Koncentracja w siatkówce: jak zachować skupienie między punktami
Krótka odpowiedź
Koncentracja w siatkówce to uwaga skierowana we właściwym momencie na właściwą rzecz: po akcji odpuścić, wybrać następne zadanie, a przy gwizdku patrzeć na zagrywającego i piłkę. Trenujesz ją stałą kolejnością między punktami, jednym słowem kluczem na każde zadanie i formami gry, w których chwila rozprężenia od razu kosztuje.
Koncentracja w siatkówce to nie godzina wpatrywania się przed siebie. Akcja trwa kilka sekund, a między dwiema akcjami często mija więcej czasu niż w samej akcji. Zachować skupienie znaczy wiedzieć, co robisz w tej przerwie i na co patrzysz, gdy tylko zabrzmi gwizdek.
Czym jest koncentracja w siatkówce: uwaga, która ciągle się przełącza
Siatkówka to sport krótkich zrywów. Piłka jest w grze kilka sekund, potem sędzia gwiżdże i wszyscy znowu stoją. Koncentracja nie jest więc jednym długim wysiłkiem, tylko ciągłym przełączaniem się: odpuścić to, co się właśnie stało, zobaczyć, co nadchodzi, i we właściwej chwili zawęzić wzrok do piłki.
Psycholodzy sportu często opisują uwagę za pomocą dwóch osi, według modelu amerykańskiego psychologa sportu Roberta Nideffera (Nideffer, 1976): szeroka albo wąska oraz skierowana na zewnątrz (to, co widzisz) albo do wewnątrz (to, co myślisz i czujesz). Siatkarz w każdej akcji przechodzi przez wszystkie cztery. Kto traci koncentrację, zwykle jest w złym miejscu: w swojej głowie, gdy powinien patrzeć na zewnątrz, albo szeroko, gdy powinien wąsko.
| Moment | Rodzaj uwagi | Czym się zajmujesz |
|---|---|---|
| Zaraz po akcji | Szeroka, do wewnątrz | Odpuścić, zrobić wydech, wybrać następne zadanie |
| Ustawienie | Szeroka, na zewnątrz | Kto zagrywa, gdzie stoi ich rozgrywający, kto jest w linii ataku |
| Od gwizdka do podrzutu | Wąska, na zewnątrz | Zagrywający: jego ciało, jego podrzut, jego dłoń |
| W akcji | Wąska, na zewnątrz, ciągle przeskakująca | Piłka, rozgrywający, atakujący, piłka |
Między punktami: cztery kroki w kilka sekund
Czas między dwiema akcjami to miejsce, w którym koncentrację się wygrywa albo traci. Nadaj temu czasowi stałą kolejność, żeby nie zostało miejsca na tablicę wyników ani na poprzednią piłkę:
- Odpuścić. Akcja się skończyła, wygrana albo przegrana. Krótka radość albo krótka złość, potem jeden wydech. Jak poradzić sobie z błędem, opisujemy w artykule trening mentalny dla siatkarzy; tutaj chodzi o to, żeby akcja była naprawdę zamknięta.
- Rozejrzeć się. Szeroko wokół siebie: kto u nich zagrywa, w jakiej rotacji jesteście, którzy atakujący przeciwnika są w linii ataku? Dwie sekundy, bez analizy.
- Wybrać. Jedno zadanie na następną akcję, jednym słowem: „bark”, „wysoko”, „środek”.
- Zawęzić. Przy gwizdku twój wzrok idzie na zagrywającego i zostaje tam, aż piłka opuści jego dłoń.
U zagrywającego wygląda to trochę inaczej. Musi uderzyć piłkę w ciągu ośmiu sekund od gwizdka (przepis 12.4.4 Official Volleyball Rules 2025-2028 FIVB), a jego stała rutyna przed zagrywką musi się w tym czasie zmieścić. Dla pozostałej piątki kółko po każdym punkcie to naturalne miejsce na kroki od 1 do 3: tam patrzycie sobie w oczy i każdy mówi swoje słowo.
Na co patrzysz? Uwaga w trakcie akcji
Zawodnik, który „się koncentruje”, ale nie wie, na co ma patrzeć, jest przede wszystkim spięty. Daj każdej roli kolejność patrzenia. Ta kolejność to nie sztuczka: decyduje o tym, ile masz czasu na reakcję.
- Przyjęcie. Przed zagrywką ciało zagrywającego: gdzie stoi, w którą stronę wskazuje jego bark? Przy podrzucie piłka i dłoń, która ją uderza. Potem już tylko piłka.
- Blok. Piłka, rozgrywający, piłka, atakujący. Nie patrz przez całą akcję na piłkę, tylko zobacz, gdzie stoi rozgrywający i w którą stronę gra, a potem patrz na rozbieg i bark atakującego.
- Obrona. Atakujący: jego rozbieg, jego bark i jego ręka uderzająca. W momencie uderzenia stoisz w miejscu i patrzysz na piłkę.
- Rozgrywający. Przyjęcie, a tuż przed zagraniem krótkie spojrzenie na ich środkowego.
To, jak szybko zawodnik reaguje na to, co widzi, to osobny temat: opisujemy go w artykule ćwiczenia na refleks w siatkówce.
Słowa klucze: jedno słowo, które kieruje uwagą
Słowo klucz to krótkie słowo, które kieruje twój wzrok albo ciało w konkretne miejsce. Działa lepiej, gdy wskazuje na coś poza twoim ciałem. Badania nad uwagą i ruchem, w wielu różnych sportach i zadaniach, od lat pokazują, że ludzie zwykle lepiej wykonują ruch i lepiej się uczą, gdy skupiają się na efekcie ruchu, takim jak tor piłki albo cel, niż na własnych rękach czy nogach (przegląd piętnastu lat badań: Wulf, 2013). „Piłka do rozgrywającego” działa więc zwykle lepiej niż „ręce nieruchomo”.
| Zadanie | Słowo klucz | Dokąd kieruje twój wzrok |
|---|---|---|
| Przyjęcie | „Bark” | Bark zagrywającego, przed podrzutem |
| Blok | „Rozgrywający” | Dokąd pójdzie wystawa, zanim wyskoczysz |
| Obrona | „Ręka” | Ręka uderzająca atakującego |
| Zagrywka | „Strefa 1” | Cel po drugiej stronie, a nie twoja własna dłoń |
| Atak | „Blok” | Ręce bloku naprzeciw ciebie |
Wybierz razem z zawodnikiem jedno słowo na każde zadanie, nie pięć. To, co mówisz do siebie o zaangażowaniu i pewności siebie, to dialog wewnętrzny; więcej o nim przeczytasz w artykule wizualizacja w sporcie.
Co odciąga uwagę w meczu
Na treningu często się udaje. W meczu dochodzi wiele rzeczy, które domagają się uwagi. Sześć znanych rozpraszaczy i co z nimi zrobić:
- Tablica wyników. Zwłaszcza od 20 punktów zawodnicy po każdej akcji patrzą na wynik. Ustalcie, że wynik śledzi kapitan albo rozgrywający; reszta myśli o swoim następnym zadaniu.
- Poprzednia piłka. Błąd, który nie daje spokoju, ściąga uwagę do wewnątrz. Do tego służy krok 1 między punktami.
- Sędzia. Kto po decyzji dalej patrzy albo narzeka, przegapia początek następnej akcji. Według przepisów z sędziami, gdy piłka jest poza grą, rozmawia tylko kapitan na boisku; reszta odwraca się do kółka.
- Trybuny. Krzyczący rodzice albo kibice, zwłaszcza u młodzieży. Nie patrz na trybuny, tylko na kolegów z drużyny.
- Przerwy w grze. Po przerwie na żądanie, zmianie albo przerwie między setami musisz na nowo wejść w mecz. W każdej przerwie na żądanie daj jedno zadanie na pierwszą akcję po niej.
- Zmęczenie. Kto jest zmęczony, krócej zachowuje skupienie, i widać to w długich akcjach pod koniec seta. Kondycja jest więc też częścią koncentracji.
To, co drużyna pokazuje po punkcie albo po błędzie, wiąże się z tym, ale jest osobnym tematem: zobacz mowa ciała w siatkówce.
Ćwiczenia na koncentrację w siatkówce: pięć form na trening
Koncentracja to nie kazanie, tylko umiejętność. Trenujesz ją formami, w których chwila rozprężenia od razu coś kosztuje, i robiąc cztery kroki między punktami także na treningu.
| Forma | Jak działa | Co trenuje |
|---|---|---|
| Seria od nowa | Dziesięć przyjęć z rzędu do rozgrywającego; jedno złe przyjęcie i licznik wraca do zera | Długie skupienie przy prostym zadaniu |
| Wash | Dwie akcje tworzą parę; drużyna dostaje punkt dopiero wtedy, gdy wygra obie | Brak rozprężenia po wygranej akcji |
| Słowo przed akcją | W grze każdy zawodnik po każdej akcji mówi na głos swoje słowo zadania, dopiero wtedy trener wprowadza piłkę | Cztery kroki między punktami |
| Czytaj zagrywającego | Przyjmujący wołają „krótka” albo „długa” w momencie, gdy zagrywający uderza piłkę | Patrzenie na ciało zagrywającego |
| W hałasie | Muzyka, krzycząca ławka albo trener, który w trakcie gry ogłasza zły wynik | Utrzymanie uwagi mimo rozpraszania |
Jak zorganizować i liczyć formę wash, przeczytasz w artykule ćwiczenia wash. Nie wstawiaj wszystkich pięciu do jednego treningu: wybierz jedną albo dwie i trzymaj się ich przez kilka tygodni, żeby zawodnicy poczuli tę kolejność.
U dzieci do mniej więcej dwunastego roku życia bloki są krótkie, dzieci mało stoją w kolejce i dostają jedno słowo zamiast trzech. Dziecko, które traci uwagę, bo pięć minut czeka na swoją kolej, nie ma problemu z koncentracją, tylko ćwiczenie z za dużą ilością czekania. Jeśli dopiero zaczynasz jako trener, zacznij od podstaw z artykułu twój pierwszy sezon jako trener siatkówki; formy koncentracji przyjdą potem.
Przez jeden set patrz tylko na oczy swoich zawodników. Czy między akcjami patrzą na tablicę wyników, na trybuny albo w podłogę, czy na siebie nawzajem, a potem na zagrywającego? To, co zobaczysz, zdecyduje, którą formę wybierzesz na następny trening.
Planowanie koncentracji i analiza w Koach
Tworzymy Koach, aplikację dla trenerów siatkówki. Koncentracji aplikacja nie mierzy. Możesz w niej jednak zaplanować formy opisane wyżej, prowadzić grę z wynikiem i po meczu zobaczyć, kiedy twoja drużyna siadła.
- Planowanie. W szczegółach treningu przyciskiem + Blok wstawiasz formę koncentracji jako osobny blok planu, z nazwą, minutami i opisem zasad. Przyciskiem + Ćwiczenie wybierasz z ćwiczeń w aplikacji.
- Gra z wynikiem. Przez + Ćwiczenie wybierz Grę treningową i uruchom ją z planu. Wybierasz Prosty (w każdej akcji: kto zdobywa punkt, a kto popełnia błąd) albo Ekspert, przydzielasz zawodników do drużyny A lub B i przyciskiem Nowa runda zaczynasz znowu od 0-0. Po zakończeniu punkty i błędy każdego zawodnika są gotowe.
- Końcówka w meczach. Jeśli prowadzisz mecz na żywo, po jego zakończeniu w zakładce Statystyki przy Momentum widzisz, jak twoja drużyna grała w końcówce, w wierszu Końcówka (od 20), jaka była najdłuższa seria dla was i dla rywala, a jeśli brałeś przerwy na żądanie, w wierszu Po czasie (3 akcje) także to, jak poszły trzy akcje po przerwie.
- Przekazywanie. W notatce z treningu w polu Cel na następny raz zapisujesz, nad czym pracuje grupa. Na następnym treningu ten cel jest widoczny w szczegółach treningu nad planem, także dla drugiego trenera.
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. W przyszłym tygodniu wstaw do planu jedną formę koncentracji i po meczu sprawdź, jak twoja drużyna zagrała końcówkę.
Zaplanuj trening w Koach
Ile kosztuje Koach po okresie próbnym, sprawdzisz na stronie z cennikiem.
Częste pytania
Jak lepiej skoncentrować się podczas meczu siatkówki?
Nadaj czasowi między akcjami stałą kolejność: odpuścić, rozejrzeć się, wybrać jedno zadanie jednym słowem, a przy gwizdku skierować wzrok na zagrywającego. Wiedz w każdej roli, na co patrzysz w trakcie akcji, i nie patrz po każdej akcji na tablicę wyników. Ćwicz tę kolejność także na treningu, inaczej w meczu wyda ci się obca.
Dlaczego tracę koncentrację pod koniec seta?
Od 20 punktów wynik bardziej przyciąga uwagę: myślisz o rezultacie zamiast o następnej piłce, a resztę robi zmęczenie. Ustalcie, kto śledzi wynik, trzymaj się swojego słowa zadania na akcję i na treningu od czasu do czasu grajcie formy, które zaczynają się przy stanie 20-20, żeby końcówka wydawała się znajoma.
Jakie są ćwiczenia na koncentrację w siatkówce?
Formy, w których rozprężenie od razu kosztuje: seria dziesięciu przyjęć, która po błędzie zaczyna się od nowa, wash, w którym trzeba wygrać dwie akcje z rzędu, gra, w której każdy przed akcją mówi swoje słowo zadania, oraz przyjmujący, którzy wołają, czy zagrywka będzie krótka, czy długa. Od czasu do czasu dodaj hałas, na przykład muzykę albo krzyczącą ławkę.
Jak trenować koncentrację u młodych siatkarzy?
Ćwiczenia mają być krótkie, dzieci mają mało czekać, a na każde zadanie dostają jedno słowo zamiast listy wskazówek. Formy gry z dużą liczbą kontaktów z piłką same utrzymują uwagę. Po akcji nie pytaj, co poszło źle, tylko na co następnym razem będą patrzeć, żeby ich uwaga szła do przodu, a nie wstecz.
Zaplanuj następny trening z formą koncentracji
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Po następnym meczu zobaczysz, jak twoja drużyna zagrała końcówkę.
Zacznij z KoachAlbo najpierw sprawdź, co potrafi aplikacja do siatkówki dla trenerów.


