Gry i zabawy z elementami siatkówki: od rzucania do gry
Krótka odpowiedź
Gry i zabawy z elementami siatkówki to uproszczone formy gry, w których najtrudniejszą technikę na razie zastępujesz czymś prostszym, zwykle chwytaniem i rzucaniem. Zaczynasz od pionierka w małych zespołach i na każdym etapie usuwasz jedną zasadę, aż zawodnicy grają trzema odbiciami bez łapania.
Gry i zabawy z elementami siatkówki pozwalają początkującym od razu grać, nawet jeśli piłka po odbiciu sposobem dolnym leci jeszcze we wszystkie strony. Ten artykuł jest dla trenerów i nauczycieli WF, którzy pracują z młodzieżą w wieku od 11 do 16 lat: sześć etapów od rzucania i chwytania do prawdziwej siatkówki, z zasadami każdego etapu i momentem, w którym przechodzisz dalej.
Co sprawia, że gra przygotowuje do siatkówki?
Początkujący, który najpierw musi opanować odbicie, zanim pozwolą mu grać, tygodniami stoi w kolejce i nie widzi ani jednej akcji. Gra przygotowawcza odwraca tę kolejność. Struktura gry zostaje: siatka, własna połowa, trzy odbicia, punkt, gdy piłka dotknie podłogi. Tylko technikę, która jeszcze nie wychodzi, zastępujesz na razie czymś, co wychodzi, zwykle chwytaniem i rzucaniem. Dzięki temu zawodnicy od pierwszej lekcji uczą się tego, czego wymaga od nich siatkówka: wejść pod piłkę, wybrać, do kogo grać, czytać boisko przeciwnika.
Pomysł pochodzi z koncepcji Teaching Games for Understanding Bunkera i Thorpe'a (1982): dopasowujesz grę do zawodnika, a nie zawodnika do gry. W Polsce formę z rzucaniem zna niemal każda szkoła jako pionierek, w Niemczech i Szwajcarii jako Ball über die Schnur, a w Stanach Zjednoczonych jako Newcomb. Pojedyncze gry dla dzieci w wieku od 8 do 11 lat znajdziesz w artykule o grach siatkarskich dla dzieci, a etapy dla najmłodszych w ćwiczeniach minisiatkówki według poziomu. Ten artykuł dotyczy kolejnego wieku: od 11 do 16 lat, silniejszych i szybszych, ale z tymi samymi problemami w odbiciu i z małą cierpliwością do czegoś, co wygląda na zabawę dla dzieci.
Sześć etapów po kolei
Każdy etap grajcie trzech na trzech na wąskim boisku, na przykład na boisku do badmintona z siatką albo taśmą, chyba że opis mówi inaczej. Przy formach z rzucaniem zawieś siatkę lub taśmę co najmniej na wysokości zasięgu rąk, żeby piłka musiała przelecieć łukiem; gdy tylko zawodnicy zaczynają odbijać, ustaw wysokość odpowiednią dla wieku. Co pięć minut zespoły zmieniają boisko, żeby każdy zagrał z każdym.
Etap 1. Pionierek
Zasady: każdą piłkę się łapie. Z piłką w rękach nie wolno chodzić, a rzucasz w ciągu trzech sekund. Każdy zespół łapie i rzuca trzy razy, przez trzech różnych zawodników; trzeci rzut idzie nad siatką. Zagrywka to rzut zza linii końcowej. Punkt pada, gdy piłka dotknie podłogi na boisku przeciwnika. Cel nauki: wybór miejsca pod piłką, wołanie piłki, budowanie akcji w trzech odbiciach.
Etap 2. Chwyt nad głową, rzut jak wystawa
Zasady: łapać wolno tylko dwiema rękami nad czołem, a piłkę wypuszczasz tym samym wyprostem rąk i nóg co przy odbiciu sposobem górnym. Trzecią piłkę rzucasz jedną ręką nad siatką, z zamachem jak przy ataku. Cel nauki: kształt wystawy i ręki atakującej, bez tego, że nieudany kontakt kończy akcję.
Etap 3. Jedno złapanie na zespół
Zasady: za każdym razem, gdy piłka jest po twojej stronie, zespół może ją złapać już tylko raz. Pozostałe odbicia są grane, sposobem górnym albo dolnym. Zespół sam wybiera, które odbicie będzie złapane. Cel nauki: grać, gdzie się da, łapać, gdzie trzeba. Patrz, gdzie łapią: prawie zawsze przy pierwszej piłce, i wtedy wiesz, czego ma dotyczyć część techniczna.
Etap 4. Pierwsza piłka może odbić się od podłogi
Zasady: nikt już nie łapie. Pierwsza piłka każdego zespołu może raz odbić się od podłogi, zanim zostanie zagrana; wystawa i trzecia piłka są grane bezpośrednio. Zagrywka sposobem dolnym, z linii kilka metrów w głąb boiska. Cel nauki: zyskać czas, żeby wejść pod piłkę i utrzymać nieruchome przedramiona. Kozioł usuń najpierw przy wolnej piłce, a potem przy zagrywce.
Etap 5. Trzech na trzech, wszystko grane
Zasady: bez łapania i bez kozła. Każdy zespół gra trzema odbiciami; piłka, która przejdzie na drugą stronę po jednym albo dwóch odbiciach, daje punkt przeciwnikowi. Zagrywka nadal sposobem dolnym, a odległość rośnie aż do linii końcowej. Cel nauki: trzy odbicia pod presją i pierwszy atak: z góry nad siatką zamiast bezpiecznego łuku.
Etap 6. Czterech na czterech z rotacją, potem sześciu na sześciu
Zasady: czterech na czterech na większym boisku, ze stałą kolejnością zagrywki; zespół rotuje, gdy tylko odzyska zagrywkę. Potem sześciu na sześciu na pełnym boisku. Cel nauki: pozycje, rotacja i wspólna obrona boiska. Co zmienia się przy przejściu na duże boisko, opisujemy w artykule o ćwiczeniach siatkarskich dla młodzieży w wieku 12-14 lat.
| Etap | Co jeszcze wolno | Dalej, gdy |
|---|---|---|
| 1. Pionierek | Wszystko łapać i rzucać | Prawie każdy zespół wykonuje trzy rzuty |
| 2. Chwyt nad głową | Łapanie, ale w formie wystawy | Rzut przypomina wystawę |
| 3. Jedno złapanie | Jedno złapanie po każdej stronie | W większości akcji piłka dwa razy przechodzi nad siatką |
| 4. Kozioł | Pierwsza piłka może się odbić | Odbicie zwykle trafia do kolegi |
| 5. Wszystko grane | Zagrywka dolna z bliższej odległości | Większość piłek przechodzi po trzech odbiciach |
| 6. Rotacja | Mniejsze boisko, mniej zawodników | Gotowi na sześciu na sześciu |
Jak przechodzić dalej, żeby gra nie stanęła
- Jedna zasada naraz. Jeśli usuniesz dwa ułatwienia jednocześnie, akcja skurczy się do jednego odbicia i nie będziesz wiedzieć, która zasada to spowodowała.
- Nie wszyscy muszą być na tym samym etapie. Na jednym boisku niech silny zespół gra bez złapania przeciw zespołowi, który ma jeszcze jedno. Gra zostaje ta sama, różnią się tylko wymagania.
- Można się cofnąć. Jeśli etap po dziesięciu minutach staje w miejscu, wróć i wycofuj starą zasadę stopniowo: na przykład łapanie tylko przy piłce za linią końcową.
- Trzymaj małe zespoły. Przy trzech na stronę każdy często dotyka piłki; przy sześciu na stronę najmniej pewni zawodnicy czekają z tyłu.
- Etap trwa tygodnie, nie minuty. U początkujących licz od dwóch do czterech treningów na etap, za każdym razem z częścią techniczną o tym odbiciu, które w grze wciąż się łapie.
Gdzie gra pasuje w całym treningu, między rozgrzewką, częścią techniczną i grą, opisujemy w artykule o prowadzeniu treningu siatkówki. Jeśli prowadzisz WF, przechodzisz tę samą drogę przez kilka lekcji; jak podzielić jedną lekcję dla całej klasy na jednym boisku, przeczytasz w artykule siatkówka na lekcji WF.
Nadaj każdemu etapowi stałą nazwę. Pionierek, jedno złapanie, kozioł, wolna gra. Po dwóch tygodniach na starcie mówisz tylko nazwę i w ciągu minuty wszyscy grają. Zawodnicy sami wiedzą wtedy, który etap jest następny, i sami o niego proszą.
Błędy, przez które cała droga staje
- Za długie łapanie. Łapanie to boczne kółka przy rowerze. Jeśli zostaje na tygodnie, a ty nie trenujesz techniki, zawodnicy uczą się głównie dobrze łapać.
- Za wcześnie sześciu na sześciu. Na dużym boisku z początkującymi piłka raz przechodzi nad siatką i zaraz leży na podłodze. Mniejsze formy dają więcej akcji.
- Twarda piłka i niska siatka. Wtedy trzecia piłka staje się strzałem zamiast budowania akcji, a ostrożni zawodnicy się wyłączają.
- Gry z odpadaniem. Kto odpada, niczego się nie uczy. Niech zespoły zmieniają boisko, zamiast odpadać.
Cała droga w planie treningu
Sześć etapów rozłożonych na kilka miesięcy chcesz mieć pod ręką. W Koach dodajesz grę jako blok w planie treningu: przyciskiem + Blok nadajesz jej nazwę, na przykład nazwę etapu, czas trwania i opis z zasadami. Na kolejnym treningu przywołujesz plan przyciskiem Kopiuj plan i zmieniasz tylko tę zasadę, która odpada. Ćwiczenia na część techniczną znajdziesz w ćwiczeniach siatkarskich.
Od etapu 5 możesz też prowadzić grę jako grę treningową. Dodajesz do planu ćwiczenie Gra treningowa przyciskiem + Ćwiczenie, przydzielasz zawodników do drużyny A albo B, także w składach mniejszych niż sześć osób, i wyłączasz Rotację przy dowolnych formach gry. W każdej akcji dotykasz, która drużyna wygrała punkt, i jeśli chcesz, kto go zdobył albo kto popełnił błąd. Po zakończeniu punkty i błędy każdego zawodnika są w Grach treningowych. Tak po kilku tygodniach widzisz, czy błędów przy pierwszej piłce jest mniej. Ile kosztuje Koach po 14 darmowych dniach, sprawdzisz na stronie z cennikiem.
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Wpisz etap 1 do następnego treningu, a w kolejnym tygodniu skopiuj go z jedną zasadą mniej.
Zaplanuj trening w KoachCzęste pytania
Czy łapanie piłki nie szkodzi technice?
Nie, jeśli jest tymczasowe i krok po kroku je wycofujesz. Łapanie utrzymuje akcję przy życiu, więc zawodnicy uczą się, gdzie stać i do kogo grać. Samą technikę trenujesz obok, w krótkiej części technicznej. Jeśli łapanie zostaje w grze przez tygodnie, a ty nie trenujesz odbicia, zawodnicy uczą się głównie łapać.
Ilu zawodników na boisku w grach przygotowawczych?
U początkujących najlepiej sprawdza się dwóch albo trzech na stronę: każdy często dotyka piłki i nikt nie może się schować. Dopiero gdy w większości akcji piłka przechodzi po trzech odbiciach, przechodzisz do gry czterech na czterech z rotacją, a potem do sześciu na sześciu.
Jakiej piłki używać w grach z elementami siatkówki?
Lekkiej, miękkiej piłki, zwłaszcza gdy zawodnicy zaczynają odbijać sposobem dolnym. Twarda piłka meczowa boli początkujących w przedramiona i robi z nich ostrożnych graczy. Przy formach z rzucaniem wystarczy każda piłka, którą łatwo złapać; zwykłą piłkę do siatkówki wprowadź, gdy odbicie zwykle trafia do kolegi.
Czy te gry sprawdzają się też u dorosłych początkujących?
Tak, droga jest ta sama, tylko przechodzenie dalej często idzie szybciej, bo dorośli od razu rozumieją zasady. Nie nazywaj tego zabawą, tylko formą gry z celem, i wcześniej zrezygnuj z etapu z kozłem. Ćwiczenia dla tej grupy znajdziesz w artykule ćwiczenia siatkarskie dla dorosłych początkujących.
Wpisz swoje gry do planu jeszcze dziś
14 dni za darmo, bez karty kredytowej. Po miesiącu zobaczysz na każdym etapie, kto naprawdę gra piłkę.
Zacznij z KoachAlbo najpierw sprawdź, co potrafi aplikacja do siatkówki dla trenerów.