Blokschaduw volleybal: blok en verdediging | Koach
Start 14 dagen gratis

Blokschaduw in volleybal: blok en verdediging op elkaar afstemmen

Het korte antwoord

De blokschaduw in volleybal is het deel van het veld achter je blok waar een harde aanval niet kan landen, omdat de handen van het blok in de weg zitten. Je verdedigers staan aan de rand van die schaduw, waar ze de bal langs het blok zien komen, en één speler neemt de tip die in de schaduw valt.

De blokschaduw in volleybal is de plek waar blok en verdediging elkaar raken: wat het blok afschermt, hoeft achterin niemand hard te verdedigen. Hier lees je hoe groot die schaduw is, wat er verandert bij een lijn- of diagonaalblok, wat je doet bij een gat in het blok en hoe je het traint.

Leestijd: 7 min

Wat is de blokschaduw?

Kijk vanaf de bal van de aanvaller naar je eigen veld. De handen van je blokkeerders staan tussen de bal en een deel van de vloer, zoals een paal tussen een lamp en de grond. Achter het blok ontstaat zo een strook waar een harde, rechte aanval niet kan komen: de bal zou eerst door de handen moeten. Dat is de blokschaduw. Naar achteren loopt hij als een waaier uit, want hoe verder van het net, hoe breder het stuk dat het blok afdekt.

De schaduw geldt alleen voor de harde bal. Een tip, een rolbal of een bal die over het blok wordt gelobd, valt juist vaak in de schaduw, vlak achter de handen. De schaduw is dus geen lege plek, maar een plek met een andere taak: daar verdedig je de zachte bal, aan de randen ervan de harde.

Een bruikbare vuistregel: zie je de bal niet, dan sta je in de schaduw. Een verdediger die vlak voor de aanval de slagarm van de aanvaller niet langs het blok ziet, staat op een plek waar de harde bal niet komt. Eén stap opzij, tot hij de bal weer ziet, en hij staat aan de rand van de schaduw, waar de harde ballen wel komen. Verdedigingssystemen bouwen hierop voort; hoe perimeter- en rotatieverdediging de zes plekken verdelen, staat in verdedigingssystemen in volleybal.

Hoe groot is de schaduw achter het blok?

Drie dingen bepalen hoe ver de schaduw het veld in reikt:

Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. Stel dat een aanvaller de bal raakt op 3,20 meter hoogte, een halve meter van het net, en dat de handen van je blok op de netlijn tot 2,90 meter reiken. Trek je een rechte lijn van de bal over de handen naar de vloer, dan landt die 4,8 meter achter het net (2,90 keer 0,5 gedeeld door 3,20 min 2,90). Alles daarvoor, in de breedte van het blok, ligt in de schaduw. Reiken de handen maar tot 2,60 meter, dan is dat nog 2,2 meter.

Een echte bal vliegt niet recht: de zwaartekracht, en bij topspin ook het Magnus-effect, buigt hem naar beneden, dus de echte schaduw is korter. Stel dat de bal met 25 meter per seconde (90 km/u) vertrekt. Door de zwaartekracht alleen landt hij dan rond 4,4 in plaats van 4,8 meter (eigen berekening, zonder lucht en spin): weinig verschil. Bij een set ver van het net scheelt het veel. Komt de set een meter van het net, dan geeft de rechte lijn 9,7 meter, voorbij de achterlijn, maar dezelfde bal landt rond 7,7 meter. De schaduw beslaat dan nog steeds het grootste deel van je veldhelft in de breedte van het blok; wat over het blok heen hard binnenkomt, valt diep.

Wat je ermee doet: na een strakke set tegen een aanvaller die boven je blok uitkomt, staan je verdedigers dichter op het blok. Na een set ver van het net zakken ze dieper, en komt de harde bal vooral langs de randen van het blok.

Lijnblok of diagonaalblok: welk deel van het veld schermt het blok af?

Neem de aanval van hun buitenaanvaller, aan hun linkerkant. Die staat tegenover jouw positie 2, dus jouw blokkeerder op 2 zet het blok en je midden sluit aan. Een lijnbal gaat langs je rechterzijlijn naar zone 1, een diagonaal naar zone 5, en een korte diagonaal naar zone 4, rond de driemeterlijn.

AfspraakWat de schaduw afschermtWaar de harde bal heen kan
LijnblokDe lijn, tot diep in zone 1Diagonaal naar zone 5, korte diagonaal, over het blok
DiagonaalblokDe diagonaal naar zone 5 en 6Lijn naar zone 1, korte diagonaal scherper dan het blok
Blok op de balEen strook recht achter het blokLangs beide kanten: lijn en diagonaal

Bij een lijnblok staat de verdediger op 5 diep diagonaal, aan de rand van de schaduw: hij ziet de slagarm naast de binnenste hand van je midden. De middenachter staat diep, voor de bal over het blok en door de naad. De off-blocker op 4 zakt van het net af voor de korte diagonaal. De speler op 1 staat in de schaduw en krijgt geen harde bal. Hij neemt de tip achter het blok of de bal die over het blok langs de lijn gaat; welke van de twee, hangt af van je verdedigingssysteem.

Bij een diagonaalblok draait het om. Nu staat de speler op 1 diep op de lijn, want daar komt de harde bal. De middenachter schuift mee naar de lijnkant. De speler op 5 staat grotendeels in de schaduw en komt naar voren voor de tip en de korte bal, en de off-blocker houdt de scherpe korte diagonaal. Wat de off-blocker precies doet, staat in de off-blocker.

Welke afspraak je kiest, hangt af van de aanvaller: blok de slag die hij het liefst slaat en laat je verdediging de andere halen. Hoe je zo'n plan per aanvaller maakt, staat in het blok organiseren tegen een sterke aanvaller. Wel moet het blok ook echt doen wat is afgesproken. Een blokkeerder die op de lijn moet staan maar meeschuift naar de bal, verplaatst de schaduw, en dan staan vijf verdedigers op de verkeerde plek.

Wat gebeurt er bij een gat in het blok?

Zie de bal, of schuif. Laat je verdedigers vlak voor elke aanval één vraag beantwoorden: zie ik de slagarm van de aanvaller langs het blok? Nee betekent: ik sta in de schaduw, dus ik let op de tip, of ik zet één stap naar de rand. Met die ene vraag staan ze sneller goed dan met een tekening op het whiteboard.

Zo train je blok en verdediging samen

  1. Maak de schaduw zichtbaar. Een trainer slaat vanaf een kist aan de overkant, twee blokkeerders staan met de handen boven het net in de afgesproken stand. De verdedigers kiezen hun plek en controleren of ze de bal in de hand van de trainer zien. Sla daarna tien harde ballen en leg een pion waar elke bal landt. De lege strook achter het blok is de schaduw.
  2. Wisselende afspraak. De blokkeerder roept voor de set lijn of diagonaal, de verdediging verschuift en de trainer slaat in de open zone. Een verdediging die hoog naar het midden gaat, is een punt.
  3. Het gat oefenen. Laat de midden af en toe bewust te laat aansluiten. De middenachter moet de naad zien en erheen schuiven, zonder dat iemand het roept.
  4. In de partijvorm. Zes tegen zes, waarbij een verdedigde bal na een blokaanraking dubbel telt. Zo beloon je de samenwerking, niet alleen het blokpunt.

Twee vaste vormen uit de oefeningenbank sluiten hierop aan: Blok tegen aanvalslijnen 4-3-2, waarin een blokkeerder moet kiezen welke aanvaller hij neemt, en Verdedigen achter het blok, waarin het veld de hoek achter het blok leest en de redding uitspeelt tot een tegenaanval.

Blok en verdediging bijhouden in de wedstrijd

Of blok en verdediging aansluiten, zie je pas als je ze allebei bijhoudt. In Koach volgt in de modus Expert na de aanval van de tegenstander eerst de stap Blok en dan de stap Verdediging, elk met een cijfer van 0 tot 5. Bij Blok lopen de cijfers van Punt zij en Geen blok via Zwak, Bruikbaar en Goed tot Blokpunt, bij Verdediging van Punt zij en Terug over via Geen opbouw en Geen snelle tot Goed en Perfect. Tik je de speler erbij aan, dan staat in zijn spelersprofiel onder Statistiek per vaardigheid welk deel van zijn cijfers goed was, naast het team. Speel je een maand met een vaste blokafspraak, dan zie je of de verdediging achter het blok mee omhoog gaat. Wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Spelersprofiel in Koach onder Statistiek met per vaardigheid, waaronder Verdediging en Blok, het aandeel goede cijfers 3-5
Per speler het aandeel goede cijfers voor onder meer Verdediging en Blok, naast het gemiddelde van het team.

14 dagen gratis, zonder creditcard. Houd je volgende wedstrijd blok en verdediging bij en zie welke kant van je blok het werk doet.

Probeer Koach in je volgende wedstrijd

Hoe blok en verdediging passen tussen service, receptie en aanval, staat in volleybaltactiek.

Veelgestelde vragen

Waar staat de libero bij een lijnblok?

Dat hangt af van zijn positie en je systeem. Staat de libero op 5, dan verdedigt hij bij een lijnblok tegen hun buitenaanvaller meestal de diepe diagonaal, aan de rand van de schaduw. Staat hij op 6, dan neemt hij de diepe bal over het blok en door de naad. Spreek het per rotatie af, zodat hij niet in de schaduw blijft staan terwijl de harde bal ernaast valt.

Moet er iemand in de blokschaduw staan?

Ja, maar niet voor de harde bal. In de schaduw vallen juist de tip, de rolbal en de bal die van de handen afketst. Wijs per rotatie één speler aan die die zachte bal neemt, vaak de speler aan de kant van het blok of de off-blocker. Zonder die afspraak kijken twee spelers naar dezelfde tip en neemt niemand hem.

Wat is het verschil tussen lijn blokken en diagonaal blokken?

Bij een lijnblok zet de buitenblokkeerder zijn handen op de lijn, zodat de bal langs de zijlijn niet kan. De harde bal gaat dan diagonaal, en daar staat je verdediging. Bij een diagonaalblok sluit het blok de diagonaal af en is de lijn open, dus verdedigt de achterspeler aan die kant diep op de lijn. Je kiest wat de aanvaller het liefst slaat.

Waarom vallen er zoveel ballen tussen blok en verdediging?

Meestal staat het blok niet waar het is afgesproken, of zit er een naad tussen de blokkeerders. Dan verschuift de schaduw en staan de verdedigers op de verkeerde plek. Een tweede oorzaak is een verdediger die in de schaduw blijft staan en de bal pas ziet als hij al over het blok is. Train daarom blok en verdediging samen, met één afspraak per aanvaller.

Houd blok en verdediging samen bij

14 dagen gratis, zonder creditcard. Na drie wedstrijden zie je of de verdediging achter je blok werkt.

Start met Koach

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.