Fair play in volleybal: zo leer je het je team | Koach
Start 14 dagen gratis

Fair play in volleybal: sportiviteit die je als coach voorleeft

Het korte antwoord

Fair play in volleybal betekent dat je beslissingen van de scheidsrechter accepteert, tegenstander, officials en publiek met respect behandelt en geen fout van je eigen team verbergt. Het reglement vraagt dat letterlijk. Als coach leer je het je team vooral door het voor te doen en te benoemen als het gebeurt.

Fair play in volleybal lijkt vanzelf te spreken: er staat een net tussen de teams en niemand raakt een tegenstander aan. Toch zie je elke week discussies over een aanraking, armen in de lucht naar de scheidsrechter en een team dat de hand onder het net overslaat. Sportiviteit leert een team, en de coach is daarin het voorbeeld.

Leestijd: 7 min

Wat is fair play in volleybal?

Fair play staat gewoon in de spelregels. Hoofdstuk 7 van de Official Volleyball Rules 2025-2028 van de FIVB gaat over het gedrag van de deelnemers: spelers, wisselspelers en staf. Vier regels vormen samen wat je fair play kunt noemen:

Daar hoort een taak van de aanvoerder bij die ook in het reglement staat: na de wedstrijd bedankt hij de scheidsrechters en tekent hij het wedstrijdformulier (regel 5.1.3.1). Wat er gebeurt als een speler of coach over de grens gaat, staat in de gele en rode kaart in volleybal; dit artikel gaat over alles wat daarvoor komt.

Een gedragscode van de club legt afspraken voor alle leden op papier vast. Dat is iets anders, en daarvoor is er een voorbeeld van een gedragscode voor een sportvereniging. Fair play is wat je team er op het veld van laat zien.

Een aanraking die niemand zag: zeg je het?

Volleybal heeft een eigen soort eerlijkheidsvraag. De blokkeerder voelt de bal langs zijn vingertoppen gaan, maar de scheidsrechter geeft uit. De middenspeler raakt bij de landing het net, en niemand ziet het. Wat doe je dan?

Het reglement verplicht je niet om je eigen fout te melden, maar het verbiedt wel om hem te verbergen (regel 20.1.3). Een speler die na een aanraking luid protesteert dat hij niets voelde, doet dus wat de regel juist niet wil. Kies als coach een duidelijke lijn en spreek die vooraf af:

Niet elke coach vindt dat een speler in een wedstrijd met scheidsrechters zijn eigen fout moet aanwijzen. Juist daarom spreek je het van tevoren af, dan is het geen discussie op het moment zelf. Wanneer het raken van het net precies een fout is, staat in de netfout in volleybal.

Hoe ga je om met de scheidsrechter?

Op veel niveaus fluit een vrijwilliger, soms een speler uit een ander team van de club, en vaak zonder lijnrechters. Die mist dingen, net zoals jouw spelers ballen missen. Eén ding regelt het reglement zelf: als de bal uit het spel is, praat alleen de spelaanvoerder met de scheidsrechters, bijvoorbeeld om uitleg te vragen over hoe een regel is toegepast (regel 5.1.2). De rest zijn afspraken die je met je team maakt:

Voor de bank geldt hetzelfde. Ook de coach kan een kaart krijgen, en je spelers zien precies hoe jij op een beslissing reageert.

De tegenstander: kleine gebaren die tellen

Fair play bij jeugd

Kinderen leren sportiviteit zoals ze een bovenhandse pass leren: door het te zien en het vaak te doen. Een paar dingen werken goed bij jeugdteams:

Zo leer je fair play als coach: voorleven, afspreken, benoemen

  1. Voorleven. Je team kijkt naar jou bij elke beslissing. Blijf rustig staan of zitten, geef de scheidsrechters na afloop een hand en praat in de nabespreking niet over "de scheids".
  2. Afspreken. Maak aan het begin van het seizoen drie tot vijf afspraken met het team, in hun eigen woorden. Bijvoorbeeld: we geven iedereen een hand na de wedstrijd, alleen de aanvoerder praat met de scheidsrechter, zonder scheidsrechter melden we onze eigen aanraking, de bal geven we onder het net terug. Wat je verder voor je eerste seizoen regelt, staat in beginnen als volleybalcoach.
  3. Benoemen. Zeg het in de nabespreking als iemand sportief was, net zo concreet als bij een goede pass: wie, wat, en waarom het telde.
  4. Belonen zonder beker. Erkenning van de groep is genoeg. Laat het team na een toernooi bijvoorbeeld zelf een sportief moment van die dag kiezen en benoemen.
  5. Ingrijpen onder vier ogen. Gedraagt een speler zich onsportief, praat er dan na de wedstrijd met hem over en niet voor de groep. Gebeurt het opnieuw, dan volgt een gevolg dat je vooraf hebt genoemd, zoals een set op de bank.

Begin bij jezelf. Vraag je assistent of een ouder om één wedstrijd lang te turven hoe vaak jij reageert op een beslissing van de scheidsrechter, met een gebaar, een opmerking of een zucht. Dat getal is je eerste fair-play-afspraak.

Je afspraken op één plek in Koach

Wij maken Koach, een app voor volleybaltrainers. Fair play meet de app niet, en er zit geen fair-play-prijs in. Wel helpt het om je afspraken op een plek te zetten waar het hele team ze ziet.

Het blad van een poll bij de mededelingen in Koach met per keuze de namen van wie stemde en wie nog niet gestemd heeft
Bij een poll zie je als trainer per keuze wie wat koos; spelers en ouders stemmen allebei.

14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet vanavond je teamafspraken in een mededeling, zodat spelers en ouders ze voor de eerste wedstrijd gezien hebben.

Probeer Koach met je team

Wat Koach na de 14 gratis dagen kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Wat betekent fair play in volleybal?

Sportief spelen binnen de regels en met respect voor iedereen in de zaal. Het reglement van de FIVB vraagt dat je beslissingen van de scheidsrechters accepteert zonder discussie, geen fouten van je eigen team verbergt en je respectvol gedraagt tegenover scheidsrechters, officials, tegenstanders, teamgenoten en publiek. In de praktijk zie je het aan de hand onder het net, een bal die netjes wordt teruggegeven en een team dat zich na een fluitsignaal omdraait naar de eigen kring.

Moet je in volleybal zelf zeggen dat je het net raakte?

Het reglement verplicht je niet om je eigen fout te melden, maar verbiedt wel om fouten van je team te verbergen. Zonder scheidsrechter, zoals op de training of op een toernooi waar teams zelf fluiten, is het sportief om een aanraking zelf te melden. In een wedstrijd met scheidsrechters beslist de scheidsrechter; spreek als team af wat je doet, en protesteer in elk geval niet tegen een terechte beslissing.

Mag een speler met de scheidsrechter praten tijdens de wedstrijd?

Als de bal uit het spel is, mag alleen de spelaanvoerder met de scheidsrechters praten, bijvoorbeeld om uitleg te vragen over hoe een regel is toegepast. Andere spelers laten dat aan de aanvoerder over; de coach heeft voor wissels en time-outs de tweede scheidsrechter als aanspreekpunt. Discussiëren over een beslissing hoort er niet bij: het reglement vraagt dat je beslissingen sportief accepteert.

Hoe leer je kinderen sportief te zijn in volleybal?

Vooral door het voor te doen en het te benoemen als het gebeurt. Laat kinderen op de training zelf fluiten in kleine partijvormen, prijs het als iemand zijn hand opsteekt bij een aanraking, en spreek met de ouders af dat er langs de lijn alleen wordt aangemoedigd. Een paar vaste teamafspraken, zoals een hand voor de tegenstander na elke wedstrijd, maken het gewoon.

Zet je teamafspraken op één plek

14 dagen gratis, zonder creditcard. Spelers en ouders zien ze voor de eerste wedstrijd.

Start met Koach

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.