Spierpijn na volleybal: oorzaak en wanneer je weer traint
Het korte antwoord
Spierpijn na volleybal komt door kleine beschadigingen in spieren die ongewoon of afremmend zijn belast, zoals bij het landen na een sprong. Hij komt pas na een tijdje op en zakt binnen een paar dagen vanzelf. Licht trainen mag; zware sprongtraining wacht tot de pijn minder wordt.
Spierpijn na volleybal hoort bij de eerste weken van het seizoen, bij een lange toernooidag en bij elke nieuwe oefening. Hier lees je waar die pijn vandaan komt, waar volleyballers hem voelen, hoe je hem van een blessure onderscheidt en wanneer je gewoon weer traint.
Waarom krijg je spierpijn na volleybal?
Spierpijn die pas na de training opkomt, heet vertraagde spierpijn (in het Engels DOMS, van delayed onset muscle soreness). Volgens het overzichtsartikel van Hotfiel en collega's (2018) ontstaat hij door ongewone inspanning of door excentrische belasting: een spier die werkt terwijl hij langer wordt, zoals je bovenbeen dat afremt als je landt. Dat geeft kleine beschadigingen in de spiervezels en een plaatselijke reactie daarop. De klachten komen vertraagd op en zijn volgens dezelfde auteurs op hun hevigst 48 tot 72 uur na de inspanning.
Lang werd melkzuur als oorzaak genoemd. In het overzicht van Cheung, Hume en Maxwell (2003) staat melkzuur nog in het rijtje mogelijke verklaringen, maar Hotfiel en collega's schrijven dat het volgens de huidige inzichten vooral om die beschadigingen in de spiercellen gaat. Cheung en collega's noemen ook wanneer spierpijn het vaakst voorkomt: aan het begin van het seizoen, na een periode met minder training, en wanneer je voor het eerst een nieuw soort oefening doet.
Volleybal zit vol afremmende bewegingen. Je landt na elke sprong, je zakt laag in de basishouding, je remt af bij een uitvalspas naar een verdedigingsbal en je slagarm remt af na elke smash en service. Wie na de zomer weer begint of voor het eerst een blokserie doet, voelt dat de dagen erna.
Waar volleyballers spierpijn voelen
| Waar | Waardoor bij volleybal |
|---|---|
| Kuiten | Afzetten en landen, veel voetenwerk op de voorvoet |
| Bovenbenen, voorkant | Landen na sprongen, laag in de basishouding, afremmen |
| Billen en achterkant bovenbeen | Uitvalspassen naar een verdedigingsbal, aanloop en afzet |
| Schouder en bovenrug | De slagarm afremmen na een smash of service |
| Romp en buik | Draaien en strekken bij de slag, duiken en weer opstaan |
Welke spieren bij welke techniek het werk doen, staat in welke spieren je gebruikt bij volleybal. Twee klachten lijken op spierpijn maar zijn iets anders. Pijnlijke, verkleurde onderarmen van het passen zijn blauwe plekken; daarover gaat blauwe plekken van volleybal. En een spier die tijdens de wedstrijd vastschiet, is kramp: zie kramp tijdens sporten.
Spierpijn of blessure? Zo zie je het verschil
Spierpijn en blessurepijn kunnen allebei flink zeuren. Het verschil zit in wanneer, waar en hoe het pijn doet.
| Wat je merkt | Spierpijn | Mogelijk een blessure |
|---|---|---|
| Begin | Pas later, na de training of de volgende ochtend | Op één moment: een sprong, landing of duik |
| Plek | Verspreid in de spier, vaak aan beide kanten | Eén plek, één kant, of bij een pees, gewricht of bot |
| Gevoel | Stijf en beurs, vooral bij de eerste stappen | Scherp bij één bepaalde beweging, soms met zwelling |
| Als je warm bent | Wordt minder | Blijft of wordt erger |
| Na een paar dagen | Zakt weg | Blijft, of wordt erger |
Dat spierpijn minder wordt als je in beweging komt, beschrijven ook Cheung en collega's: bewegen is wat de pijn het best verlicht, al is dat effect tijdelijk. Omdat de piek volgens Hotfiel en collega's tussen 48 en 72 uur ligt, kun je als eigen vuistregel aanhouden: is de pijn na de derde dag niet minder maar erger, zit hij op één plek of twijfel je, behandel het dan als een blessure. Niet doorspelen, en met aanhoudende of hevige klachten naar een huisarts, sportarts of fysiotherapeut.
Een zeldzame maar ernstige uitzondering: extreme spierpijn en zwakte na een zware inspanning, samen met donkere, rode of colakleurige urine. Dat kan wijzen op rabdomyolyse, waarbij spierweefsel afbreekt. Neem dan contact op met een arts, adviseert MedlinePlus van de Amerikaanse National Library of Medicine.
Mag je trainen met spierpijn?
Ja, licht. Cheung en collega's adviseren sporters die dagelijks trainen om de zwaarte en de duur van de training een tot twee dagen terug te schroeven na een inspanning die flinke spierpijn gaf, of om vooral de minst pijnlijke delen van het lichaam te trainen. Ze geven er een reden bij die voor volleybal telt: spierpijn vermindert tijdelijk de beweeglijkheid, de kracht en het vermogen om schokken op te vangen. Wie op stijve bovenbenen een volle sprongtraining doet, landt minder soepel, en volgens de auteurs kunnen die aanpassingen in de beweging het risico op een andere blessure vergroten als je te vroeg weer vol belast.
- Wel: een rustige training met techniek, passen en setten, of licht bewegen zoals fietsen of wandelen.
- Even niet: een blok- of aanvalsserie met veel sprongen, zware krachttraining voor dezelfde spieren, of een sprongtest.
Het goede nieuws: dezelfde belasting geeft de volgende keer minder spierpijn. Dat heet het repeated bout effect: één sessie met afremmende belasting beschermt de spier tegen schade bij de volgende keer, beschrijft McHugh (2003). De spierpijn van de eerste week zegt dus weinig over de weken daarna.
Voor de coach: de eerste twee weken van het seizoen
Cheung en collega's adviseren om afremmende en nieuwe oefeningen aan het begin van het seizoen, of als ze halverwege nieuw zijn, geleidelijk in te voeren over een tot twee weken. In de praktijk betekent dat: in de eerste week niet meteen een volle blok- en aanvalsavond, nieuwe sprongvormen eerst in kleine hoeveelheden, en nog geen sprongtest. Na een toernooidag maak je de eerstvolgende training lichter. Hoe je zwaar en licht over een week verdeelt, staat in een trainingsweek plannen.
Zeg het vooraf tegen je team. Vertel in de eerste training dat spierpijn bij de start van het seizoen hoort. Wie dat weet, maakt zich minder zorgen over stijve benen, en meldt pijn op één plek juist eerder.
Wat helpt tegen spierpijn, en wat nauwelijks?
- Rekken. Een Cochrane-review (Herbert, de Noronha en Kamper, 2011) vond dat rekken vooraf de spierpijn een dag later gemiddeld met een half punt verminderde en rekken achteraf met een punt, op een schaal van 100. Dat merk je niet.
- Koelen, ultrageluid en homeopathie. Cheung en collega's vonden voor geen van deze middelen een effect op spierpijn; massage gaf wisselende resultaten.
- Licht bewegen. Dat verlicht de pijn het meest, al is het effect tijdelijk (Cheung, 2003).
Wat wel helpt bij herstel in het algemeen, zoals uitlopen, slapen, eten en drinken, staat in cooling-down en herstel. Een cooling-down is prettig om af te sluiten, maar voorkomt geen spierpijn.
Je trainingen opbouwen in Koach
Koach meet geen spierpijn. Wat je in de app wel doet, is de training opbouwen uit onderdelen met minuten, zodat je ziet hoeveel tijd er die avond naar springen gaat. Na een toernooidag of in de eerste week van het seizoen kies je bij Oefening toevoegen een rustigere vorm, bijvoorbeeld een passvorm in tweetallen in plaats van een aanvalsserie, en met Plan kopiëren neem je het plan van een eerdere, lichte training over. Ben je net trainer, dan helpt beginnen als volleybalcoach je verder op weg.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je eerste trainingen van het seizoen er vanavond in en zie per onderdeel hoe lang het duurt.
Plan je training in KoachWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt spierpijn na volleybal?
Vertraagde spierpijn komt pas na de training op en is volgens een overzichtsartikel van Hotfiel en collega's (2018) op zijn hevigst 48 tot 72 uur na de inspanning. Daarna zakt hij vanzelf weg. Als eigen vuistregel uit die piek: is de pijn na de derde dag niet minder maar erger, of zit hij op één plek of aan één kant, laat het dan nakijken door een huisarts of fysiotherapeut.
Is spierpijn een teken dat de training goed was?
Nee. Spierpijn zegt vooral dat de belasting ongewoon of afremmend was, zoals veel landingen of een nieuwe oefening. Doe je dezelfde training een volgende keer weer, dan krijg je meestal minder spierpijn, terwijl de training wel werkt: dat heet het repeated bout effect. Een goede training meet je dus niet af aan hoe stijf je de dag erna bent.
Helpt rekken tegen spierpijn?
Nauwelijks. Een Cochrane-review uit 2011 vond dat rekken voor of na het sporten de spierpijn een dag later gemiddeld met een half tot een punt op een schaal van 100 verminderde, een verschil dat je niet merkt. Rekken kan prettig zijn om af te sluiten. Wat de pijn het meest verlicht, is rustig bewegen, al is dat effect tijdelijk.
Wanneer moet je met spierpijn naar de huisarts?
Een eigen vuistregel: als de pijn na de derde dag niet minder maar erger wordt, als hij op één plek of aan één kant zit, bij zwelling of als je een bepaalde beweging niet meer kunt maken: dan is het waarschijnlijk geen gewone spierpijn. Ga dan naar een huisarts, sportarts of fysiotherapeut. Heb je extreme spierpijn met donkere of colakleurige urine, neem dan contact op met een arts.
Bouw je seizoensstart rustig op
14 dagen gratis, zonder creditcard. Plan je trainingen en zie per onderdeel hoe lang het duurt.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.


