Snelheid van de service in volleybal: gemiddelden en zelf meten

De snelheid van een service in volleybal is het getal waar spelers vaak naar vragen. Hier staan de gemeten snelheden per soort service bij mannen, vrouwen en jeugd, met de bron erbij, het snelste wat ooit in de Nations League is gemeten, hoe je het zelf meet en waarom snel niet hetzelfde is als goed.

Hoe snel is een volleybalservice?

Een grote reeks wedstrijdmetingen komt van Palao en Valadés (The Sport Journal, 2014). Zij maten met een radar ruim vierduizend services in echte wedstrijden: ruim tweeduizend bij de mannen in de World League van 2006 en ruim tweeduizend bij de vrouwen in de Spaanse bekercompetitie voor topteams. Dit zijn de snelheden zoals de onderzoekers ze in hun conclusies noemen:

Twee dingen vallen op. Een float is bij mannen en vrouwen ongeveer even snel: het gevaar zit in de onrustige baan, niet in de kracht. En de sprongservice is de enige soort die echt sneller is: bij de vrouwen ligt zelfs de langzaamste gemeten sprongservice boven de snelste float. De mix verschilde ook: in hetzelfde onderzoek was ruim de helft van de services bij de mannen een sprongservice, bij de vrouwen ongeveer een op de zes. Wat elke soort service is en hoe hij werkt, staat in soorten service in volleybal.

De snelste service in de Nations League

In de Volleyball Nations League van 2021 sloeg de Pool Wilfredo León een service van 135,6 km/u. Volgens Volleyball World was dat de snelste service die tot dan toe in die competitie was gemeten; het vorige record, 134 km/u, stond sinds 2018 op naam van de Italiaan Ivan Zaytsev. Zulke snelheden zijn uitschieters van een handvol spelers in de wereld. Op internet circuleren ook hogere getallen; neem een snelheid alleen over als er een officiële meting achter staat.

Hoe snel serveren jeugdspelers?

Voor jeugd zijn er minder metingen. Een onderzoek van Zahálka en collega's (Studia Sportiva, 2011) mat 169 jongens van gemiddeld 16 jaar met een radar, drie services per speler in een test. Wie de sprongservice nog niet beheerste, serveerde vanuit stand. Gemiddeld ging de bal 79,4 km/u; de langzaamste service haalde 56,3 km/u, de snelste 105,9 km/u. Een verschil van bijna 50 km/u in één leeftijdsgroep: op die leeftijd loopt de techniek nog ver uiteen.

Voor jongere kinderen en recreanten zijn nauwelijks betrouwbare metingen gepubliceerd. Getallen die je online ziet voor die groepen, hebben meestal geen bron. Wil je weten waar je spelers staan, meet dan zelf en vergelijk een speler vooral met zichzelf.

Is een snellere service ook een betere service?

Niet vanzelf. Moras en collega's (2008) maten met een radar 377 services op het olympisch kwalificatietoernooi voor mannen van 2004. De sprongservice ging gemiddeld 23 meter per seconde (ongeveer 83 km/u), de float met en zonder sprong ongeveer 12 meter per seconde. Toch vonden ze geen betekenisvol verband tussen de snelheid van een service en wat hij opleverde. De sprongservice en de sprongfloat hadden wel een betere verhouding tussen goede en slechte uitkomsten dan de float uit stand.

Snelheid neemt de ontvanger tijd af. Palao en Valadés rekenden uit hoe lang een ontvanger heeft: bij een sprongservice van de mannen ongeveer een halve tot driekwart seconde, bij een float uit stand ongeveer 1 tot 1,3 seconde. Maar een snelle service die in het net of uit gaat, kost een punt. Of een service werkt, meet je daarom aan het effect: aces, druk op de pass en fouten. Hoe je dat bijhoudt, staat in servicestatistieken: aces en servicedruk meten.

Zelf de snelheid van je service meten

1. Met een radar. Een handradar zoals die voor honkbal of tennis meet de snelheid in de richting van het apparaat. Sta daarom recht achter de serveerder, in de lijn van de bal. Sta je schuin, dan meet hij te laag: bij een hoek van 30 graden ruim een achtste.
2. Met slow-motionvideo. Zet een telefoon op 240 beelden per seconde aan de zijkant, ter hoogte van het net en ver genoeg om de serveerder en het net in beeld te hebben. Tel de beelden tussen het raakmoment en het moment dat de bal het net passeert. Stel dat de serveerder de bal 1 meter achter de achterlijn raakt: tot het net is dat 10 meter. Telt je video 120 beelden, dan deed de bal er 0,5 seconde over. 10 gedeeld door 0,5 is 20 meter per seconde, keer 3,6 is 72 km/u.
3. Met een app. Er zijn apps die de snelheid uit video of geluid schatten. Controleer zo'n app een keer met de videomethode voordat je de getallen vertrouwt.

De videomethode geeft de gemiddelde snelheid over dat stuk; een radar meet de hoogste snelheid vlak na de slag, en de bal remt onderweg af. Vergelijk dus alleen metingen met dezelfde methode. Film je met 30 beelden per seconde, dan scheelt één beeld in dit voorbeeld ongeveer 5 km/u; bij 240 beelden per seconde minder dan 1 km/u. Meet vijf tot tien services per speler, noteer het gemiddelde en de snelste, en noteer ook hoeveel er binnen vielen.

Waar de snelheid vandaan komt

Bij de sprongservice komt de snelheid uit de keten van opgooi, aanloop, sprong en armzwaai, niet uit de arm alleen. In het jeugdonderzoek hierboven hing de snelheid samen met hoe hoog een speler na een aanloop sprong, en de onderzoekers weten het grote verschil tussen spelers vooral aan hoe goed ze de techniek beheersten. Een opgooi die te ver naar achteren of te dicht bij het lichaam komt, kost snelheid, hoe sterk de speler ook is. Werk daarom eerst aan een vaste opgooi en een raakpunt hoog en voor de slagschouder; de opbouw staat in de sprongservice aanleren. Bij een float is snelheid geen doel: daar telt een strak raakvlak zonder spin.

Snelheid meet je op de training, het effect in de wedstrijd

Koach meet geen snelheid. Wat de app wel doet, is bijhouden wat een service oplevert. In de modus Expert geef je elke service een cijfer: 0 Fout, 1 Makkelijk, 2 Redelijk, 3 Druk, 4 Vrije bal of 5 Ace, met de serveerder al gekozen. In de modus Simpel tel je per speler de aces en de servicefouten. Welke cijfers er verder bestaan en hoe je ze leest, staat in volleybalstatistieken begrijpen.

In het spelersprofiel zie je per vaardigheid welk deel van de cijfers goed was, naast het gemiddelde van het team. Zet je de radar- of videometing van de training naast die cijfers, dan zie je of een snellere service ook meer druk geeft. Wat Koach kost na de 14 gratis dagen, staat op de prijzenpagina.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Servicestatistieken: aces en servicedruk meten Soorten service in volleybal: alle varianten naast elkaar Volleybalstatistieken begrijpen en gebruiken als coach

Bekijk 200 volleybaloefeningen met animatie Download een compleet trainingsplan van 8 tot 28 weken