Time-out volleybal: wat zeg je? De statistieken in die dertig seconden

Je steekt je hand op, de scheidsrechter fluit, en je hebt dertig seconden. In die dertig seconden reconstrueert bijna elke coach de laatste minuten uit zijn hoofd. Dat geheugen is korter en eenzijdiger dan je denkt: het onthoudt de laatste twee rally's en de speler die het hardst zuchtte. Het time-outblad in Koach zet er cijfers naast, en die cijfers gaan precies over de periode die jou tot deze onderbreking bracht.

Het geheugen van een coach reikt drie rally's terug

Een time-out komt zelden voort uit een analyse. Hij komt voort uit een gevoel: het loopt niet meer, ze rollen over ons heen, dit moet stoppen. Dat gevoel is meestal terecht — maar het is geen diagnose. Wat je in de kring zegt, baseer je vervolgens op de twee of drie rally's die nog vers zijn, en dat zijn bijna altijd de meest zichtbare: een uit geslagen aanval, een bal die tussen twee spelers doorviel. De vier servicefouten die daarvóór vielen zijn al weggezakt, ook al hebben die het gat gemaakt.

Dat is het gat dat dit scherm dicht. Zodra je in de app op de time-outknop tikt, wordt de onderbreking vastgelegd en schuift er een blad over de wedstrijd heen met een terugblik. Geen wedstrijdtotaal, geen seizoensgemiddelde — alleen de periode die net is afgesloten. De app vraagt de time-out overigens niet aan bij de wedstrijdleiding; dat doe jij, zoals altijd. Hij registreert hem alleen, en gebruikt hem als grens in de wedstrijd.

Naast de knop staat een teller in de vorm 0/2. Die telt de time-outs die je in de lopende set hebt gebruikt en kleurt rood zodra je er twee hebt gehad — bij de meeste internationale reglementen is dat je hele tegoed voor die set. Zo hoef je halverwege niet aan je assistent te vragen of je er nog een hebt.

Welke periode de terugblik beslaat

Boven aan het blad staat in één regel welk stuk wedstrijd je zit te lezen. Is dit je eerste time-out van de set, dan staat er "Sinds het begin van de set". Is het je tweede, dan staat er "Sinds de vorige time-out", en beslaat de terugblik alleen wat er tussen die twee onderbrekingen is gebeurd. Achter die regel staat hoeveel rally's dat waren.

Dat afkappen bij de vorige time-out is de hele truc. Een gemiddelde over een hele set zegt niets meer over de laatste minuten. Een tussenstand over precies de periode waarin je het gevoel kreeg dat het misliep, zegt daar alles over. Een setpauze werkt als dezelfde grens: elke set begint met een schone lei.

Neem een set waarin je bij 8-12 je eerste time-out nam en nu, bij 13-20, je tweede aanvraagt. De kopregel zegt dan: Sinds de vorige time-out · 13 rally's. Vijf punten gewonnen, acht verloren — dat is het stuk waar de rest van het blad over gaat.

Drie regels, en dat is met opzet

Onder die kopregel staan precies drie regels. Meer past er niet in dertig seconden, en meer is ook niet nodig.

• Punten — hoeveel punten je in deze periode maakte en hoeveel je weggaf, in de vorm 5 voor · 8 tegen. Het eerste harde cijfer waar je gevoel aan getoetst wordt. Soms staat er tot je verbazing 6 voor · 7 tegen, en dan weet je dat het niet het scorebord is dat je dwarszit maar de sfeer.
• Meeste fouten — het fouttype dat in deze periode het vaakst viel, met het aantal erachter: Slechte pass (4). De app kent zes soorten: servicefout, aanvalsfout, slechte pass, te laat, netfout en overige. Een punt dat de tegenstander verdient met een goede aanval telt hier níet mee — dat is geen fout van jou, en het zou je diagnose vervuilen.
• Zwakste rotatie — de rotatie waarin je in deze periode de meeste punten tegen kreeg, bijvoorbeeld R4 (5). De nummering volgt de gangbare afspraak: R1 is de stand waarin je spelverdeler op positie 1 staat, en vanaf daar tel je door. Dezelfde telling die je na de wedstrijd gebruikt om je zwakste rotatie te vinden.

Die derde regel vult zich alleen als je in je opstelling een spelverdeler hebt aangewezen. Zonder aangewezen spelverdeler weet de app niet welke rotatie je speelt en staat er een streepje. Dat is geen storing, maar wel een goede reden om die aanwijzing vóór de eerste service te zetten.

De pijl die zegt of het beter of slechter ging

Rechts van de eerste twee regels kan een pijltje staan met daarachter het cijfer van de vorige periode: ▼ was 8. Bij de rotatieregel staat nooit een pijl. Dat is de vergelijking met het stuk vóór je vorige time-out, en het is het enige stukje geschiedenis op het blad. Groen betekent dat het de goede kant op gaat, donker dat het de verkeerde kant op gaat — en de app weet per regel welke kant dat is. Meer punten voor is beter, meer fouten is slechter, dus dezelfde pijl krijgt op de ene regel groen en op de andere donker. Waren beide periodes precies gelijk, dan staat er simpelweg "gelijk".

Bij je eerste time-out van de set is er niets om mee te vergelijken en blijft die kolom leeg. Bij de foutenregel verschijnt de pijl bovendien alleen als het bovenste fouttype hetzelfde is gebleven. Waren het eerst vooral servicefouten en nu vooral passfouten, dan is een pijl zinloos: dat zijn twee verschillende problemen, geen verbetering of verslechtering van hetzelfde. Stond er beide keren "Slechte pass" en ging het van drie naar vier, dan zie je ▲ was 3 — en weet je dat je eerste time-out dat probleem niet heeft opgelost.

Precies dáár zit de waarde van deze pijl. Hij is de terugkoppeling op je vorige onderbreking. Wat je toen zei, heeft gewerkt of niet, en dit is de enige plek waar je dat binnen de wedstrijd te zien krijgt.

De verdeling van deze set, onder de vouw

Scroll je door, dan staat er onder de kop "Deze set tot nu toe" nog twee blokken met balkjes: Punten per type en Foutverdeling. Die gaan niet over de periode sinds je vorige time-out, maar over de hele lopende set — vandaar dat ze bewust onder de drie regels staan. In dertig seconden kom je hier meestal niet aan toe; in de langere onderbreking tussen twee sets wel.

Punten per type splitst je eigen punten uit naar aanval, blok, service en punten die je kreeg uit een fout van de tegenstander. Foutverdeling doet hetzelfde met je eigen fouten, gesorteerd van veel naar weinig, met het aantal en het aandeel in procenten. In de set uit het voorbeeld hierboven — 13 om 20 — zou dat er zo uit kunnen zien: van je dertien punten kwamen er zeven uit een aanval, één uit een blok, één uit een service en vier uit fouten van de tegenstander. Van je fouten waren er zeven een passfout, vier een servicefout, twee een aanvalsfout en één een netfout.

Zo'n verdeling verandert je gesprek. Zeven passfouten in één set is geen individueel probleem meer, en vier servicefouten in dezelfde set betekent dat je risico op de service niet betaalt. Merk daarbij op dat je punten tegen (twintig) hoger liggen dan je eigen fouten (veertien): de overige zes punten heeft de tegenstander zelf verdiend. Ook dat is informatie — tegen een tegenstander die scoort help je jezelf niet met een preek over concentratie.

Het belangrijkste aan deze twee blokken is dat ze met precies dezelfde rekenregels worden opgebouwd als het wedstrijdverslag dat je na afloop terugleest. Wat je in de time-out ziet, is niet een snelle schatting die later wordt bijgesteld. Als de app hier zegt dat je vier servicefouten hebt gemaakt, staat er een uur later in het verslag ook vier. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is de reden dat je op dit cijfer een wissel kunt baseren zonder dat je jezelf achteraf tegenspreekt.

Per ongeluk aangetikt? Draai hem terug

De time-outknop staat naast de knop om een punt ongedaan te maken, en dat gaat een keer mis — zeker met een telefoon in je hand in een volle zaal. Dat is geen ramp: druk je daarna op Ongedaan maken, dan verdwijnt alleen de time-outmarkering. De stand blijft staan, de service blijft staan, het veld blijft staan, en de teller gaat weer een omlaag. Er wordt dus geen punt teruggedraaid dat je wél had geregistreerd.

Dat is belangrijker dan het lijkt, want een blijvende foute time-out vervuilt meer dan de teller. Hij is ook de grens waarop de volgende terugblik zijn periode afkapt: laat je hem staan, dan begint je echte time-out straks te rekenen vanaf een moment waarop er niets gebeurde.

Sluiten doe je met de knop Verder spelen onderaan, met het kruisje rechtsboven, of door naast het blad te tikken. In alle drie de gevallen sta je meteen terug op het live-scherm en gaat de registratie gewoon door.

Wat het blad niet voor je doet

Twee waarschuwingen. De eerste: dit zijn kleine aantallen. Een periode van dertien rally's met vier passfouten is een signaal, geen bewijs. Wat je hier ziet is bedoeld om je aandacht te richten, niet om een oordeel over een speler te vellen — daarvoor kijk je na de wedstrijd naar meerdere sets.

De tweede: het blad zegt wat er misging, niet wat je eraan moet doen. Of dit het moment is voor een time-out, en welke boodschap er in die dertig seconden past, blijft coachwerk. Daarover gaan time-outs gebruiken: wanneer en hoe en wedstrijdcoaching langs de lijn. Dit artikel gaat alleen over de cijfers die er op dat moment naast liggen.

Voorwaarde voor alles hierboven is wel dat er iemand meetikt. Alle getallen op dit blad komen uit de punten die je tijdens de wedstrijd registreert: de wedstrijd live bijhouden is dus geen extra werk náást de time-out, het is wat de time-out van gevoel naar cijfer tilt. Tik je alleen de stand door zonder fouttype, dan blijft de eerste regel kloppen en blijven de andere twee leeg.

Na afloop kun je hetzelfde verhaal nog eens rustig teruglezen. Het scoreverloop van de set laat zien waar hij precies kantelde, en je side-outpercentage per rotatie vertelt of de rotatie die op het time-outblad bovenaan stond een incident was of een patroon. De time-out zelf telt daarbij niet mee als rally — hij is een markering, geen actie, en drukt dus geen enkel percentage.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Time-outs gebruiken: wanneer en hoe Volleybal wedstrijd-app: live scoren én statistieken per speler Volleybalwedstrijd live bijhouden: scores én statistieken per speler

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken