Soorten fouten in volleybal: zo zie je waar je punten weggeeft

Welke soorten fouten in volleybal kosten jouw team de meeste punten? Het antwoord ligt zelden waar je gevoel het legt. Hier staan de soorten fouten op een rij, het verschil tussen gedwongen en ongedwongen, een rekenvoorbeeld van één set en hoe je fouten bijhoudt zonder een rally te missen.

Welke soorten fouten zijn er in volleybal?

Elke rally eindigt met een punt. Gaat dat punt naar de tegenstander, dan zijn er twee mogelijkheden: zij maakten een goede actie, of jullie maakten een fout. Die fouten vallen in een handvol soorten. Een indeling naar het moment in de rally werkt het best, omdat je dan meteen ziet wat je moet trainen.

• Servicefout. De service gaat in het net of uit, of de serveerder stapt op de achterlijn. Het enige punt dat je weggeeft zonder dat de tegenstander de bal heeft aangeraakt.
• Slechte pass. De receptie of de verdediging springt weg en de bal is niet meer te spelen. Een ace tegen hoort hier ook bij als je ontvanger de bal raakte.
• Aanvalsfout. De aanval gaat uit, in het net, of wordt teruggeblokt op jullie helft. In de meeste statistieken, ook in het aanvalsrendement, telt een geblokte aanval als aanvalsfout.
• Net- en lijnfouten. Een speler raakt het net tijdens zijn actie, of komt met een voet helemaal over de middenlijn.
• Technische fouten. Dubbele aanraking, een gedragen bal en vier keer spelen. De regels en de grensgevallen staan in dubbele raak en technische fouten.
• Positie- en rotatiefouten. Spelers staan bij de service niet in de juiste volgorde, of de verkeerde speler serveert. Hoe je dat voorkomt, lees je bij positiefouten voorkomen.
• Te laat. Geen regelfout maar een speelfout: de bal valt tussen twee spelers in, of niemand is op tijd bij een tip of een bal op de lijn.

Gedwongen of ongedwongen fout: wat is het verschil?

Een ongedwongen fout (in het Engels unforced error) maak je zonder dat de tegenstander je onder druk zette: een servicefout, een makkelijke bal die je in het net slaat, een netfout bij een bal die al over was. Een gedwongen fout lokt de tegenstander uit: een pass die wegspringt op een harde service, een aanval die tegen een goed blok stuit, een verdediger die net te laat is bij een harde smash. Het verschil is geen regel maar een oordeel van de coach, en het staat dan ook op geen enkel wedstrijdformulier.

Het onderscheid doet ertoe omdat je ze anders aanpakt. Ongedwongen fouten gaan over concentratie, routine en keuzes; die verminder je op de training met herhaling en duidelijke afspraken. Gedwongen fouten laten zien waar de tegenstander sterker is. Daar train je techniek onder druk, of je accepteert ze als de prijs van een sterke tegenstander.

En dan is er nog een derde soort punt tegen: de goede bal van hen. Een harde aanval die niemand kon houden of een ace op de lijn is geen fout van jullie. Wie die toch als fout boekt, maakt zijn foutenlijst langer dan hij is en gaat het verkeerde trainen.

Rekenvoorbeeld: een set van 21-25 uit elkaar gehaald

Je verliest een set met 21-25. Na afloop tel je de 25 punten van de tegenstander:

Zestien van de 25 punten waren eigen fouten (6 + 3 + 2 + 3 + 1 + 1). Tien daarvan waren ongedwongen (6 + 3 + 1): tien punten die de tegenstander kreeg zonder er iets voor te doen. Hun goede ballen waren er negen, dus minder dan jullie ongedwongen fouten. En de zes servicefouten zijn alleen al meer dan de helft van die tien. De les van deze set is dus niet dat de tegenstander te sterk was, maar dat de service de set kostte.

Zo houd je fouten bij zonder een rally te missen

Bijhouden lukt alleen als het snel gaat. Per verloren rally zijn twee dingen genoeg: welke soort fout het was, en wie hem maakte. Op papier is dat een kolom per soort en een rugnummer in het vakje; in een app zijn het twee tikken. Spreek vooraf drie dingen af, zodat elke wedstrijd op dezelfde manier wordt geteld:

1. Een geblokte aanval is een aanvalsfout van de aanvaller, net als in het aanvalsrendement.
2. Een ace tegen is een slechte pass van wie de bal raakte. Raakte niemand de bal omdat hij onhoudbaar op de lijn viel, dan is het een goede bal van hen.
3. Twijfel je, boek dan geen fout. Een punt zonder oorzaak is beter dan een verkeerde oorzaak; anders klopt je grootste lek niet meer.

Fouten van de tegenstander houd je apart bij: die horen bij jullie punten, niet bij jullie lek. Hoe en waarom lees je in fouten van de tegenstander apart registreren.

Fouten bijhouden in Koach: de lade Waarom scoorden zij?

In Koach tik je een punt van de tegenstander met één tik op de grote knop met hun naam. Het punt staat dan meteen op het bord; daarna schuift de lade Waarom scoorden zij? omhoog. In de modus Simpel staan daarin:

• Goede bal van hen: het punt telt, zonder eigen fout.
• Servicefout, met de naam van je serveerder op de knop. Die werkt alleen als jullie serveerden en boekt meteen.
• Aanvalsfout, Slechte pass, Te laat, Net of aanraking en Andere fout. Kies de soort en tik onder Wie? de speler aan. Aanvalsfout staat voorgekozen, dus bij een aanvalsfout is alleen de speler aantikken genoeg.
• Overslaan: het punt blijft staan, zonder fouttype. Gebruik dat als je niet zag wat er gebeurde.

Houdt een tweede coach de wedstrijd bij in de modus Expert, dan komen er drie soorten bij: Dubbele aanraking, Vier keer gespeeld en Positiefout. In Expert geef je elk balcontact een cijfer van 0 tot 5, en een 0 boekt de fout vanzelf: bij de service een servicefout, bij de receptie een slechte pass, bij de set een dubbele aanraking en bij de aanval een aanvalsfout. Een 0 bij blok of verdediging geeft de tegenstander het punt zonder eigen fout. Hoe die modus werkt, lees je in je eigen team scouten.

Wat je na de wedstrijd ziet: je grootste lek

Rond je de wedstrijd af, dan staat in het wedstrijdscherm onder Samenvatting één zin met je grootste lek: de soort fout die het vaakst voorkwam, met hoeveel van al je fouten dat waren. Daaronder staan de tegels Punten, Fouten en Topscorer. Onder Statistieken staat het blok Fouten: per soort een balk met het aantal, en bovenaan welke soort de meeste punten kostte. Met de chips Set 1, Set 2 enzovoort zie je de fouten per set, en onder Spelers staat bij elke speler hoeveel fouten hij maakte.

Let op twee namen. Wat in de lade Net of aanraking en Andere fout heet, heet in de statistieken Netfout en Overige. En een fout zonder speler telt wel mee bij de soort, maar bij geen enkele speler; dat meldt de app onder het blok.

Ook tijdens de wedstrijd heb je het al. Het time-outscherm toont Meeste fouten met de soort en het aantal, en in de setpauze zie je de fouten van de set per soort. Gaf één soort meer punten weg dan je beste punttype opleverde, dan zegt de eerste zin het meteen, bijvoorbeeld "Servicefout gaf 6 punten weg". Wil je weten of een lek blijft, kies dan op de Wedstrijd-tab onder Gespeeld Vergelijken en zet een paar wedstrijden naast elkaar: je ziet de fouten per soort per wedstrijd, en bovenaan welke soort over die wedstrijden samen het grootste lek is.

Waar op het veld en in welke rotatie die fouten vallen, lees je in fouten per positie. Wat ze per speler betekenen, en wanneer een fout een investering is, staat in foutenlast per speler.

Welke fout pak je als eerste aan?

Begin bij de soort die het vaakst terugkomt én ongedwongen is, want daar win je het snelst punten terug. Zes servicefouten per set los je eerder op dan zes punten tegen een sterke aanvaller. Kijk daarna pas naar wie: een lek dat bij één speler zit, vraagt een gesprek en een gerichte oefening; een lek dat over het hele team verspreid is, vraagt een afspraak voor iedereen. Trek geen conclusie uit één avond. Hoe je cijfers als deze leest zonder je te laten misleiden door één wedstrijd, staat in volleybalstatistieken begrijpen.

Fouten bijhouden kost in Koach geen extra werk: het is de tweede tik na elk punt tegen. Je probeert de app 14 dagen gratis met alle functies; wat het daarna kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Foutenlast per speler: risico versus rendement Fouten van de tegenstander apart registreren Fouten per positie in volleybal: waar op het veld gaat het mis?

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken