat is prima. Oudere kinderen gaan er vaak sneller doorheen, maar een kind van elf dat nieuw is, begint ook bij stap 1. Kijk naar wat het kind doet, niet naar zijn leeftijd. Hoe je een training per leeftijdsgroep opbouwt, staat in jeugdvolleybal trainen per leeftijd.
Laat kinderen het plankje bevriezen. Na elk contact blijven de armen stil staan tot de partner de bal heeft gevangen, als een foto. Een kind dat zwaait, ziet dan zelf dat de armen ver omhoog staan. Dat werkt beter dan elke uitleg.
Spelletjes die het platform trainen
- De ober. Het kind legt de bal op zijn plankje en loopt zonder hem te laten vallen naar de overkant van het veldje. Daarna met onderweg af en toe een tikje omhoog. Het plankje leert stil te blijven, en het is een race.
- Raak de hoepel. Een hoepel op de grond, de partner gooit, het kind speelt de bal onderarms zodat hij in de hoepel valt. Tel hoeveel van de tien. In de Koach-bibliotheek staat de groepsvorm als Onderhandse pass door de hoepel: negen spelers en een trainer, negen fasen, twee rijen die om de beurt passen. Met jonge kinderen maak je er liever kleine groepjes van, met een kind als gooier.
- Het record. Hoe vaak lukt het tweetal om de bal onderarms heen en weer te spelen? Elke training wordt het record op een bord gezet. Kinderen willen zien dat ze beter worden.
- Eén tegen één over het lint. Een klein veldje, de bal mag één keer stuiten en moet onderarms over het lint. Dat is het eerste echte spelletje met onderarms, en het kan al bij stap 5.
- Tegen de muur. Voor kinderen van tien tot twaalf: onderarms tegen een muur, de bal na elk contact weer vangen of direct doorspelen. In de bibliotheek heet dit Muurpassen: twee spelers, vijf fasen.
Een spel waarin je afvalt, past hier niet: wie eruit ligt, oefent niet meer. Meer spelvormen voor deze leeftijd, ook met bovenhands en serveren, staan in minivolleybal oefeningen per niveau. Hoe je bovenhands spelen aanleert zonder zere vingers, lees je in bovenhands spelen leren aan kinderen.
Typische kinderfouten, en wat je zegt
Kinderen kunnen niet drie aanwijzingen tegelijk onthouden. Kies per blok één fout en één kort zinnetje, en zeg wat je wél wilt zien.
| Wat je ziet | Wat er gebeurt | Wat je zegt |
|---|---|---|
| De bal vliegt ver weg of naar achteren | Het kind zwaait de armen omhoog | "Plankje stil, benen duwen" |
| De bal springt scheef van de armen | De ellebogen buigen of de armen staan los van elkaar | "Lange armen, duimen samen" |
| Het kind slaat met de handen of een vuist | Het staat te laat, de bal zakt tot op de handen | "Eerst je voeten, dan je armen" |
| Het kind speelt rechtop, met de armen hoog | De knieën zijn gestrekt, de bal komt te hoog | "Zit op een stoeltje" |
| Het kind draait weg van de bal | Het is bang voor pijn of voor de bal | Zachtere bal, dichterbij en langzamer gooien |
Een kind dat wegdraait, heeft geen techniekprobleem maar een angstprobleem, en daar helpt een aanwijzing niet. Hoe je dat aanpakt, staat in kind bang voor de bal. Klagen kinderen over rode of pijnlijke onderarmen, dan is dat bij beginners meestal het gevolg van een bal op de verkeerde plek; wat de plek zegt en wat helpt, lees je in blauwe plekken op je onderarmen. Pijn in een pols of elleboog die niet overgaat, laat je beoordelen door een huisarts, sportarts of fysiotherapeut.
Passoefeningen voor kinderen in Koach
De oefeningen uit de Koach-bibliotheek spelen per fase af op een veld. Dat helpt bij kinderen: je laat op je telefoon of tablet zien waar ze staan en waar de bal heen gaat, in plaats van het uit te leggen. Open je een oefening vanuit het plan van een training, dan loop je met Volgende onderaan de oefeningen op volgorde door, met de minuten erbij.
Voor kinderen van tien tot twaalf is Driehoekspassen een goede volgende stap: drie spelers, vijf fasen, met een aangever, een passer en een doel, en na elke bal draait iedereen door. Een eigen spelletje zoals de ober zet je in het plan als onderdeel met een naam en minuten. Wil je dat een kind thuis verder oefent, dan geef je een oefening mee als Huiswerk: de speler en zijn ouders krijgen een melding en zien de oefening op hun dashboard, en met een tik erop speelt hij per fase af. Ouders melden hun kind ook aan of af, zodat je weet hoeveel tweetallen je hebt. Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je volgende jeugdtraining klaar en laat de kinderen zien hoe de oefening gaat.
Plan je jeugdtraining in KoachVeelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd kun je kinderen onderarms leren?
Met de voorstappen kun je al beginnen bij kinderen van een jaar of zes: laag vangen en de bal van een stil plankje van onderarmen laten kaatsen. Direct terugspelen naar een partner komt meestal later. Het tempo verschilt sterk per kind, dus kijk naar wat een kind kan en niet naar zijn leeftijd. Gebruik voor de jongsten een lichte of zachte bal, of een ballon.
Hoe lang duurt het voordat een kind onderarms kan spelen?
Dat verschilt per kind. Reken niet in trainingen maar in stappen: een kind gaat pas verder als het grootste deel van de pogingen lukt. Korte blokken van vijf tot acht minuten, elke week terug, werken beter dan één lange les. Een kind dat een week later terugvalt, zet je gewoon een stap terug.
Waarom speelt mijn kind de bal met de handen in plaats van met de onderarmen?
Meestal staat het kind te laat, zodat de bal tot op de handen zakt en het kind hem nog snel wegslaat. Laat het eerder naar de bal stappen en laag gaan staan, en oefen het laag vangen en het kaatsen van een stil plankje opnieuw. Zeg wat je wilt zien: eerst je voeten, dan je armen.
Kun je thuis met je kind onderarms oefenen?
Ja, met een ballon of een zachte bal. Gooi zacht en met een boog, laat je kind de bal van een stil plankje van onderarmen laten kaatsen en vang hem zelf. Houd het kort en maak er een record van: hoe vaak lukt het achter elkaar? Speel binnen laag en ver van lampen en ramen, en stop terwijl het nog leuk is.
Laat je jeugdgroep zien hoe de oefening gaat
14 dagen gratis, zonder creditcard. Elke oefening speelt per fase af op het veld.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


