Time-out volleybal: wat zeg je? De statistieken in die dertig seconden
Je steekt je hand op, de scheidsrechter fluit, en je hebt dertig seconden. In die dertig seconden reconstrueert bijna elke coach de laatste minuten uit zijn hoofd. Dat geheugen is korter en eenzijdiger dan je denkt: het onthoudt de laatste twee rally's en de speler die het hardst zuchtte. Het time-outblad in Koach zet er cijfers naast: over de set waarin je zit, en vanaf je tweede time-out ook over het stuk sinds de vorige.
Het geheugen van een coach reikt drie rally's terug
Een time-out komt zelden voort uit een analyse. Hij komt voort uit een gevoel: het loopt niet meer, ze rollen over ons heen, dit moet stoppen. Dat gevoel is meestal terecht — maar het is geen diagnose. Wat je in de kring zegt, baseer je vervolgens op de twee of drie rally's die nog vers zijn, en dat zijn bijna altijd de meest zichtbare: een uit geslagen aanval, een bal die tussen twee spelers doorviel. De vier servicefouten die daarvóór vielen zijn al weggezakt, ook al hebben die het gat gemaakt.
Dat is het gat dat dit scherm dicht. Zodra je in de app op Time-out tikt, in de rij onder het veld of in de Expert-modus onder ⋯ (Meer), wordt de onderbreking vastgelegd en schuift er een blad omhoog met een terugblik. Geen wedstrijdtotaal, geen seizoensgemiddelde: alleen de set waarin je zit. De app vraagt de time-out overigens niet aan bij de wedstrijdleiding; dat doe jij, zoals altijd. Hij registreert hem alleen, en gebruikt hem als grens in de wedstrijd.
Op de knop staat een teller in de vorm 0/2. Die telt de time-outs die je in de lopende set hebt gebruikt en kleurt rood zodra je er twee hebt gehad. Bij de meeste internationale reglementen is dat je hele tegoed voor die set. Zo hoef je halverwege niet aan je assistent te vragen of je er nog een hebt.
Welke periode de terugblik beslaat
Bovenaan het blad staan de stand groot in beeld, één zin die de set tot nu toe samenvat, het aantal rally's van deze set en de momentumgolf. Dat gaat allemaal over de hele lopende set, net als de regels eronder. Alleen vanaf je tweede time-out komt er één regel bij die een kortere periode beslaat: Sinds time-out 1, met de punten voor en tegen sinds je vorige onderbreking.
Die regel is de truc. Een cijfer over een hele set zegt weinig meer over de laatste minuten. Een tussenstand over precies de periode waarin je het gevoel kreeg dat het misliep, zegt daar alles over. Een setpauze werkt als grens: elke set begint met een schone lei.
Neem een set waarin je bij 8-12 je eerste time-out nam en nu, bij 13-20, je tweede aanvraagt. Dan staat er bij Sinds time-out 1 een 5-8: vijf punten gewonnen, acht verloren sinds je vorige onderbreking.
Drie regels, en dat is met opzet
Onder de stand en de momentumgolf staan hooguit drie regels. Meer past er niet in dertig seconden, en meer is ook niet nodig.
- Meeste fouten: het fouttype dat deze set het vaakst viel, met het aantal erachter, bijvoorbeeld Slechte pass · 4. In de simpele modus kent de app zes soorten: servicefout, aanvalsfout, slechte pass, te laat, net of aanraking en andere fout; in de Expert-modus komen daar dubbele aanraking, vier keer gespeeld en positiefout bij. Een punt dat de tegenstander verdient met een goede bal telt hier níet mee: dat is geen fout van jou, en het zou je diagnose vervuilen.
- Zwakste rotatie: de rotatie waarin jullie deze set het minst vaak de side-out haalden, met het percentage erbij, bijvoorbeeld R4 · side-out 33%. Rotaties waarin je elke ontvangst omzette, laat de app weg. De nummering volgt de gangbare afspraak: R1 is de stand waarin je spelverdeler op positie 1 staat, en vanaf daar tel je door. Dezelfde telling die je na de wedstrijd gebruikt om je zwakste rotatie te vinden.
- Sinds time-out 1: vanaf je tweede time-out de punten voor en tegen sinds de vorige onderbreking, zoals de 5-8 uit het voorbeeld, met een pijltje dat zegt of dat stuk beter of slechter liep dan het stuk daarvoor.
De regel Zwakste rotatie verschijnt alleen als je in je opstelling een spelverdeler hebt aangewezen: zonder spelverdeler weet de app niet welke rotatie je speelt. Dat is geen storing, maar wel een goede reden om die aanwijzing vóór de eerste service te zetten.
De pijl die zegt of het beter of slechter ging
Achter de regel Sinds time-out 1 kan een pijltje staan. Dat is de vergelijking met het stuk vóór je vorige time-out, en het is het enige stukje geschiedenis op het blad. De app vergelijkt het saldo, punten voor min punten tegen: liep dit stuk beter dan het stuk daarvoor, dan wijst de pijl omhoog, liep het slechter, dan omlaag. Was het saldo precies gelijk, dan staat er geen pijl.
Bij je eerste time-out van de set is er niets om mee te vergelijken en staat deze regel er nog niet. In het voorbeeld hierboven stond het bij je eerste time-out 8-12, vier punten achter; sinds die time-out is het 5-8, drie achter. De pijl wijst dus omhoog: het liep iets minder slecht, al is het nog steeds niet goed. Wijst hij omlaag, dan weet je dat je eerste time-out het probleem niet heeft opgelost.
Precies dáár zit de waarde van deze pijl. Hij is de terugkoppeling op je vorige onderbreking. Wat je toen zei, heeft gewerkt of niet, en dit is de enige plek waar je dat binnen de wedstrijd te zien krijgt.
Kort: lees van boven naar beneden en stop na de drie regels. De stand en de pijl zeggen hoe erg het is, het fouttype zegt waar het zit, de rotatie zegt wanneer het gebeurt. De rest van het blad is voor als je tijd overhoudt.
De verdeling van deze set, onder de vouw
Onder de drie regels staan nog twee blokken met balkjes: Punten per type en Fouten. Net als de rest van het blad gaan ze over de hele lopende set; ze staan bewust onderaan. In dertig seconden kom je hier meestal niet aan toe; in de langere onderbreking tussen twee sets wel.
Punten per type splitst je eigen punten uit naar aanval, blok, ace en fout van hen. Fouten doet hetzelfde met je eigen fouten, gesorteerd van veel naar weinig, met het aantal erbij. In de set uit het voorbeeld hierboven — 13 om 20 — zou dat er zo uit kunnen zien: van je dertien punten kwamen er zeven uit een aanval, één uit een blok, één uit een service en vier uit fouten van de tegenstander. Van je fouten waren er zeven een passfout, vier een servicefout, twee een aanvalsfout en één een netfout.
Zo'n verdeling verandert je gesprek. Zeven passfouten in één set is geen individueel probleem meer, en vier servicefouten in dezelfde set betekent dat je risico op de service niet betaalt. Merk daarbij op dat je punten tegen (twintig) hoger liggen dan je eigen fouten (veertien): de overige zes punten heeft de tegenstander zelf verdiend. Ook dat is informatie — tegen een tegenstander die scoort help je jezelf niet met een preek over concentratie.
Het belangrijkste aan deze twee blokken is dat ze met precies dezelfde rekenregels worden opgebouwd als het wedstrijdverslag dat je na afloop terugleest. Wat je in de time-out ziet, is niet een snelle schatting die later wordt bijgesteld. Als de app hier zegt dat je vier servicefouten hebt gemaakt, staat er een uur later in het verslag ook vier. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is de reden dat je op dit cijfer een wissel kunt baseren zonder dat je jezelf achteraf tegenspreekt.
Per ongeluk aangetikt? Draai hem terug
De knop Time-out staat in de rij onder het veld naast Herstel, en dat gaat een keer mis, zeker met een telefoon in je hand in een volle zaal. Dat is geen ramp: druk je daarna op Herstel, dan verdwijnt alleen de time-outmarkering. De stand blijft staan, de service blijft staan, het veld blijft staan, en de teller gaat weer een omlaag. Er wordt dus geen punt teruggedraaid dat je wél had geregistreerd.
Dat is belangrijker dan het lijkt, want een blijvende foute time-out vervuilt meer dan de teller. Hij is ook de grens waarop de volgende terugblik zijn periode afkapt: laat je hem staan, dan begint je echte time-out straks te rekenen vanaf een moment waarop er niets gebeurde.
Sluiten doe je met de knop Verder spelen onderaan, met het kruisje rechtsboven, of door naast het blad te tikken. In alle drie de gevallen sta je meteen terug op het live-scherm en gaat de registratie gewoon door.
Wat het blad niet voor je doet
Twee waarschuwingen. De eerste: dit zijn kleine aantallen. Een periode van dertien rally's met vier passfouten is een signaal, geen bewijs. Wat je hier ziet is bedoeld om je aandacht te richten, niet om een oordeel over een speler te vellen — daarvoor kijk je na de wedstrijd naar meerdere sets.
De tweede: het blad zegt wat er misging, niet wat je eraan moet doen. Of dit het moment is voor een time-out, en welke boodschap er in die dertig seconden past, blijft coachwerk. Daarover gaan time-outs gebruiken: wanneer en hoe en wedstrijdcoaching langs de lijn. Dit artikel gaat alleen over de cijfers die er op dat moment naast liggen.
Voorwaarde voor alles hierboven is wel dat er iemand meetikt. Alle getallen op dit blad komen uit de punten die je tijdens de wedstrijd registreert: de wedstrijd live bijhouden is dus geen extra werk náást de time-out, het is wat de time-out van gevoel naar cijfer tilt. Tik je alleen de stand door zonder fouttype, dan kloppen de stand, de rotatie en de regel sinds je vorige time-out nog steeds, maar blijft de regel Meeste fouten weg.
Na afloop kun je hetzelfde verhaal nog eens rustig teruglezen. Het scoreverloop van de set laat zien waar hij precies kantelde, en je side-outpercentage per rotatie vertelt of de rotatie die op het time-outblad als zwakste stond een incident was of een patroon. De time-out zelf telt daarbij niet mee als rally — hij is een markering, geen actie, en drukt dus geen enkel percentage.
Veelgestelde vragen
Kan ik dat time-outblad later nog eens terugkijken?
Nee, het verschijnt alleen op het moment dat je de time-out vastlegt; sluit je het, dan is het weg. Nog een keer op de time-outknop tikken haalt het niet terug zoals het was, want die tik zet meteen een nieuwe grens in de wedstrijd. Dezelfde cijfers staan na afloop wel gewoon in het wedstrijdverslag.
Ik tikte per ongeluk op time-out en heb er daarna al een punt bij gezet. Kan die markering nog weg?
Ja, maar Herstel draait altijd je laatste handeling terug. Draai dus eerst dat punt terug, daarna de time-out, en tik het punt opnieuw in. Alleen de markering verdwijnt: de stand, de service en het veld blijven staan.
Kan ik de knop ook gebruiken als de tegenstander een time-out neemt?
Beter niet. De teller telt alleen jouw eigen tegoed voor de set, dus die klopt daarna niet meer. Belangrijker nog: elke markering kapt de terugblik af, waardoor je volgende time-out gaat rekenen vanaf een moment dat voor jouw team niets betekende.
Waarschuwt de app als ik er meer neem dan is toegestaan?
Ja. De teller kleurt rood zodra je op twee staat, en een derde time-out in dezelfde set legt de app niet vast: je ziet dan de melding dat je in deze set al 2 time-outs hebt gehad. De app vraagt de time-out ook niet aan bij de wedstrijdleiding, dus het reglement blijft daar liggen.
Probeer het zelf in Koach
Minder administratie, meer coachen — vanaf je eerstvolgende training.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.