Liesblessure bij volleybal: verrekking of sluipende liespijn
Het korte antwoord
Een liesblessure bij volleybal is een acute verrekking of liespijn die langzaam opkomt. Een verrekking voel je op één moment, vaak bij een wijde uitval of een duik: stop dan meteen. Liespijn die weken blijft en bij inspanning toeneemt, laat je nakijken. Wanneer je terug bent, bepaalt de behandelaar.
Een liesblessure bij volleybal begint op twee manieren: met een scherpe steek bij een wijde uitval naar een bal, of met een zeurende lies die al weken aan het eind van de training opspeelt. Dat zijn twee verhalen met een andere aanpak. Hier lees je hoe je ze herkent, wanneer je stopt en hoe de weg terug eruitziet.
Wat er in de lies mis kan gaan
De lies is het gebied waar je buik overgaat in je bovenbeen. Er komen veel structuren samen: de spieren aan de binnenkant van je bovenbeen (de adductoren, die je been naar binnen trekken), de heupbuiger, de onderkant van de buikwand en het schaambeen. Pijn in de lies kan uit elk daarvan komen, en ook uit de heup zelf.
Omdat liespijn bij sporters zo verwarrend werd benoemd, spraken 24 internationale experts in 2014 in Doha een vaste indeling af (Weir en collega's, British Journal of Sports Medicine, 2015). Ze onderscheiden liespijn die samenhangt met de adductoren, met de heupbuiger, met het lieskanaal of met het schaambeen, daarnaast liespijn vanuit de heup, en overige oorzaken. Een zorgverlener maakt dat onderscheid met vragen en lichamelijk onderzoek. Jij hoeft het niet te weten; het helpt wel om te begrijpen dat "liespijn" geen diagnose is.
Je hoort ook vaak het woord pubalgie. De Doha-groep raadde termen als "athletic pubalgia" en "sportsman's hernia" juist af, omdat niet duidelijk is wat ermee bedoeld wordt en ze heel verschillend gebruikt worden. Krijgt een speler zo'n etiket, vraag dan gerust welk deel van de lies het betreft.
Hoe een liesblessure bij volleybal ontstaat
Liesklachten komen volgens de Doha-groep veel voor in ijshockey en in voetbalvormen waarin veel getrapt wordt. Volleybal wordt daar niet genoemd, maar het spel kent wel bewegingen die de lies zwaar belasten. De adductoren worden tegelijk opgerekt en aangespannen als je been ver opzij gaat en je jezelf moet afremmen of terugduwen. In de zaal gebeurt dat bijvoorbeeld bij:
- een wijde uitval opzij naar een verdedigingsbal, waarbij je voet wegglijdt;
- een duik waarbij het achterste been ver uitschiet;
- een snelle zijwaartse afzet bij het verplaatsen langs het net naar het blok;
- een gladde vloer of natte plek, waardoor je onverwacht in spreidstand belandt.
Daarnaast speelt het bekende patroon van elke overbelasting: veel van dezelfde bewegingen in korte tijd, zoals de eerste weken van het seizoen of een toernooiweekend. Stijve, beurse spieren in de dagen na een zware training zijn meestal gewone spierpijn; het verschil met een blessure staat in spierpijn na volleybal.
Acute verrekking of langdurige liespijn: het verschil
| Wat je merkt | Acute verrekking | Langdurige liespijn |
|---|---|---|
| Begin | Op één moment, bij één actie | Vaak geleidelijk, soms na één moment; de pijn blijft |
| Gevoel | Een plotselinge steek; daarna pijn, gevoeligheid of zwakte, soms zwelling of een blauwe plek | Zeurend, en erger bij inspanning |
| Wat je doet | Meteen stoppen en laten nakijken | Minder belasten en laten nakijken als het blijft |
Bronnen: de Doha-indeling (acuut betekent plotseling begonnen, met een duidelijk moment; langdurig zegt alleen hoe lang de pijn al duurt, niet hoe hij begon; bij de vaste beelden van liespijn wordt de pijn erger bij inspanning) en de NHS over verrekkingen.
Wanneer je meteen stopt
Een speler die tijdens een uitval of duik een steek in zijn lies voelt, stopt. Laat hem niet "even uitlopen" of rekken om te kijken of het gaat. Koelen tegen de pijn kan; wat je in de zaal verder doet, staat in EHBO bij volleybal. Volgens de NHS vraag je dezelfde dag hulp bij hevige pijn, zwelling die toeneemt of als iemand niet op het been kan staan of nauwelijks een paar stappen kan lopen. Bij een hoorbare krak, een vreemde stand, of een been dat gevoelloos is of tintelt, ga je meteen naar de spoedeisende hulp of bel je het alarmnummer (in de Europese Unie 112, elders het nummer van je land).
Niet elke pijn in de lies is een sportblessure. De Amerikaanse National Library of Medicine (MedlinePlus) noemt ook een liesbreuk, de heup, en minder vaak een probleem met een testikel, een niersteen of een ontsteking als oorzaak. Bij plotselinge pijn in één testikel of een gezwollen balzak gaat de speler meteen naar een arts of de spoedeisende hulp: een gedraaide testikel is volgens MedlinePlus een spoedgeval. Ook brandende pijn, bloed in de urine of liespijn zonder duidelijke reden hoort bij een arts, niet bij de trainer.
Vraag niet of het pijn doet, maar bij welke actie. Uitval, duik, sprint, afzet of traplopen: het antwoord helpt jou de training aan te passen, en het is precies wat een fysiotherapeut of sportarts wil weten.
De weg terug: eerst pijnvrij, dan pas uitvallen en duiken
Hoe lang een liesverrekking duurt, hangt af van hoe zwaar hij is. Een studie in Qatar volgde 81 mannelijke sporters met een acute adductorblessure, onder wie voetballers, zaalvoetballers, handballers en vijf volleyballers (Serner en collega's, 2020). Ze volgden een begeleid oefenprogramma met vaste criteria. Bij de lichtere en middelzware blessures was de helft binnen 18 dagen terug in de volledige teamtraining; bij de zwaarste, waarbij de spier of pees helemaal was afgescheurd, lag dat op 78 dagen. Binnen een jaar raakte 8 procent opnieuw geblesseerd. Wie vóór de terugkeer pijnvrij was bij drukken op de spier, aanspannen tegen weerstand en rekken, raakte minder vaak opnieuw geblesseerd: 5 tegen 21 procent. Het was een verkennende studie met vooral voetballers en zaalvoetballers; de onderzoekers schrijven zelf dat je de uitkomsten voorzichtig moet vertalen naar andere sporten en naar vrouwen.
De NHS zegt over verrekkingen in het algemeen dat de meeste na twee weken beter voelen en dat een zware verrekking maanden kan duren. Bij liespijn die al weken of maanden sluimert, is er geen vaste termijn: een fysiotherapeut of sportarts zoekt uit waar het vandaan komt en stelt een oefenprogramma op.
Voor jou als coach betekent dat:
- De behandelaar bepaalt de stappen. Vraag welke bewegingen nu mogen. Een speler kan bijvoorbeeld al passen en setten op de plek voordat hij weer wijd mag uitvallen, duiken of snel zijwaarts afzetten.
- Pijnvrij gaat voor de kalender. Een speler die zaterdag nodig is maar nog pijn heeft bij een sprint of uitval, is nog niet klaar.
- Let op de dag erna. Wordt de lies na een training weer gevoeliger, dan was de stap te groot. Meld het aan de behandelaar.
Houden de klachten aan, worden ze erger of twijfel je, stuur de speler dan naar een huisarts, sportarts of fysiotherapeut. Dit artikel geeft geen behandeladvies en stelt geen diagnose.
Wat je als coach structureel kunt doen
De algemene kant van blessures voorkomen staat in blessurepreventie bij volleybal. Voor de lies is één oefening goed onderzocht, al is dat in voetbal: de Copenhagen-adductieoefening. Je ligt op je zij, steunend op je onderarm, met het bovenste been op een bank of vastgehouden door een partner, en tilt je heupen op door de binnenkant van dat bovenste been tegen de steun te drukken. In een studie bij 35 Noorse teams van mannelijke semiprofvoetballers deden 18 teams deze oefening drie keer per week in de voorbereiding en één keer per week in het seizoen, in drie niveaus van licht naar zwaar. In een gemiddelde week van het seizoen had in die teams 13,5 procent van de spelers liesklachten, tegen 21,3 procent in de andere teams (Harøy en collega's, 2019).
Begin met een lichte variant, waarbij het bovenste been bij de knie wordt ondersteund in plaats van bij de enkel: een kortere hefboom maakt de oefening lichter. Laat spelers met liespijn de oefening alleen doen als hun behandelaar dat goedvindt. Meer over krachtwerk naast de zaaltraining lees je in krachttraining voor volleyballers, en wat je als nieuwe trainer verder regelt in beginnen als volleybalcoach.
In Koach: blessure, opbouw en de oefening in je plan
Koach maakt geen revalidatieschema; dat doet de fysiotherapeut. Wel houd je bij wie er niet volledig meedoet. Tik op het spelersprofiel op het potlood (Speler bewerken) en zet onder Status de speler op Geblesseerd. Bij het voorbereiden van een wedstrijd staat hij dan grijs en met dat label achteraan de bank, hij krijgt geen zetje of herinnering om zich aan te melden, en teamgenoten zien bij hem Afwezig.
Bij de training schrijf je onder Verslag bij Spelersnotities welke bewegingen hij oversloeg en welke stap de fysiotherapeut heeft vrijgegeven. Wil je de adductieoefening vast in de training, zet hem dan met + Onderdeel in het plan, met een naam, een duur en de uitleg in de beschrijving. Met Plan kopiëren haal je hem bij de volgende training terug. De status Geblesseerd heeft geen einddatum: doet de speler weer volledig mee, dan zet je hem zelf terug op Actief.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je team er vanavond in en houd bij wie er geblesseerd is en hoe de opbouw loopt.
Probeer Koach met je teamWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een liesblessure?
Dat hangt af van de blessure. In een studie van Serner en collega's (2020) bij 81 mannelijke sporters met een acute adductorblessure was bij lichte en middelzware blessures de helft binnen 18 dagen terug in de volledige teamtraining; bij de zwaarste lag dat op 78 dagen. De NHS zegt dat de meeste verrekkingen na twee weken beter voelen, maar dat een zware verrekking maanden kan duren. Bij langdurige liespijn bepaalt de behandelaar de opbouw.
Mag je volleyballen met liespijn?
Niet na een acute steek tijdens een actie: dan stop je en laat je het nakijken. Bij zeurende liespijn die al langer speelt, kun je soms aangepast blijven trainen, maar alleen in overleg met een fysiotherapeut of sportarts. Pijn die tijdens de training of de dag erna toeneemt, is een teken dat het te veel was. Doorspelen op pijnstillers verbergt de klacht alleen.
Wat is pubalgie?
Pubalgie is een verzamelterm voor pijn rond het schaambeen en de lies bij sporters. Een internationale expertgroep raadde in de Doha-afspraak (gepubliceerd in 2015) termen als athletic pubalgia af, omdat ze heel verschillend worden gebruikt. Zij delen liespijn in naar de plek waar hij vandaan komt: de adductoren, de heupbuiger, het lieskanaal, het schaambeen of de heup. Een fysiotherapeut of sportarts stelt vast welke het is.
Is liespijn altijd een spierblessure?
Nee. Volgens MedlinePlus kan liespijn ook komen door een liesbreuk, de heup, een probleem met een testikel, een niersteen of een ontsteking. Bij plotselinge pijn in één testikel of een gezwollen balzak ga je meteen naar een arts of de spoedeisende hulp; een gedraaide testikel is een spoedgeval. Ook brandende pijn, bloed in de urine of liespijn zonder duidelijke reden laat je door een arts bekijken.
Houd bij wie er geblesseerd is
14 dagen gratis, zonder creditcard. Blessures en afspraken van je team op één plek.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


