Volleybal met 8 spelers: een wisselschema waarin iedereen speelt

Volleybal met 8 spelers betekent elke set twee spelers op de bank, en zonder plan zijn dat vaak steeds dezelfde twee. Hieronder staan wisselschema's voor 7, 8 en 9 spelers die binnen zes wissels per set blijven, en hoe je na de wedstrijd ziet of het ook echt eerlijk uitpakte.

Volleybal met 8 spelers: waarom de speeltijd zonder schema scheef loopt

Met acht spelers en zes plekken zitten er elke set twee op de bank. Dat is genoeg om iedereen veel te laten spelen, maar alleen als je het vooraf regelt. Wissel je op gevoel, dan zet je je sterkste zes neer, wacht je op een rustig moment dat niet komt en breng je de bankspelers pas in bij 22-15, voor een handvol rally's. Die wissel onthoud je wel; dat het maar een paar ballen waren, onthoud je niet.

Twee regels beperken je: zes wissels per set, en een invaller mag alleen weer gewisseld worden voor de speler voor wie hij inkwam. De details staan bij de wisselregels in volleybal; sommige jeugd- en recreatiecompetities hebben ruimere afspraken. Een derde regel helpt je juist: een nieuwe opstelling aan het begin van een set is geen wissel. Wie de vorige set op de bank zat, kan de volgende set gewoon starten. Een goed schema werkt dus met twee keuzes per set: wie begint, en wie halverwege inkomt.

Het wisselschema voor 8 spelers

Het idee: per set spelen vier spelers de hele set en delen vier spelers twee plekken. Twee van hen beginnen, twee komen halverwege in. Wie deze set een helft speelde, speelt de volgende set de hele set. Geef je spelers een nummer van 1 tot en met 8 (dat hoeft niet hun rugnummer te zijn):

Op de helft wissel je binnen vaste koppels. In set 1 komt 7 in voor 5 en 8 voor 6, in set 2 komt 3 in voor 1 en 4 voor 2. Zo zijn 1 en 3, 2 en 4, 5 en 7, en 6 en 8 steeds elkaars koppel. Maak van elk koppel twee spelers die dezelfde plek kunnen spelen.

• Wissels. Twee per set. Er blijven er vier over voor een blessure of een tactische wissel.
• Speeltijd. Na twee sets heeft iedereen anderhalve set gespeeld, na vier sets drie. In set 3 en 4 draaien de helften om, zodat niet steeds dezelfde twee de slotfase spelen.
• Het moment. Kies een vast moment rond de helft, bijvoorbeeld zodra een van beide teams 13 punten heeft; in een beslissende set tot 15 is dat 8 punten. Precies de helft van de rally's wordt het zelden. Daarvoor kijk je achteraf naar de telling.
• Minder of meer sets. Is de wedstrijd na twee of drie sets voorbij, dan begin je de volgende wedstrijd bij de set waar je bleef. Een vijfde set speel je als set 1.

Het schema gaat uit van spelers die meer dan één plek kunnen spelen, zoals in de jeugd en bij veel recreatieteams. Speel je 5-1 met één spelverdeler zonder vervanger, laat die dan de hele wedstrijd staan en laat de andere zeven rouleren: per set spelen er drie de hele set en delen vier spelers twee plekken.

Met 7 of 9 spelers: hetzelfde idee, andere sommen

Zeven spelers. De bankspeler komt op de helft in. Wie eruit ging, begint de volgende set op de bank en komt daar op de helft in voor de volgende: in set 1 komt 7 in voor 6, in set 2 komt 6 in voor 5, in set 3 komt 5 in voor 4. Dat kost één wissel per set. Laat de reeks de volgende wedstrijd doorlopen waar hij bleef; na zeven sets heeft iedereen er zes gespeeld. Zit er een libero bij je acht, dan verdeel je de zes veldplekken over zeven spelers en gebruik je dit schema.

Negen spelers. Werk met drie groepjes: 1 tot en met 3, 4 tot en met 6 en 7 tot en met 9. In set 1 speelt het eerste groepje de hele set, 4 tot en met 6 de eerste helft en 7 tot en met 9 de tweede. In set 2 speelt 4 tot en met 6 de hele set, 7 tot en met 9 de eerste helft en 1 tot en met 3 de tweede; in set 3 schuift het nog een keer door. Dat kost drie wissels per set, en na drie sets heeft iedereen er twee gespeeld. Op de helft wissel je steeds binnen hetzelfde drietal (1, 4 en 7; 2, 5 en 8; 3, 6 en 9), dus maak van elk drietal spelers voor dezelfde plek.

De drie schema's naast elkaar:

Het wisselschema uitvoeren in Koach

Koach maakt het schema niet voor je: wie wanneer speelt, bepaal je zelf. Op wedstrijddag helpt de app je op twee plekken om je eraan te houden, zonder briefjes.

Tussen de sets: de setpauze. Na set 1 opent vanzelf de setpauze met daarin Opstelling voor set 2, en zo na elke set. Je tikt een plek aan en kiest wie erin komt uit de rij Bank. De app zegt er zelf bij dat een nieuwe opstelling bij setbegin geen wissel is: de set begint met 0/6 wissels. Bovenaan staan knoppen met de opstellingen van eerdere sets en je opgeslagen opstellingen. Bewaar de vier startopstellingen uit je schema vooraf in het Opstellingsoverzicht op het tabblad Team met Bewaar huidige opstelling, dan staan ze in de setpauze met één tik klaar. Meer over dit scherm lees je bij de setpauze tussen de sets.

Tijdens de set: het wisselblad. Op het afgesproken moment tik je in het live-scherm op de speler die eruit gaat en kies je wie erin komt. Naast de kop Wissel staat hoeveel wissels je deze set al deed, bijvoorbeeld 2/6. Bij een zevende houdt de app je tegen met Je hebt in deze set al 6 wissels gehad. Breekt een wissel de regel voor de terugwissel, bijvoorbeeld omdat een speler terugkomt voor een ander dan zijn eigen vervanger, dan vraagt de app Klopt deze wissel? Met Toch wisselen ga je door als je zeker weet wat je doet. Hoe het invoeren stap voor stap gaat, staat bij een wissel doorvoeren tijdens de wedstrijd.

Speel je met een libero, zet dan Libero automatisch wisselen aan. De libero komt vanzelf in voor de midden achterin, en die wissels tellen niet mee in je zes.

Achteraf zien of het eerlijk was: speeltijd in rally's

Een schema is een plan. Of het ook zo uitpakte, zie je pas na de wedstrijd, want een set van 25-23 heeft andere helften dan een set van 25-12. Daarom meet Koach speeltijd in rally's: elke rally waarin een speler in het veld staat, telt voor hem als één. Elke rally levert precies één punt op, dus een set van 25-20 telt 45 rally's.

In het wedstrijddetail staat onder Speeltijd per speler een balk met het aantal rally's en sets. Een set telt mee zodra een speler er één rally in stond, dus kijk naar allebei: wie in vier sets inviel bij 22-15, heeft vier sets achter zijn naam en toch maar een fractie van de ballen gehad. Met het schema hierboven liggen de balken na vier sets dicht bij elkaar. Ligt er een ver achter, laat die speler dan de volgende wedstrijd een hele set beginnen.

Twee dingen om te weten voordat je de balken vergelijkt:

• Alleen bij live scoren. De app weet wie er in het veld stond omdat je de wedstrijd live scoort met je opstelling erin. Vul je de uitslag en de cijfers achteraf in, dan is er voor die wedstrijd geen speeltijd.
• De libero telt mee. Komt de libero in voor een midden, dan krijgt de libero die rally's en de midden niet. Een midden staat daardoor lager in de lijst zonder dat hij op de bank zat. Vergelijk middens dus met middens.

Over het seizoen telt de kaart Speeltijd dit seizoen op het dashboard verder, met wie het minst speelde bovenaan. Hoe die meter werkt, staat bij speeltijd bijhouden, en waarom de telling vaak anders uitvalt dan je gevoel, lees je in het interview over eerlijke speeltijd. Of gelijk ook eerlijk is, is een andere vraag; daarover gaat speeltijd eerlijk verdelen.

Briefje of app: wat past bij jouw team?

Wij maken Koach, dus lees dit met die bril. Voor een wisselschema heb je geen app nodig: een briefje op het klembord werkt, kost niets en valt nooit uit. Het verschil zit in wat je onderweg zelf moet onthouden.

Een briefje past als je alleen de wissels wilt plannen en geen statistieken bijhoudt, of langs de lijn liever geen telefoon in je hand hebt. Een leeg opstellingsformulier met een briefje per set en een overzicht voor je wissels print je met de gratis volleybal rotatiegenerator, zonder account.

Koach past als je de wedstrijd toch al live wilt scoren: dan komen de wisselteller, de setpauze en de speeltijd er zonder extra werk bij. Koach past niet bij 4 tegen 4 of minivolleybal, want opstelling, wissels en speeltijd gaan uit van zes spelers in het veld. Hoe je een opstelling voor zes opbouwt, staat bij een volleybal opstelling maken.

Wat kost een app voor je wisselschema?

Koach probeer je 14 dagen gratis, zonder creditcard en met alle functies. Daarna kies je Coach voor € 2,99 per maand (één team, twee trainers) of Club voor € 9,99 per maand (onbeperkt teams). Met een jaarabonnement betaal je € 2,49 of € 8,33 per maand. Je spelers en hun ouders gebruiken de app gratis. Alle bedragen staan op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Speeltijd bijhouden: de eerlijkheidsmeter in Koach Hoeveel wissels in volleybal? 6 per set: alle regels op een rij Speeltijd eerlijk verdelen met objectieve data

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken