Volleybal weetjes: twintig feiten over het spel, met bron
Het korte antwoord
Volleybal weetjes die kloppen, komen uit het reglement en van de bonden zelf. Zo moet het in een zaal minstens 10 graden zijn, liggen er bij FIVB-wedstrijden vijf ballen klaar met zes ballenrapers, en werd zitvolleybal voor het eerst gespeeld in Nederland, in 1956.
Volleybal weetjes vind je overal, maar lang niet allemaal kloppen ze. Hier staan twintig feiten in vijf groepjes, elk met de bron erbij: het reglement van de FIVB, de geschiedenispagina's van de FIVB, World ParaVolley en het Internationaal Paralympisch Comité. Wat niet na te gaan was, staat er niet in.
De geschiedenis van 1895 tot nu, met William G. Morgan, de naam mintonette en de eerste Olympische Spelen, staat in de geschiedenis van volleybal. Waarom een bal zweeft of duikt, lees je in de natuurkunde van volleybal. Hieronder staan de feiten die daar niet in staan. Bij elk feit uit het reglement staat het regelnummer uit de Official Volleyball Rules 2025-2028 van de FIVB.
Weetjes over het spel en de mensen eromheen
- De eerste demonstratie had ploegen van vijf. Toen William G. Morgan zijn spel begin 1896 liet zien op een conferentie in Springfield, speelden er twee ploegen van vijf. De aanvoerders waren de burgemeester en de brandweercommandant van Holyoke, de stad waar het spel was bedacht. Bron: FIVB, geschiedenis van volleybal.
- De eerste scheidsrechter kijkt van boven. Hij staat op een verhoging aan het eind van het net, tegenover de teller, en zijn ogen horen ongeveer 50 centimeter boven het net te zijn (regel 23.1).
- De aanvoerder bedankt de scheidsrechters. Na de wedstrijd bedankt de teamaanvoerder de scheidsrechters en tekent hij het wedstrijdformulier om de uitslag te bevestigen. Dat staat zo in het reglement (regel 5.1.3.1).
Weetjes over de bal, het net en de zaal
- Vijf ballen en zes ballenrapers. Bij wedstrijden van de FIVB liggen er vijf ballen klaar. Er staan zes ballenrapers: één in elke hoek van de vrije zone en één achter elke scheidsrechter (regel 3.3).
- Het net is zwart, met een witte band. Het net bestaat uit zwarte vierkante mazen van 10 centimeter en is van boven naar onder 1 meter. Bovenop zit een witte band van 7 centimeter, van dubbelgevouwen canvas (regel 2.2).
- Een zaal is nooit kouder dan 10 graden. Het reglement zegt dat de temperatuur in de zaal niet onder de 10 °C mag zakken. Bij FIVB-wedstrijden bepaalt de technisch gedelegeerde de hoogste temperatuur (regel 1.5).
- Het licht is in lux voorgeschreven. In een zaal hoort minstens 300 lux te zijn. Bij FIVB-wedstrijden minstens 2000 lux, gemeten op 1 meter boven de vloer (regel 1.6).
- Witte lijnen op een goedgekeurde vloer. Bij FIVB-wedstrijden is alleen een vloer van hout of kunststof toegestaan, en die moet de FIVB vooraf goedkeuren. De lijnen zijn wit, en het veld en de vrije zone hebben elk een andere kleur (regel 1.2).
- Een stippellijn naast het veld. Bij FIVB-wedstrijden loopt de aanvalslijn buiten het veld door als stippellijn: vijf streepjes van 15 centimeter, telkens 20 centimeter uit elkaar, over een lengte van 1,75 meter (regel 1.3.4).
Volleybalregels die veranderden
- De eerste bal had meer speling. De bal die voor Morgan werd gemaakt, had een omtrek van 63,5 tot 68,6 centimeter en woog 252 tot 336 gram (bron: FIVB, geschiedenis). Nu is het 65 tot 67 centimeter en 260 tot 280 gram (regel 3.1): ongeveer dezelfde maat, met veel minder speling.
- Een netservice was vroeger een fout. Raakte een service het net, dan was dat een servicefout en was de rally voorbij. Nu speel je door als de bal tussen de antennes over het net gaat. Bron: FIVB, het spel; een jaartal noemt de FIVB daar niet.
- Het beachveld kromp in 2002. In dat jaar bevestigde de FIVB het rallypointsysteem en een kleiner veld van 16 bij 8 meter, voor de World Tour en voor de Spelen van Athene 2004. Bron: FIVB, geschiedenis van beachvolleybal.
Twee wijzigingen die je in de zaal elke week merkt, de libero en het rally point, worden uitgelegd in de geschiedenis van volleybal; alle regels van nu staan in volleybalregels op een rij.
Weetjes over beach, zitvolleybal en sneeuwvolleybal
- Op het strand al rond 1915. Volgens de FIVB begon beachvolleybal waarschijnlijk in 1915 op het strand van Waikiki op Hawaï. De meeste verhalen leggen het begin toch in Santa Monica in Californië, waar de eerste velden op het strand kwamen. Bron: FIVB, geschiedenis van beachvolleybal.
- Het eerste FIVB-beachtoernooi lag in Rio. Het eerste internationale beachtoernooi met erkenning van de FIVB werd in 1987 gespeeld op het strand van Ipanema in Rio de Janeiro (zelfde bron).
- Zitvolleybal komt uit Nederland. Het werd voor het eerst gespeeld in Nederland, in 1956, en was eerst bedoeld voor gewonde militairen. Op de Paralympische Spelen doen vrouwen mee sinds Athene 2004; in datzelfde jaar verdween staand volleybal, dat in Toronto 1976 op het programma was gekomen. Bron: Internationaal Paralympisch Comité. De regels staan in zitvolleybal regels.
- Er bestaat ook sneeuwvolleybal. De FIVB erkent volleybal op sneeuw als een van haar disciplines, naast de zaal en het zand. Bron: FIVB, sneeuwvolleybal.
Wat er verder verschilt tussen de zaal en het zand, van het aantal spelers tot de telling, staat in zaalvolleybal en beachvolleybal vergeleken.
Opvallende cijfers over volleybal
- 200.000 spelers in 1916. Twintig jaar na de eerste demonstratie schatte Robert C. Cubbon in een artikel over de groei van volleybal in de Verenigde Staten dat er al 200.000 mensen speelden, van wie 70.000 bij de YMCA. Bron: FIVB, geschiedenis.
- Gelijk prijzengeld in 1998. In dat jaar kregen mannen en vrouwen op de open toernooien van de beach World Tour volgens de FIVB voor het eerst hetzelfde prijzengeld. Bron: FIVB, geschiedenis van beachvolleybal.
- 107.000 toeschouwers in zes dagen. Bij het eerste olympische beachvolleybal, in Atlanta 1996, kwamen volgens de FIVB in zes dagen meer dan 107.000 mensen kijken, in een stadion met 10.000 plaatsen (zelfde bron).
- Zitvolleybal in meer dan 75 landen. Volgens World ParaVolley spelen meer dan 10.000 sporters zitvolleybal, in meer dan 75 landen. Op de Paralympische Spelen van Londen 2012 deden 197 sporters uit 15 landen mee, een record; in Arnhem 1980 waren het volgens het IPC zeven landen. Bronnen: World ParaVolley en Internationaal Paralympisch Comité.
Controleer een weetje voordat je het doorvertelt. Staat er geen bron bij, zoek het dan op bij de FIVB, bij de bond van je land of in het reglement. Vind je het daar niet terug, vertel het dan niet als feit. Wil je de regels als spel testen, gebruik dan de volleybal quiz, en voor een spreekbeurt staat de opbouw bij een spreekbeurt over volleybal.
En een weetje over je eigen team: hoe scoren jullie?
Weetjes over het spel zijn leuk voor op de tribune. Voor een coach zijn de cijfers van het eigen team vaak verrassender. Hoeveel van jullie punten kwamen uit eigen aanvallen, en hoeveel kreeg je cadeau van de tegenstander? Scoor je een wedstrijd live in Koach, dan staat dat na afloop onder Statistieken bij Punten per type: aanval, Fout tegenstander, blok en ace, elk met hun aandeel, voor de hele wedstrijd of per set.
Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Scoor je volgende wedstrijd live mee en zie daarna hoe je team zijn punten echt maakte.
Probeer Koach met je teamBronnen, geraadpleegd op 6 november 2026: FIVB, Official Volleyball Rules 2025-2028; FIVB, geschiedenis van volleybal; FIVB, het spel; FIVB, geschiedenis van beachvolleybal; FIVB, sneeuwvolleybal; Internationaal Paralympisch Comité, zitvolleybal; World ParaVolley, zitvolleybal.
Veelgestelde vragen
Wat is een leuk weetje over volleybal?
Bij de eerste demonstratie in 1896 speelden twee ploegen van vijf, en de aanvoerders waren de burgemeester en de brandweercommandant van Holyoke. Een ander weetje: bij wedstrijden van de FIVB liggen vijf ballen klaar en staan er zes ballenrapers rond het veld. Beide feiten komen van de FIVB zelf: uit haar geschiedenispagina en uit het officiële reglement.
Waar komt zitvolleybal vandaan?
Volgens het Internationaal Paralympisch Comité werd zitvolleybal voor het eerst gespeeld in Nederland, in 1956. Sinds de Spelen van Arnhem in 1980 staat het op het programma van de Paralympische Spelen, en sinds Athene 2004 doen daar ook vrouwen mee. World ParaVolley noemt meer dan 10.000 sporters in meer dan 75 landen.
Hoeveel ballen gebruik je bij een officiële volleybalwedstrijd?
Bij wedstrijden van de FIVB vijf, met zes ballenrapers: één in elke hoek van de vrije zone en één achter elke scheidsrechter (regel 3.3 van het reglement). Alle ballen in een wedstrijd moeten dezelfde omtrek, hetzelfde gewicht, dezelfde druk en dezelfde kleur hebben. In lagere competities bepaalt de bond of de organisator hoeveel ballen er zijn.
Hoe warm moet een sporthal zijn om te volleyballen?
Volgens het reglement van de FIVB mag de temperatuur niet onder de 10 °C komen. Een vaste bovengrens noemt het reglement niet; bij wedstrijden van de FIVB bepaalt de technisch gedelegeerde wat de hoogste temperatuur mag zijn. Je bond of competitie kan voor eigen wedstrijden aanvullende afspraken hebben.
Ontdek de weetjes van je eigen team
14 dagen gratis, zonder creditcard. Na je eerste live wedstrijd zie je hoe je team scoort.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


