Volleybal schoonmaken: zo doe je het zonder hem te beschadigen
Het korte antwoord
Een volleybal maak je schoon met een zachte, vochtige doek. Bij hardnekkig vuil gebruik je een beetje milde zeep in lauw water, neem je de zeepresten af en laat je de bal aan de lucht drogen, uit de zon. Niet onderdompelen, niet met een föhn drogen en geen middelen die een vettig laagje achterlaten.
Een volleybal schoonmaken is snel gedaan, maar met water, warmte of het verkeerde middel loopt een bal schade op die je pas weken later ziet: een paneel dat loslaat, een gladde toplaag of een ventiel dat lekt. Zo houd je de ballen van je team schoon, en dit laat je beter achterwege.
Hoe maak je een volleybal schoon?
Een zaalbal heeft volgens het reglement van de FIVB een buitenkant van leer of synthetisch leer met daarbinnen een binnenbal van rubber (regel 3.1). Bij veel ballen zit dat leer met lijm vast. De onderhoudsinstructies van Molten zeggen het letterlijk: water en warmte kunnen die lijm oplossen, waarna het leer loslaat of verkleurt. Daarom werk je van licht naar zwaar:
- Droog afvegen. Stof en zand van de zaalvloer haal je weg met een droge, zachte doek.
- Vochtig afnemen. Een zachte doek of spons, nat gemaakt en goed uitgewrongen. Paneel voor paneel, zonder te schrobben.
- Vlekken. Grijze strepen van de vloer of van schoenzolen krijg je er vaak af met een zachte gum. Voor hardnekkige vlekken noemt Molten een reiniger voor synthetisch leer.
- Erg vuil. Molten noemt dan ruim water met een milde zeep, zonder de bal in het sop te laten liggen, en daarna goed naspoelen en laten uitlekken. Wil je het water ver van de naden houden, werk dan met een goed uitgewrongen doek en neem de zeepresten daarna af met een schone, vochtige doek. Zeep die achterblijft, kan de bal glad maken.
- Drogen. Droogwrijven met een schone doek en de bal aan de lucht laten drogen op een luchtige plek, niet in de zon. Molten raadt een föhn of ander apparaat uitdrukkelijk af.
Hoe vaak? Na elke keer buiten spelen, en een zaalbal zodra hij zichtbaar grauw wordt of glad aanvoelt. Een korte veeg met een droge doek na elke training scheelt je het meeste werk. Molten raadt ook af om op een zwaar in de was gezette vloer te spelen. Train je in een zaal waar de ballen na afloop glad aanvoelen, neem ze dan na die training meteen af, voordat het vuil in de toplaag blijft zitten.
Wat je beter niet doet met een vuile volleybal
- Onderdompelen. Laat een bal nooit in een sopje liggen (Molten). Een wasmachine of vaatwasser is helemaal uit den boze: warm water en draaien tegelijk.
- Warmte om te drogen. Geen föhn, radiator, droogtrommel of volle zon. Ook een kofferbak in de zomer is te warm om ballen te bewaren.
- Agressieve middelen. Bleekmiddel, ontvetter en schuurmiddel horen er niet bij. Molten noemt alleen water, milde zeep en een reiniger voor (synthetisch) leer, en zegt dat je olie of reinigingsmiddel dat op de bal achterblijft, daarna afneemt. Sommige middelen kunnen de kleuren laten verbleken.
- Leervet of schoenspray. Middelen voor leren jassen of schoenen maken de toplaag glad, waarschuwt Molten. Een bal die glijdt, is lastig te setten en te passen.
- Een schuurspons of harde borstel. Molten noemt een zachte doek en een zachte gum, meer niet. De structuur van de toplaag geeft je grip; die wil je niet wegschuren.
Zaalbal, buitenbal of beachbal: maakt het uit?
Synthetisch leer is de standaard bij zaalballen; daarvoor gelden de stappen hierboven. Echt leer kom je bij volleyballen zelden tegen. Molten adviseert daarvoor een kleine hoeveelheid reiniger voor natuurlijk leer op een zachte doek, en daarna de resten weghalen en de bal uitpoetsen.
Beachballen zijn volgens het beachreglement van de FIVB gemaakt van een materiaal dat geen vocht opneemt, omdat er ook in de regen wordt gespeeld (regel 3.1). Zand haal je er het makkelijkst af als de bal droog is: afkloppen en afvegen met een droge doek. Veeg het ventiel schoon voordat je er een naald in steekt. Wat een beachbal verder anders maakt dan een zaalbal, lees je in een beachvolleybal kiezen. Een bal voor buiten op gras of straat wordt sneller vuil; houd die gescheiden van je zaalballen, zodat het gruis niet mee de zaal in gaat.
Ventiel en naald: de bal oppompen zonder schade
Een bal die steeds zachter wordt, is niet altijd lek in de binnenbal; ook het ventiel kan lekken. In de keuringshandleiding van Mikasa voor de beachbal, die de FIVB publiceert, staat dat je de naald van de pomp voor het inbrengen bevochtigt met een smeermiddel op basis van glycerine, omdat een droge naald het ventiel kan beschadigen en dan luchtlekkage geeft (Mikasa Ball Inspection Manual). Molten zegt hetzelfde in eigen woorden: een dunne naald, nat gemaakt en rustig ingestoken, en oppompen tot de druk die op de bal staat.
Een zaalbal hoort volgens het reglement een druk van 0,30 tot 0,325 kg/cm² te hebben (regel 3.1). Hoe je dat meet en wat je doet als je geen drukmeter hebt, staat in de luchtdruk van een volleybal.
Opbergen: zo gaan de ballen van je team langer mee
- Koel, droog en uit de zon. Zo staat het in de instructies van Molten, en dat geldt voor de ballenkar in het materiaalhok net zo goed als voor de tas in de auto.
- Eerst drogen, dan opbergen. Een natte bal die in een dichte tas gaat, droogt niet. Neem vocht af met een schone doek en laat hem aan de lucht drogen voordat hij terug in de tas of kar gaat.
- Wissel ballen af. Molten raadt aan twee of meer ballen afwisselend te gebruiken, zodat ze langer meegaan. Gebruik dus niet elke training dezelfde twee ballen voor de warming-up terwijl de rest in de kar blijft.
- Eén kar per soort. Zaalballen, lichte jeugdballen en buitenballen apart. Welke bal bij welke leeftijd hoort, staat in volleybalmaat per leeftijd.
Maak er een vaste ballencheck van. Eén keer per maand gaan alle ballen langs, met drie vragen: is hij schoon, staat hij op druk, en is er schade, zoals een bult, een loszittend paneel of een ventiel dat lekt? Een bal met een bult of een los paneel gaat uit de kar, want hij stuit en vliegt anders dan de rest.
Bij een club valt die check vaak tussen wal en schip: iedereen gebruikt de ballen, niemand is verantwoordelijk. Spreek per team af wie de ballentas meeneemt en wie de check doet, en zet dat ergens waar het niet wegzakt. Waarom een groepsapp daar slecht in is, lees je in waarom de WhatsApp-groep vastloopt. Moet er een nieuwe set ballen komen, dan helpt welke volleybal je koopt bij de keuze.
De ballencheck in je trainingsplan zetten
Koach maakt geen ballen schoon en houdt ook geen materiaal bij. Wat wel helpt: zet de ballencheck als vast onderdeel in het plan van de laatste training van de maand. In het trainingsdetail tik je op + Onderdeel, noem je het bijvoorbeeld "Ballen nalopen", zet je de duur op 5 minuten en schrijf je de drie vragen onder Beschrijving toevoegen. Bewaar dat plan via het menu rechtsboven met Bewaar als sjabloon; de maand erna haal je het met Plan kopiëren terug, ballencheck en al.
14 dagen gratis, zonder creditcard. Zet de ballencheck als onderdeel in je plan en kopieer het volgende maand met één tik terug.
Plan je training in KoachWat Koach na de proefperiode kost, staat op de prijzenpagina.
Veelgestelde vragen
Mag een volleybal in de wasmachine?
Nee. Fabrikanten zoals Molten raden af een bal in een sopje te laten liggen, en een wasmachine of vaatwasser combineert warm water met draaien. Water en warmte kunnen de lijm onder de panelen oplossen, waarna het leer loslaat of verkleurt. Gebruik een uitgewrongen doek met wat milde zeep en neem de resten daarna af.
Hoe krijg je een gladde volleybal weer stroef?
Een bal wordt vaak glad door vuil, zweet of zeepresten. Neem hem af met een uitgewrongen doek en een beetje milde zeep, haal de zeep weg met een schone vochtige doek en laat hem aan de lucht drogen. Gebruik geen leervet of schoenspray: die maken de toplaag juist gladder. Blijft een oude bal glad, dan is de toplaag versleten.
Kun je een volleybal desinfecteren?
De onderhoudsinstructies van Molten noemen water, milde zeep en een reiniger voor (synthetisch) leer, geen desinfectiemiddelen. Wil je ballen grondig schoonmaken, bijvoorbeeld als ze door veel handen gaan, dan is een doek met milde zeep de veilige keuze. Wil je toch een ander middel gebruiken, probeer het dan eerst op één bal en neem de resten daarna af.
Wat doe je als een volleybal nat is geworden?
Neem het vocht af met een schone doek en laat de bal aan de lucht drogen op een luchtige plek, uit de zon. Gebruik geen föhn of verwarming. Controleer daarna of de panelen nog goed vastzitten, want water kan de lijm aantasten, en berg de bal pas op als hij helemaal droog is.
Zet de ballencheck in je trainingsplan
14 dagen gratis, zonder creditcard. Volgende maand staat hij vanzelf weer klaar.
Start met KoachOf lees eerst wat de volleybal app voor coaches allemaal doet.