Schouder uit de kom bij volleybal: wat nu? | Koach
Start 14 dagen gratis

Schouder uit de kom bij volleybal: wat je doet en de weg terug

Het korte antwoord

Een schouder uit de kom bij volleybal is een spoedgeval: de speler stopt, je ondersteunt de arm in de stand waarin hij hem houdt en hij gaat meteen naar een arts. Zet de schouder nooit zelf terug. Herstel duurt volgens de NHS meestal 6 tot 12 weken; wanneer hij weer slaat en blokt, bepaalt de behandelaar.

Een schouder uit de kom bij volleybal gebeurt in een fractie van een seconde: een val op een gestrekte arm, een duik die verkeerd uitpakt, een botsing aan het net. Wat je in de minuten daarna doet, telt. Hier lees je wat je in de zaal doet en laat, waarom het vaker terugkomt en hoe de weg terug eruitziet.

Leestijd: 7 min

Wat er gebeurt als een schouder uit de kom gaat

Het schoudergewricht is een kogel in een ondiepe kom: de kop van de bovenarm ligt tegen een vlak kommetje van het schouderblad. Dat geeft de arm zijn enorme bewegingsvrijheid, en het maakt de schouder kwetsbaar. Bij een schouder uit de kom, een luxatie, schiet de kop van de bovenarm uit die kom. Gebeurt dat maar half en schiet hij vanzelf terug, dan heet het een subluxatie. Volgens de Amerikaanse vereniging van orthopedisch chirurgen (AAOS) gaat de schouder meestal naar voren uit de kom, en dat gebeurt terwijl de arm van het lichaam af geheven is.

Dat is precies de stand waarin volleyballers hun armen vaak hebben. De oorzaak is meestal een klap, val of botsing (bron: MedlinePlus). Bij volleybal kun je als voorbeeld denken aan een speler die een duik opvangt op een gestrekte arm, twee spelers die tegelijk naar dezelfde bal duiken, of een blokkeerder die met geheven armen tegen een teamgenoot of het net valt. Het is dus een andere blessure dan de sluipende pijn in de slagarm door te veel slaan; daarover gaat schouderklachten bij volleybal.

Herkennen: zo ziet een schouder uit de kom eruit

Een schouder die helemaal uit de kom is, is volgens de AAOS meestal erg pijnlijk en duidelijk zichtbaar. De Britse gezondheidsdienst (NHS) noemt na een klap op de schouder deze signalen:

Daarnaast kan de arm gevoelloos of zwak aanvoelen of tintelen (AAOS, MedlinePlus). Lastiger is de subluxatie: de botten kunnen vanzelf terugschieten en het gewricht kan er daarna redelijk normaal uitzien, schrijft de AAOS. De speler zegt dan dat de schouder "even uitschoot". Ook dat laat je nakijken, want een schouder die half uit de kom is geweest, kan dat volgens de AAOS blijven doen als de banden niet goed herstellen.

In de zaal: wat je doet en wat je nooit doet

De algemene volgorde na een blessure, van spel stilleggen tot wie er belt, staat in EHBO bij volleybal. Voor een schouder uit de kom komt het hierop neer:

Gebeurt het in een wedstrijd, dan legt de scheidsrechter bij een ernstig ongeval het spel stil; hoe het daarna verdergaat met wissels, lees je in een blessure tijdens de wedstrijd.

Zeg het aan het begin van het seizoen hardop. Spreek met je team af dat niemand een schouder, vinger of knie terugzet of rechttrekt, ook niet wie dat ooit heeft zien doen. Dan hoef je er op het moment zelf niet over in discussie.

Waarom een schouder die eruit is geweest vaker terugkomt

De kans dat het opnieuw gebeurt, is reëel. Volgens MedlinePlus gaat een gewricht dat eenmaal uit de kom is geweest, makkelijker opnieuw, en de AAOS noemt mensen die al eens een luxatie hadden een groep met een hoog risico. Ook wie van nature losse banden heeft, loopt volgens de AAOS meer kans.

Hoe groot die kans is, bekeek een overzichtsstudie van Olds en collega's in het British Journal of Sports Medicine (2015). In tien studies met samen 1324 volwassenen kreeg 39 procent na een eerste traumatische luxatie naar voren opnieuw last van een instabiele schouder. Wie bij de eerste keer 40 jaar of jonger was, liep een duidelijk grotere kans, net als mannen en mensen met losse banden. De kans werd kleiner naarmate er meer tijd verstreek sinds de eerste keer.

Dat is ook waarom de behandeling na een eerste luxatie verschilt. De NHS schrijft dat een operatie soms nodig is om de kans op een volgende luxatie te verkleinen, en de AAOS noemt vooral jonge sporters als groep die daar na een eerste keer al voor kan kiezen. Of het oefentherapie wordt of een operatie, beslissen de arts en de speler samen. Jij hoeft daar niets van te vinden; wel is het goed om te weten dat het geen kleine blessure is.

De weg terug naar slaan en blokken

Volgens de NHS duurt herstel van een schouder uit de kom meestal 6 tot 12 weken, met in de eerste weken een draagdoek. Volledig terugkeren naar sommige sporten kan tot 16 weken duren, en bij sommige mensen langer. Een fysiotherapeut kan oefeningen geven tegen pijn en stijfheid, en om beweeglijkheid en kracht terug te krijgen (NHS, AAOS). Wanneer de speler weer mag sporten, bespreekt hij met zijn arts of fysiotherapeut.

Die terugkeer loopt op criteria, niet op de kalender. In een overzicht over de behandeling zonder operatie in de Journal of Athletic Training (2024) beschrijven Olds en Uhl een revalidatie in fases, waarbij een sporter pas verder gaat als hij de vorige stap haalt, met aan het eind testen van kracht en stabiliteit en ook de vraag of hij er mentaal klaar voor is. Voor jou als coach betekent dat drie dingen:

Schouderoefeningen met een elastiek, zoals in weerstandsband oefeningen voor volleybal, zijn voor een gezonde schouder bedoeld. Na een luxatie volgt de speler het programma van zijn fysiotherapeut. Houden klachten aan, voelt de schouder los of schiet hij opnieuw uit, ga dan terug naar de huisarts, sportarts of fysiotherapeut.

Wat je als coach doet tot hij terug is

Een speler met een arm in een draagdoek kan vaak nog veel: erbij zijn op de training, statistieken bijhouden, meekijken in de time-out, met de jeugd een oefening begeleiden. Wie weken thuis zit, haakt makkelijk af, en een speler die betrokken blijft, meldt ook eerder hoe het gaat. Ben je net trainer, dan staat in beginnen als volleybalcoach wat je naast de trainingen vanaf het begin regelt.

In Koach bijhouden wie geblesseerd is en wat er is afgesproken

Koach maakt geen revalidatieschema; dat doet de fysiotherapeut. Wel houd je in de app bij wie er niet of maar half meedoet. Tik op het spelersprofiel op het potlood (Speler bewerken) en zet onder Status de speler op Geblesseerd. Bij het voorbereiden van een wedstrijd staat hij dan grijs en met dat label achteraan de bank, en hij krijgt geen zetje of herinnering om zich aan te melden. Teamgenoten zien bij hem Afwezig in plaats van Geblesseerd.

Na een training schrijf je onder Verslag bij Spelersnotities welke stap de fysiotherapeut heeft vrijgegeven en wat de speler oversloeg. Die notities zien de trainers, en bij een team in een club ook de clubleiding; spelers en ouders zien ze niet. Zo weet je assistent het ook, en zie je weken later nog wanneer hij weer mocht blokken. De status heeft geen einddatum: is hij volledig terug, dan zet je hem zelf weer op Actief.

Trainingsverslag in de Koach-app met Ging goed, Beter kan, Focus voor de volgende keer en onderaan Spelersnotities met Notitie toevoegen
Het verslag zien de trainers, en bij een team in een club ook de clubleiding. Onder Spelersnotities leg je vast welke stap een geblesseerde speler mocht zetten.

14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet je team er vanavond in en houd bij wie er geblesseerd is en wat er met de fysiotherapeut is afgesproken.

Probeer Koach met je team

Wat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Mag je een schouder uit de kom zelf terugzetten?

Nee. De NHS en MedlinePlus zeggen allebei dat je de arm niet zelf terugzet. In het ziekenhuis wordt meestal eerst met een röntgenfoto bevestigd dat de schouder uit de kom is, en daarna zet een arts hem terug met verdoving of een kalmerend middel. Ondersteun de arm in de stand waarin de speler hem houdt en ga meteen naar de spoedeisende hulp.

Hoe lang duurt herstel van een schouder uit de kom?

Volgens de NHS meestal 6 tot 12 weken, met in de eerste weken een draagdoek. Volledig terugkeren naar sommige sporten kan tot 16 weken duren, en bij sommige mensen langer. Wanneer een volleyballer weer slaat, blokt en duikt, bepaalt de arts of fysiotherapeut op basis van kracht en stabiliteit, niet de wedstrijdkalender.

Kan een schouder opnieuw uit de kom gaan?

Ja. Volgens een overzichtsstudie van Olds en collega's (2015) kreeg 39 procent van de volwassenen na een eerste traumatische luxatie naar voren opnieuw last van een instabiele schouder. Wie bij de eerste keer 40 jaar of jonger was, liep meer kans, net als mannen en mensen met losse banden. Daarom bespreekt een arts bij jonge sporters soms al na de eerste keer een operatie.

Wat als de schouder er vanzelf weer in schiet?

Dan was het mogelijk een halve luxatie, een subluxatie. Volgens de AAOS kunnen de botten daarbij vanzelf terugschieten en ziet het gewricht er daarna redelijk normaal uit. Laat het toch nakijken door een huisarts of sportarts: een schouder die half uit de kom is geweest, kan dat blijven doen als de banden niet goed herstellen.

Houd bij wie er geblesseerd is

14 dagen gratis, zonder creditcard. Status en afspraken van je spelers op één plek.

Start met Koach

Of lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.