Ćwiczenia na refleks w siatkówce: szybsza reakcja na piłkę
Krótka odpowiedź
Ćwiczenia na refleks w siatkówce działają najlepiej z sygnałami z samej gry: piłką, która spada, piłką z siatki, ręką atakującego. Zacznij od jednego sygnału i jednej odpowiedzi, przejdź do wyboru między dwoma lub trzema kierunkami i skończ formą meczową, w której reakcja daje punkty.
Ćwiczenia na refleks w siatkówce mniej dotyczą szybkich mięśni, niż myśli wielu trenerów. Zawodnik, który nie zdąża do piłki, zwykle nie rusza wolno, tylko późno: za późno zobaczył, co nadlatuje. Tutaj przeczytasz, jak działa reakcja, jak zbudować ją w czterech stopniach i które siedem ćwiczeń to robi.
Czym jest szybkość reakcji w siatkówce?
Każda reakcja ma trzy kroki: zobaczyć, wybrać i ruszyć. Zawodnik widzi sygnał, decyduje, co zrobi, i wprawia ciało w ruch. Tylko ten ostatni krok to praca mięśni. Dwa pierwsze dzieją się w głowie i właśnie tam większość zawodników ma najwięcej do zyskania.
Są dwa rodzaje reakcji. Przy reakcji prostej jest jeden sygnał i jedna odpowiedź: piłka spada, ty ruszasz. Przy reakcji z wyborem możliwości jest więcej: w lewo albo w prawo, krótko albo głęboko, mocno albo kiwka. Im więcej możliwości, tym dłużej trwa wybór. W meczu prawie każda reakcja jest reakcją z wyborem.
Czasu jest na to mało. Palao i Valadés zmierzyli prędkość zagrywki w męskiej Lidze Światowej (2006) i na tej podstawie oszacowali, że przyjmujący przy mocnej zagrywce z wyskoku ma mniej więcej od pół do trzech czwartych sekundy, 0,52 do 0,74 sekundy (The Sport Journal, 2014). Kto zaczyna wybierać dopiero wtedy, gdy piłka przelatuje nad siatką, jest już spóźniony. Dobrzy zawodnicy radzą sobie z tym, bo wcześniej wiedzą, co nadleci. Metaanaliza 42 badań nad postrzeganiem i podejmowaniem decyzji w sporcie wykazała, że sportowcy z wyższego poziomu lepiej wychwytują sygnały niż sportowcy z niższego poziomu: odpowiadają dokładniej i szybciej (Mann i współpracownicy, 2007). To badanie porównuje poziomy i nie mówi, jak to trenować, ale pokazuje, gdzie leży różnica: w tym, co zawodnik widzi, i kiedy. Trening reakcji jest więc w dużej mierze treningiem patrzenia.
Na co dokładnie patrzy obrońca u atakującego, od rozbiegu po łokieć, opisujemy w artykule czytanie atakującego. Ten artykuł dotyczy treningu: jak budować reakcję jako osobny cel.
Dlaczego tablica ze światełkami nie wystarczy
Tablice reakcyjne ze światełkami, aplikacje pokazujące kolor i gry w dotykanie pachołków są popularne. Są zabawne i mierzalne, ale trenują głównie reagowanie na ten konkretny sygnał. Przegląd systematyczny komercyjnych produktów do treningu poznawczego, od aplikacji do treningu mózgu po tablicę ze światełkami na ścianie, znalazł niewiele bezpośrednich dowodów, że zysk przenosi się na wyniki w sporcie. Wynikało to głównie z tego, że prawie nikt tego w sporcie nie sprawdzał: z 43 badań tylko jedno dotyczyło zadania sportowego (Harris, Wilson i Vine, 2018). Nie wykazano więc też, że to nie działa. Ale w meczu żadna lampka się nie zapala.
Dlatego jedna praktyczna zasada: im bliżej meczu jest sygnał, tym większa szansa, że efekt się przeniesie. Krzyczący trener jest najdalej, kolor albo cyfra trochę bliżej, piłka, która spada albo wypada z siatki, jeszcze bliżej, a ręka prawdziwego atakującego to już sam sygnał. Pojedyncze sygnały mają swoje miejsce w rozgrzewce i u młodszych zawodników. Rdzeń twojego treningu reakcji to piłka i wybór.
Progresja: od jednego sygnału do sytuacji meczowej
Utrudniaj ćwiczenie o jeden krok naraz. Te schody z czterech stopni działają przy każdej umiejętności:
| Stopień | Czego zawodnik nie wie | Przykład |
|---|---|---|
| 1. Jeden sygnał, jedna odpowiedź | Momentu | Piłka, która spada tuż przed tobą |
| 2. Wybór z dwóch lub trzech | Momentu i kierunku | W lewo, w prawo albo krótko |
| 3. Sygnał z gry | Co nadleci: musi to odczytać sam | Piłka z siatki albo odbita od bloku |
| 4. Forma meczowa | Wszystkiego, a reakcja daje punkt | Gra z drugą piłką |
Przechodź stopień wyżej dopiero wtedy, gdy zawodnik na obecnym stopniu zwykle dobrze wybiera i jest na czas. Jeśli to się sypie, zejdź stopień niżej, zamiast głośniej krzyczeć.
Siedem ćwiczeń na refleks w siatkówce
Stopień 1 i 2: start i wybór
- 1. Piłka nad głową. Zawodnik stoi w postawie siatkarskiej twarzą do siatki, a partner stoi dwa metry za nim z piłką. Partner rzuca piłkę łukiem nad głową zawodnika do przodu. Zawodnik rusza, gdy tylko ją zobaczy, i po najwyżej jednym koźle gra ją sposobem dolnym wysoko z powrotem do partnera. Dziesięć piłek, potem zmiana. Stopień 2: partner rzuca bez stałej kolejności w lewo, w prawo albo krótko.
- 2. Cyfry na piłce. Napisz markerem duże cyfry na kilku piłkach. Podający rzuca z drugiej strony siatki, a przyjmujący wykrzykuje cyfrę, którą widzi, zanim dotknie piłki. Stopień 2: cyfra parzysta idzie na pozycję 2, nieparzysta na pozycję 4. Dzięki temu zawodnik patrzy na piłkę do ostatniej chwili przed kontaktem, a po drodze musi jeszcze wybrać.
- 3. Krótko albo głęboko. W ćwiczeniu Przyjęcie krótkie-długie trener przeplata krótkie i głębokie piłki, a przyjmujący wybiera ruch w przód albo w tył. Zrób z tego formę reakcyjną: niech trener zagrywa każdą piłkę tym samym ruchem ręki, tak żeby zawodnik musiał czytać piłkę, a nie trenera.
Stopień 3: czytanie tego, co pokazuje gra
- 4. Piłka z siatki. Trener stoi obok siatki i wrzuca w nią piłki: wysoko przy taśmie, w połowie albo nisko, lekko albo mocno. Obrońca stoi jakieś trzy metry od siatki, czyta, jak piłka z niej wypada, i gra ją wysoko na środek. Dwanaście piłek na zawodnika. Jak technicznie zagrać taką piłkę i kto ją bierze, opisujemy w artykule piłka z siatki.
- 5. Piłka odbita od bloku. Jeden zawodnik stoi na stabilnej ławce przy siatce z rękami w górze jak do bloku. Trener stoi po drugiej stronie, też na skrzyni, i uderza w te ręce, a dwóch obrońców za blokiem gra piłkę, która się odbije. Nikt nie wie, dokąd poleci, nawet trener. To dokładnie ta piłka, która w meczu tak często spada na boisko.
Stopień 4: reakcja, która daje punkty
- 6. Druga piłka w dwie sekundy. Grajcie trzy na trzy albo cztery na cztery. Gdy tylko akcja się skończy, trener od razu wrzuca nową piłkę, na dowolną stronę i w dowolne miejsce. Kto jeszcze się cieszy albo narzeka, jest spóźniony. Pełna forma sześć na sześć nazywa się w bibliotece Koach Speedball 6-6.
- 7. Podwójny punkt za obronę. Zwykła gra, ale akcja wygrana po piłce z siatki, podniesionej kiwce albo piłce odbitej od bloku liczy się podwójnie. Tak nagradzasz samą reakcję, a nie tylko atak, który po niej następuje.
Daj punkt za dobry pierwszy krok. W formach z wyborem licz, czy zawodnik ruszył we właściwą stronę, nawet jeśli potem piłka mu nie wyjdzie. Jeśli nagradzasz tylko udaną piłkę, zawodnicy uczą się, że zgadywanie się opłaca.
Jak często i w którym miejscu treningu?
- Na świeżo. Formy reakcyjne daj zaraz po rozgrzewce albo na początku bloku obrony. Na zmęczonych nogach trenujesz głównie zmęczenie.
- Krótko. Serie od sześciu do dziesięciu piłek na zawodnika, z przerwą wystarczającą, żeby każdą piłkę zagrać na pełnej szybkości. Osiem do dwunastu minut na trening wystarczy.
- W zwykłych ćwiczeniach. Dodaj do istniejącego ćwiczenia jedną niewiadomą: kierunek, moment albo rodzaj piłki. Wtedy reakcja nie musi nawet być osobnym blokiem.
- Według wieku. Mniej więcej do dwunastego roku życia pracujesz z zabawami: berek, łapanie, piłka, która dziwnie się odbija. Nastolatki robią stopnie od 1 do 3, seniorzy głównie 3 i 4.
Reakcja łączy się z innymi umiejętnościami, a one mają własne artykuły. Formy z kolorowymi pachołkami i spadającą piłką tenisową znajdziesz w artykule ćwiczenia koordynacyjne w siatkówce, a postawę i padanie w ćwiczeniach obrony. Jak taki blok pasuje do reszty wieczoru, przeczytasz w artykule prowadzenie treningu siatkówki.
Formy reakcyjne do twojego planu treningu
W Koach wstawiasz blok reakcji do planu treningu. Przyciskiem + Ćwiczenie otwierasz arkusz Dodaj ćwiczenie. Wpisz w polu Szukaj ćwiczeń słowo takie jak reakcyjny albo czyta: aplikacja szuka w nazwie i w opisie, więc znajdziesz formy takie jak Blok reakcyjny z ławki, Przyjęcie krótkie-długie i Trener na skrzyni. Przy ćwiczeniach widać liczbę narysowanych zawodników. Gdy dotkniesz przycisku Pasuje do, przy którym stoi liczba zawodników na ten wieczór, zobaczysz tylko ćwiczenia dla tej liczby zawodników lub mniejszej. Ćwiczenie, które jest już w planie, ma znaczek Już w planie.
Własną formę, taką jak piłka odbita od bloku, rysujesz raz sam w edytorze ćwiczeń; potem stoi przy twoich innych ćwiczeniach. Rozpisaną formą obrony ze stałym momentem zatrzymania jest Pozycja obronna (Base & Read). Tam drużyna na znak trenera przechodzi z pozycji wyjściowej do pozycji czytania i zatrzymuje się w momencie, gdy trener uderza. Pomiń ten znak, a twoi zawodnicy będą musieli sami zobaczyć, kiedy przejść do pozycji czytania. Ile kosztuje Koach po 14 darmowych dniach, sprawdzisz na stronie z cennikiem.
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Wstaw dwie formy reakcyjne do planu następnego treningu i zobacz, czy twoi obrońcy ruszają wcześniej.
Zaplanuj blok reakcji w KoachCzęste pytania
Czy da się wytrenować szybkość reakcji w siatkówce?
Tak, ale zysk leży głównie przed samym ruchem. Zawodnik uczy się, na co patrzeć, szybciej wybiera między kilkoma możliwościami i na czas się zatrzymuje, żeby móc ruszyć. Trenujesz to sygnałami z gry, takimi jak piłka z siatki albo ręka atakującego, i ćwiczeniami, w których zawodnik nie wie, co nadleci.
Czy piłka reakcyjna albo tablica ze światełkami pomaga?
Jako rozgrzewka albo zabawa dla młodszych zawodników są w porządku: są zabawne i od razu widać, czy ktoś jest na czas. Jest jednak mało dowodów, że reagowanie na światełka przenosi się na boisko. Używaj ich więc krótko, a najwięcej czasu poświęć formom z piłką siatkową, siatką i wyborem, który występuje też w meczu.
Jak trenować reakcję u dzieci?
Przez zabawy. Berek, łapanie po jednym koźle, piłka, którą upuszczasz albo która leci nad głową: dzieci mniej więcej do dwunastego roku życia uczą się najwięcej z wielu różnych sygnałów w krótkich rundach. Niech kolejki będą krótkie, zmieniaj często i licz coś, co dzieci chcą poprawić, na przykład ile piłek złapią na czas.
Jak długo powinno trwać ćwiczenie na refleks?
Krótko. Od sześciu do dziesięciu piłek na zawodnika w serii, z przerwą wystarczającą, żeby każdą piłkę zagrać na pełnej szybkości. W sumie osiem do dwunastu minut na trening wystarczy. Rób to na początku treningu, gdy nogi są jeszcze świeże; zmęczony zawodnik uczy się głównie spóźniania.
Wstaw blok reakcji do swojego planu
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. W przyszłym tygodniu zobaczysz, czy twoi zawodnicy ruszają wcześniej.
Zacznij z KoachAlbo najpierw sprawdź, co potrafi aplikacja do siatkówki dla trenerów.


